Ένα ποτηράκι παραπάνω μπορεί να φέρει έως είκοσι προβλήματα υγείας

Μια εκτεταμένη ανάλυση του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, με επικεφαλής την Ελληνίδα ερευνήτρια δρ Εμμανουέλα Γακίδου, συνδέει την υψηλή κατανάλωση αλκοόλ με αυξημένο κίνδυνο για είκοσι σημαντικά προβλήματα υγείας, προσφέροντας την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα εικόνα της σχέσης ανάμεσα στο ποτό και την υγεία.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Health και βασίστηκε στην ανάλυση 843 δημοσιευμένων μελετών μέχρι το 2023, επιμένει σε συντηρητικές εκτιμήσεις — και καταλήγει σε ένα σύνθετο αλλά καθαρό συμπέρασμα: ο κίνδυνος δεν είναι ομοιόμορφος και, για τον καρκίνο, ακόμη και μικρές ποσότητες αλκοόλ φαίνεται ότι επιβαρύνουν την υγεία.

Οι ερευνητές βρήκαν ότι η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο και για τους δέκα τύπους καρκίνου που εξετάστηκαν. Ακόμη και ποσότητα μικρότερη του ενός ποτού την ημέρα (λιγότερο από 10 γραμμάρια καθαρού αλκοόλ) συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του φάρυγγα, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη. Ο κίνδυνος για καρκίνο του φάρυγγα —εκτός του ρινοφάρυγγα— ήταν ιδιαιτέρως υψηλός, με αύξηση τουλάχιστον 105% σε μέσες καταναλώσεις, ενώ άλλοι καρκίνοι (λάρυγγας, παχύ έντερο, χείλη, στοματική κοιλότητα) εμφάνισαν μέτριες αυξήσεις 22%–49%. Οι συσχετίσεις για τον καρκίνο του στομάχου χρειάζονται περαιτέρω δεδομένα, ενώ για άλλες μορφές καρκίνου οι ενδείξεις ήταν ασθενέστερες αλλά σταθερές και αυξανόμενες με την ποσότητα.

Εκτός από τους καρκίνους, η κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε με τουλάχιστον 40% υψηλότερο κίνδυνο κίρρωσης και άλλων χρόνιων ηπατικών νοσημάτων και με τουλάχιστον 22% αύξηση κινδύνου παγκρεατίτιδας. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού και φυματίωση, αν και τα στοιχεία είναι λιγότερο ισχυρά.

Παράλληλα, η ανάλυση δείχνει ότι για ορισμένες καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις —όπως διαβήτης τύπου 2, νόσος Αλτσχάιμερ, ισχαιμική καρδιοπάθεια και εγκεφαλικό— η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ σχετίστηκε με ελαφρώς χαμηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με τη μη κατανάλωση. Για παράδειγμα, ο διαβήτης τύπου 2 και η νόσος Αλτσχάιμερ παρουσίασαν μείωση κινδύνου τουλάχιστον 4,5% και 6,4% αντίστοιχα. Όμως αυτές οι «προστατευτικές» συσχετίσεις εξασθενούν και τελικά αντιστρέφονται σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης.

«Η επιστημονική εικόνα γύρω από το αλκοόλ και την υγεία είναι πραγματικά πολύπλοκη», δηλώνει η δρ Εμμανουέλα Γακίδου, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Σύμφωνα με την ίδια, τα δεδομένα για τον καρκίνο είναι συνεπή και αδιαμφισβήτητα: ο κίνδυνος αυξάνεται με οποιοδήποτε επίπεδο κατανάλωσης. Για ορισμένα καρδιομεταβολικά νοσήματα και την άνοια, υπάρχουν στοιχεία χαμηλότερου κινδύνου σε χαμηλές δόσεις, ωστόσο η συνολική εικόνα δείχνει ότι η μεγαλύτερη κατανάλωση φέρνει μεγαλύτερο κίνδυνο.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν πως τα ευρήματα δεν υποστηρίζουν ένα ενιαίο «ασφαλές όριο» κατανάλωσης και δεν εντόπισαν σημαντικές διαφορές ανά φύλο. Καλούν τις οδηγίες δημόσιας υγείας να αποθαρρύνουν την έντονη κατανάλωση και να ενημερώσουν σαφέστερα το κοινό ότι ακόμη και η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για αρκετές παθήσεις, ιδίως καρκίνους —μια πληροφορία που, σύμφωνα με τους ερευνητές, παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στο ευρύ κοινό.

Η μελέτη προσθέτει έναν λεπτομερή χάρτη για το πού τα επιστημονικά δεδομένα είναι ισχυρά, πού είναι ασθενή ή μικτά, και τονίζει την ανάγκη για στοχευμένη ενημέρωση και πολιτικές δημόσιας υγείας που θα προειδοποιούν για τους πολλαπλούς κινδύνους της κατανάλωσης αλκοόλ.

• αλκοόλ
• καρκίνος