Ένα πολιτικό θέατρο του παραλόγου – Η ΝΔ σε σπιράλ πτώσης -ΠΑΣΟΚ… Lost in Translation- Ο ΣΥΡΙΖΑ σε… ψευδαίσθηση – Το τελευταίο δείπνο (με παϊδάκια) – Καιρίδης εκτός γραμμής – ή απλώς εκτός σεναρίου;

«Το πρώτο βήμα για την επιτυχία είναι να πατήσεις σε σταθερό έδαφος» έλεγε ο Αριστοτέλης, αλλά ο Δημήτρης Καιρίδης φαίνεται να πατάει σε πολιτική κινούμενη άμμο. Ενώ το Μαξίμου χτίζει τη ρητορική του στην αποδόμηση του ΠΑΣΟΚ, ταυτίζοντάς το με τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ακραίους, ο πρώην υπουργός προτίμησε να το παρουσιάσει ως μια «συνετή πολιτική δύναμη» και πιθανό κυβερνητικό εταίρο σε τηλεοπτική εκπομπή στο ONE. Κάπου εδώ, θυμόμαστε τον Joker να κοιτάζει με απορία και να ρωτάει: “You get what you f**ing deserve?”* – γιατί το να βλέπει το επιτελείο Μητσοτάκη έναν δικό του βουλευτή να βγάζει από το κάδρο το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να ήταν μέρος του σεναρίου. Ο Καιρίδης, με αφοπλιστική ψυχραιμία, έριξε στο τραπέζι ότι «αν χρειαστεί» η ΝΔ μπορεί να συνεργαστεί με το κόμμα του Ανδρουλάκη – μια τοποθέτηση που, αν μη τι άλλο, ακούγεται σαν πολιτική αταξία μέσα σε μια παράταξη που χτίζει εδώ και μήνες το αφήγημα του αντι-ΠΑΣΟΚ μετώπου. Και στο Μαξίμου τραβάνε τα μαλλιά και τα μυαλά στα κάγκελα…

Τρελό πολιτικό σκηνικό!

Είναι εκπληκτικό: Η κυβέρνηση πέφτει σταθερά, αλλά τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν εμπνέουν την κοινωνία ότι είναι ικανά να κυβερνήσουν! Αυτό δείχνει η πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO για τον Alpha.

Η έρευνα αυτή επιβεβαιώνει όλες τις σχετικές μετρήσεις των τελευταίων μηνών: Η κυβέρνηση στο καναβάτσο, αλλά η αντιπολίτευση δεν μπορεί να σηκώσει κεφάλι.

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ πέφτουν(!), το ΚΚΕ ίσα βάρκα ίσα νερά, ο Βελόπουλος κάτι ψιλοτσιμπάει αλλά δεν κάνει το μπαμ, και μονάχα τα κόμματα της Κωνσταντοπούλου και της Λατινοπούλου ανεβαίνουν.

Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα της δημοσκόπησης της ALCO είναι ότι το 50% των Αναποφάσιστων προέρχονται από τη ΝΔ. Θα κατορθώσει να τους επαναφέρει το κυβερνών κόμμα ή θα σαλπάρουν για…πιο δεξιές πολιτείες;

Πάντως, με τα Τέμπη να καίνε την κυβέρνηση σαν καυτό σίδερο και με την ακρίβεια να παραμένει στο ύψος της, φαίνεται δύσκολη η επιστροφή αυτών των ψηφοφόρων στη ΝΔ. Δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη, γιατί μεσολαβεί πολύς χρόνος μέχρι τις εκλογές.

Σοβαροί παράγοντες που θα επηρεάσουν το πολιτικό σκηνικό είναι φυσικά οι εξελίξεις στο θέμα των Τεμπών, τα οικονομικά, αλλά και το σοβαρό ενδεχόμενο να υπάρξει καμιά…πολιτική σφήνα(π.χ. κόμμα Σαμαρά) που ενδέχεται να αλλάξει το σκηνικό. Αφήσαμε τελευταίο κάτι που έχει φέρει τα πάνω κάτω στην Ευρώπη. Για το φλερτ Τραμπ-Πουτιν, λέμε. Κανείς δεν ξέρει πλέον ποιες θα είναι οι (οικονομικές) επιπτώσεις για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που βρέθηκε ξαφνικά στο περιθώριο. Οσο για τη χώρα μας, είναι εύλογος ο φόβος μήπως φάμε καμιά Τραμπική σφαίρα στα Ελληνοτουρκικά, καθώς είναι γνωστή η φιλική σχέση του «νέου σερίφη» με τον Ερντογάν.

Βέβαια, φίλοι ήταν και παλιότερα αλλά στην προηγούμενη θητεία του ο Τράμπ είχε βάλει δύσκολα στην Τουρκία του Ερντογάν…

Αυτοδυναμία, εκλογές και πολιτική ισορροπία σε τεντωμένο σκοινί

Το αφήγημα Καιρίδη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη στρατηγική του Μαξίμου, που επενδύει στην απομόνωση του ΠΑΣΟΚ ως «μικρομεγαλιστικού» παίκτη που οδηγεί σε διαδοχικές εκλογές. Ο ίδιος, βέβαια, έσπευσε να τονίσει πως η αυτοδυναμία είναι η βέλτιστη λύση – διότι, όπως είπε, «ο κόσμος θέλει να κυβερνηθεί». Η δήλωση θα μπορούσε να προέρχεται από το Gladiator, με τον Ράσελ Κρόου να κοιτάζει τη Ρώμη και να φωνάζει “Are you not entertained?”, μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση, το κοινό μάλλον μπερδεύεται περισσότερο απ’ ό,τι διασκεδάζει. Το ΠΑΣΟΚ είναι τελικά ακραίο ή υπεύθυνος κυβερνητικός εταίρος; Πάντως δεν θα το αποφασίσει ο Καιρίδης…

Τα γκάλοπ δεν καθορίζουν το πολιτικό σκηνικό

«Δεν είναι οι άνθρωποι που διαμορφώνουν τις εποχές, αλλά οι εποχές που διαμορφώνουν τους ανθρώπους», έλεγε ο Μακιαβέλι. Κάπως έτσι, τα γκάλοπ δεν καθορίζουν το πολιτικό σκηνικό, αλλά το αποκαλύπτουν – με την ίδια αδιακρισία που το κάνει ένας έμπειρος ανακριτής. Και αν η πολιτική ήταν ποτέ μια σκηνή οσκαρικού δράματος, αυτή η περίοδος μοιάζει με το No Country for Old Men. Γιατί; Γιατί η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπουν το μέλλον τους με το ίδιο βλέμμα που είχε ο Τζος Μπρόλιν όταν έβλεπε τον Χαβιέ Μπαρδέμ να του πλησιάζει με το αεροβόλο καρφωτήρι.

Η ΝΔ σε σπιράλ πτώσης

Ας ξεκινήσουμε από το κυβερνών κόμμα. Η Νέα Δημοκρατία βιώνει τη μεταδημοκρατική εκδοχή του Gravity: η δημοσκοπική έλξη της πραγματικότητας την τραβάει προς τα κάτω και ο Κυριάκος Μητσοτάκης νιώθει σαν τη Σάντρα Μπούλοκ να παλεύει μόνος του στο κενό. Το Μαξίμου βλέπει τις απώλειες προς τα δεξιά, με τη Φωνή Λογικής να μαζεύει δυσαρεστημένους και την Ελληνική Λύση να κάνει παραδοσιακό «κουμάντο» στους οργισμένους νοικοκυραίους. Παράλληλα, στα αριστερά, η Πλεύση Ελευθερίας τσιμπάει απογοητευμένους που θα ήθελαν να βάλουν φωτιά στο σύστημα αλλά δεν έχουν σπίρτα.

ΣΥΡΙΖΑ: Το παράδοξο της εξουσίας χωρίς εξουσία

Ο ΣΥΡΙΖΑ, από την άλλη, περνάει μια υπαρξιακή κρίση επιπέδου Fight Club. Πρώτος κανόνας του ΣΥΡΙΖΑ; Μην μιλάς για τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεύτερος κανόνας; Αν σε ρωτήσουν τι πρεσβεύεις, απάντησε με μια γενικόλογη καταγγελία για το σύστημα. Το κόμμα μοιάζει με τον Έντουαρντ Νόρτον, που παλεύει με τον εαυτό του και κανείς δεν ξέρει ποιος θα κερδίσει. Η ηγεσία του Φάμελλου αμφισβητείται, το κόμμα χάνει από παντού – κυρίως προς την Πλεύση Ελευθερίας – και στο τέλος ίσως αποδειχθεί ότι ήταν όλα μια ψευδαίσθηση, όπως το Shutter Island.

ΠΑΣΟΚ: Το κόμμα που ψάχνει το σενάριό του

Αν ο Νίκος Ανδρουλάκης έψαχνε τίτλο για τη νέα φάση του κόμματός του, θα μπορούσε να είναι το Lost in Translation. Ο ίδιος μοιάζει να ψάχνει μεταφραστή για να καταλάβει γιατί το κόμμα του δεν απογειώνεται παρά την απογοήτευση με τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Χάνει προς τα αριστερά, χάνει προς τα δεξιά, και οι πολίτες αναρωτιούνται αν η σοσιαλδημοκρατία έχει βρει νέο πολιτικό φορέα ή απλώς εξατμίζεται όπως η δόξα των παλιών ημερών. Ο Ανδρουλάκης γνωρίζει το πρόβλημα αλλά ψάχνει τη λύση. Τα περισσότερα πρωτοκλασάτα στελέχη, είναι στον προθάλαμο ή πιστεύουν να γίνουν αρχηγοί. Όπως οι βεντέτες στο ποδόσφαιρο, που προσέχουν τα πόδια τους, δεν τα βάζουν στη φωτιά. Κάποιοι βάζουν τρικλοποδιές όχι στον αντίπαλο, και όποιος κατάλαβε κατάλαβε…

Η δικαιοσύνη, η συγκάλυψη και το «δράμα» των σφυγμομετρήσεων

Στα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των γκάλοπ, καταγράφεται η απώλεια εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη. Πάνω από το 70% θεωρεί ότι υπάρχει συγκάλυψη στο θέμα των Τεμπών, ενώ ένα αντίστοιχο ποσοστό πιστεύει πως η αντιπολίτευση το εκμεταλλεύεται για μικροπολιτικά οφέλη. Κάπου εδώ, οι πολίτες μοιάζουν με τον Μάικλ Κορλεόνε στο Godfather Part II, που παρακολουθεί ψυχρά ένα σύστημα στο οποίο δεν μπορεί να έχει εμπιστοσύνη – ξέροντας ότι τελικά όλοι θα βγουν λερωμένοι.

Το πολιτικό διακύβευμα της σταθερότητας

Μέσα σε όλα αυτά, το Μαξίμου επιμένει στο αφήγημα της σταθερότητας. Μοιάζει με τον Ράσελ Κρόου στο Gladiator, που προσπαθεί να πείσει το κοινό της Ρώμης ότι μπορεί ακόμα να κρατήσει το στάδιο ζωντανό, ενώ τα λιοντάρια πλησιάζουν. Τα γκάλοπ δείχνουν ότι οι πολίτες φοβούνται την αβεβαιότητα, αλλά ταυτόχρονα δεν εμπιστεύονται πια την κυβέρνηση για να τους βγάλει από αυτήν.

Συμπέρασμα;
Η πολιτική σκηνή της Ελλάδας θυμίζει την τελευταία σκηνή του Inception. Είναι η σβούρα της εξουσίας που περιστρέφεται ασταμάτητα, αφήνοντας το ερώτημα: Θα πέσει; Ή μήπως θα συνεχίσει να γυρίζει σε έναν αέναο κύκλο αμφισβήτησης, κρίσης και ανασφάλειας; Το μόνο σίγουρο είναι ότι το σενάριο δεν έχει ολοκληρωθεί – και κάποιοι παίκτες ίσως δεν έχουν καν διαβάσει τις τελευταίες σελίδες.

Το τέλος της συναίνεσης: Πολιτική με όρους «Mad Max»

«Όταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους, οι άνθρωποι χάνουν την ελευθερία τους» έλεγε ο Κομφούκιος. Και στη σύγχρονη ελληνική πολιτική σκηνή, οι λέξεις δεν έχουν απλώς χάσει το νόημά τους – έχουν μετατραπεί σε φονικά όπλα μαζικής καταστροφής. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση δεν ανταλλάσσουν πια επιχειρήματα, αλλά δηλητηριώδη βέλη, με τον δημόσιο διάλογο να θυμίζει περισσότερο τη δυστοπία του Mad Max παρά έναν πολιτισμένο δημοκρατικό στίβο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καταγγέλλει «χυδαία τοξικότητα» και μιλά για ένα καράβι που πρέπει να κρατήσει σταθερό – λες και το κυβερνητικό σκάφος ταξιδεύει στο μάτι του κυκλώνα και όχι σε μια πολιτική θάλασσα που βράζει εδώ και καιρό. Και φυσικά, όπως κάθε πολιτικός πρωταγωνιστής σε δράμα επιπέδου Gladiator, προκαλεί τους αντιπάλους του στη Βουλή να πέσουν οι μάσκες. Το πρόβλημα; Οι μάσκες έχουν πέσει προ πολλού, και το μόνο που μένει είναι μια πολιτική αρένα γεμάτη πληγωμένους μονομάχους.

Σύγκρουση στα άκρα: There Will Be Blood

Η αντιπαράθεση δεν είναι πια ιδεολογική – είναι υπαρξιακή. Η κυβέρνηση βλέπει το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, κατηγορώντας τους για εργαλειοποίηση του ανθρώπινου πόνου, ενώ η αντιπολίτευση απαντά με κατηγορίες περί συγκάλυψης και αυταρχισμού. Σαν να παρακολουθούμε το There Will Be Blood, η μάχη δεν αφορά το ποιος έχει δίκιο, αλλά το ποιος θα μείνει όρθιος στο τέλος. Από τη μια, ο Βορίδης καταγγέλλει «κατάπτυστη ρητορική», από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ μιλά για «ομιλία γκεμπελικής έμπνευσης». Όσο για το ΠΑΣΟΚ; Βρίσκεται στη μέση αυτής της σύγκρουσης, προσπαθώντας να αποστασιοποιηθεί, αλλά με τη ΝΔ να το σέρνει στο κάδρο της τοξικότητας. Και κάπου εδώ, αντηχεί η φράση του Καίσαρα: “Beware the Ides of March”. Γιατί η πολιτική ζωή της χώρας θυμίζει ρωμαϊκή σύγκρουση, όπου όλοι ετοιμάζονται να μαχαιρώσουν τους αντιπάλους τους – ή ακόμα και τους ίδιους τους συμμάχους τους.

Όταν η σοσιαλδημοκρατία συναντά τον… Τραμπισμό

«Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» – αν και στην περίπτωση του ΠΑΣΟΚ, μοιάζει περισσότερο με την τέχνη του… επιστολικού ακτιβισμού. Ο Χάρης Δούκας ζητάει από τον Νίκο Ανδρουλάκη να στείλει μια επιστολή στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία για να υπάρξει «ενιαία στάση» απέναντι στον Τραμπ. Σαν να πιστεύει ότι, κάπου ανάμεσα στα τσάι και τα μπισκότα των PES meetings, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα ανακαλύψουν ξαφνικά το χαμένο τους σθένος και θα ορθώσουν το ανάστημά τους στον Πορτοκαλί Κυκλώνα. Είναι βέβαια αμφίβολο αν η σοσιαλδημοκρατία έχει πλέον τη δύναμη να αναχαιτίσει οτιδήποτε – θυμίζει περισσότερο τον Ντάνιελ Ντέι-Λιούις στο There Will Be Blood, που προσπαθεί να επιβιώσει σε έναν πολιτικό κόσμο γεμάτο πετρελαιοκηλίδες λαϊκισμού. Και αν ο Ανδρουλάκης είχε βαφτίσει «υπνοβάτες» τους Ευρωπαίους σοσιαλιστές, ο δήμαρχος Δούκας φαίνεται να πιστεύει ότι δεν αρκεί να τους ξυπνήσεις – πρέπει να τους τραβήξεις κι από το κρεβάτι.

Ο λόγος, το «λάθος» και η Δημοκρατία που ανεχόμαστε

Στον ΣΥΡΙΖΑ, πάλι, ανακάλυψαν ότι ο δημόσιος λόγος έχει όρια – ή μάλλον, ότι τα όρια αυτά γίνονται εμφανή μόνο όταν αρχίζουν τα πολιτικά προβλήματα. Ο Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, αφού προκάλεσε χαμό με τις δηλώσεις του, έσπευσε να αναγνωρίσει το λάθος του, λέγοντας πως «δεν ήταν ποτέ αυτός» ο λόγος του. Αν βέβαια ακούσει κανείς το βίντεο στο οποίο μιλάει για τους «μουρλούς» που ψηφίζουν, μάλλον θα σκεφτεί ότι κάποιος εδώ πάσχει από Shutter Island σύνδρομο – απλώς δεν ξέρουμε ποιος. Η κυβέρνηση απαίτησε τη διαγραφή του, ο ίδιος δήλωσε σεβασμό στους θεσμούς, και η συζήτηση έκλεισε όπως πάντα: με μια γρήγορη απολογία, μια αναγκαστική υποχώρηση και την υποβόσκουσα σκέψη ότι… στην επόμενη στραβή, όλα θα επαναληφθούν από την αρχή. Η Δημοκρατία, άλλωστε, «έχει ελαττώματα», όπως είπε κάποτε ο ίδιος. Το μεγαλύτερο; Ότι επιτρέπει σε τέτοιες δηλώσεις να επιστρέφουν ξανά και ξανά σαν sequel που κανείς δεν ζήτησε.

Η Ευρώπη ως φόντο και ο Τραμπισμός ως σκηνή

Και ενώ εμείς παλεύουμε με τα εσωτερικά μας δράματα, ο Άδωνις Γεωργιάδης αποφάνθηκε πως η Ευρώπη δεν είναι ισχυρή επειδή δεν έχει μεγάλους στρατούς. Ενδεχομένως να μην έχει και μεγάλες ιδέες πια – αλλά αυτό είναι άλλο θέμα. Η δήλωσή του θα μπορούσε να είναι μια σκηνή από το Dr. Strangelove, με τον υπουργό να αναλύει με κυνισμό μια κατάσταση που δεν φαίνεται να ενοχλεί κανέναν εκτός από εκείνους που επιμένουν να σκέφτονται πολιτικά. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ακόμα πιο ενδιαφέρουσα: ο τραμπισμός δεν γιγαντώνεται επειδή οι υποστηρικτές του φωνάζουν πιο δυνατά, αλλά επειδή όσοι τον αντιπαθούσαν κάποτε, τώρα υποκύπτουν στη γοητεία του. Και αυτή η πολιτική «μεταστροφή» δεν θυμίζει καν δημοκρατία – θυμίζει περισσότερο το Joker, όπου το σύστημα καλλιεργεί το χάος και μετά σοκάρεται όταν το βρίσκει μπροστά του.

Η απάντηση που κανείς δεν έλαβε

Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, κάποιοι ακόμα περιμένουν απαντήσεις που δεν έρχονται ποτέ. Ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά να δοθεί στη δημοσιότητα η κυβερνητική απάντηση στην ΕΕ για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, αλλά προς το παρόν η μόνη απάντηση είναι η ηχηρή σιωπή. Από τις 26 Ιανουαρίου, το ερώτημα πλανάται στην ατμόσφαιρα όπως οι καπνοί από ένα κινηματογραφικό δυστύχημα επιπέδου Titanic. Οι υποσχέσεις μεταρρύθμισης δεν έχουν πείσει κανέναν, τα δεδομένα παραμένουν θολά, και η κυβέρνηση μοιάζει να κρατά το πόρισμα σαν το πολυπόθητο σενάριο ενός whodunit που κανείς δεν θέλει να λύσει. Η κοινή γνώμη, βέβαια, συνεχίζει να περιμένει – όπως περίμενε και μετά την τραγωδία των Τεμπών. Και σε αυτή την αναμονή, το μόνο που αλλάζει είναι οι πρωταγωνιστές. Το σενάριο μένει πάντα το ίδιο.

Το τελευταίο δείπνο (με παϊδάκια)

«Ο πολιτικός είναι ένας άνθρωπος που θα θυσιάσει τη ζωή σου για την πατρίδα», έλεγε ο Τέρι Πράτσετ, αλλά στην περίπτωση της Κατερίνας Σακελλαροπούλου, η θυσία περιορίστηκε σε ένα καλό τσίκνισμα πριν την αποχώρηση. Σε μια βραδιά που θύμιζε το Babette’s Feast – αλλά σε πιο προσιτή εκδοχή, με παϊδάκια αντί για γαλλική κουζίνα – η Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέθεσε δείπνο στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, αποχαιρετώντας τους με τρόπο που θα ταίριαζε περισσότερο σε σκηνή από το The Farewell. Η χαλαρή ατμόσφαιρα, τα μεζεδάκια και η προεδρική αποκάλυψη ότι το νέο της γραφείο θα βρίσκεται στη γωνία Σίνα και Ακαδημίας έδωσαν έναν αέρα αποχαιρετισμού που δεν θύμιζε δάκρυα στο φινάλε μιας εποχής, αλλά περισσότερο το ύφος κάποιου που ξέρει ότι δεν θα του λείψουν και πολύ οι πονοκέφαλοι του αξιώματος.

Ο απολογισμός, το τραπέζι και το πολιτικό déjà vu

Όπως κάθε πολιτικός απολογισμός, έτσι και ο δικός της θα καταγραφεί σε σχετικό τόμο που παρουσιάζεται τη Δευτέρα – πιθανότατα με την ίδια διάθεση που είχε ο Joker του Χοακίν Φίνιξ όταν αναρωτιόταν αν κάποιος θα καταλάβει ποτέ τι πραγματικά συνέβη. Η θητεία της υπήρξε μια άσκηση πολιτικής λεπτότητας, γεμάτη ισορροπίες και αμήχανες σιωπές, αλλά τουλάχιστον το τέλος της είχε γεύση… κυριολεκτικά. Στο τραπέζι, μεταξύ μπουκιών και πολιτικών κουβέντων, συζητήθηκαν η εσωτερική και η διεθνής επικαιρότητα, αν και όλοι γνωρίζουν ότι το πραγματικό θέμα της βραδιάς ήταν η ίδια η τελετή αποχαιρετισμού. Σαν σκηνή από το The Irishman, όπου όλοι ξέρουν πως οι αλλαγές έρχονται, αλλά το δείπνο συνεχίζεται μέχρι το τελευταίο πιάτο. Και τώρα, η Προεδρία της Δημοκρατίας προχωρά στο επόμενο κεφάλαιο, αφήνοντας πίσω μια ήσυχη θητεία που, όπως και το καλό φαγητό, θα κριθεί εκ του αποτελέσματος – ή τουλάχιστον εκ του απολογιστικού τόμου.

• Hard Talks