Εθνική Πινακοθήκη: Τα μεγάλα κενά στην «κλοπή του αιώνα» – Τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις

Την ώρα που οι δύο κλεμμένοι πίνακες από την Εθνική Πινακοθήκη ετοιμάζονται να επιστραφούν εκεί που ανήκουν πολλά είναι τα ανοικτά ερωτήματα που ζητούν απαντήσει.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα «Τα Νέα», τα ερωτήματα αφορούν τον ρόλο του μουσείου στη διαδικασία πιστοποίησης γνησιότητας των έργων, την έλλειψη κατάλληλων μέτρων προστασίας των πινάκων κατά την παρουσίαση τους από την Αστυνομία, την αποζημίωση που θα πάρουν ενδεχόμενοι πληροφοριοδότες και την πιθανή εμπλοκή τους στη ληστεία.

Ποιος πιστοποίησε ότι τα δύο έργα που βρέθηκαν στη ρεματιά της Κερατέας το βράδυ της Δευτέρας είναι γνήσια;

Η Αστυνομία δεν κάλεσε ούτε τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης ούτε κάποιον νυν εργαζόμενο του μουσείου, αλλά τον πρώην επικεφαλής του τμήματος συντήρησης του μουσείου, τον οποίο οι Αρχές γνώριζαν από την περίοδο της κλοπής. Ως συνταξιούχος πλέον, όμως, θεσμικά δεν εκπροσωπεί επισήμως την Πινακοθήκη, κατά συνέπεια ο κάτοχος των έργων – η Πινακοθήκη δηλαδή – δεν εκλήθη να επιβεβαιώσει ότι πρόκειται για τα αυθεντικά έργα.

Γιατί δεν ήταν παρών εκπρόσωπος της Εθνικής Πινακοθήκης κατά την παρουσίαση των έργων από τους δύο υπουργούς;

Διότι δεν εκλήθη κανείς, απαντούν στελέχη του μουσείου.

Για ποιον λόγο τα έργα δεν έτυχαν της δέουσας μεταχείρισης, όπως προβλέπεται, για την προστασία τους, δηλαδή η προσεκτική μετακίνησή τους από εξειδικευμένους μεταφορείς που θα φορούσαν γάντια, αλλά από ανθρώπους που τα άγγιζαν με γυμνά χέρια και δεν γνώριζαν πώς να στηρίξουν τον πίνακα του Πικάσο, με αποτέλεσμα να πέσει;

Διότι δεν είχε προβλεφθεί η παρουσία ειδικού συντηρητή, ο οποίος γνωρίζει και θα φρόντιζε για τη σωστή τοποθέτηση των έργων και τον κατάλληλο και ασφαλή τρόπο παρουσίασής τους στους δημοσιογράφους.

Πόση είναι η αποζημίωση που θα πάρει η Εθνική Πινακοθήκη για την απώλεια του σχεδίου του Μονκάλβο του 17ου αι.;

Ούτε ένα ευρώ, διότι βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας προβλέπεται ότι τα αγαθά που ανήκουν στο ελληνικό Δημόσιο – εν προκειμένω, στις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης – δεν ασφαλίζονται. Κατά συνέπεια το μουσείο δεν πρόκειται να αποζημιωθεί για την απώλεια.

Μόνο στα ελληνικά μουσεία δεν ασφαλίζονται οι αρχαιότητες και τα έργα τέχνης;

Οχι. «Πρόκειται για μια διεθνή πρακτική» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο νομικός σύμβουλος της Εθνικής Πινακοθήκης Γιώργος Οικονομόπουλος. Από τη στιγμή που το κράτος επωμίζεται το κόστος λειτουργίας της Αστυνομίας, του εξοπλισμού και της συντήρησης των συστημάτων ασφαλείας των μουσείων και τη μισθοδοσία του φυλακτικού προσωπικού, θεωρεί ότι παρέχει όλα τα απαραίτητα εχέγγυα ώστε οι συλλογές των μουσείων να είναι ασφαλείς.

Μήπως πρέπει να αλλάξει η νομοθεσία και να ασφαλίζονται οι μουσειακές συλλογές;

Για να καταστεί δυνατή η ασφάλιση των συλλογών των μουσείων της χώρας, θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ανώνυμη εταιρεία, όπως είναι επί παραδείγματι το ΤΑΙΠΕΔ, το κόστος λειτουργίας της οποίας όμως θα ήταν ασύμφορο. Η εμπειρία έχει αποδείξει άλλωστε ότι τα κλοπιμαία δεν μένουν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός των μουσείων. Δεν μπορούν να διατεθούν στην αγορά και μέσα σε κάποια χρόνια εντοπίζονται και επιστρέφονται. Ο κίνδυνος να πέσει το έργο τέχνης στα χέρια ενός παράφρονα που θα το καταστρέψει είναι ελάχιστος. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, όποιος κι αν έχει στα χέρια του τα κλοπιμαία δεν έχει την κυριότητά τους. Κατά συνέπεια οτιδήποτε κλαπεί, από τη στιγμή που θα εντοπιστεί, η κυριότητά του ανακτάται από το κράτος, οπότε δεν υφίσταται ανάγκη ασφάλισης των συλλογών των μουσείων.

Ποιο είναι το ύψος των ευρέτρων που θα διεκδικήσουν οι πιθανοί πληροφοριοδότες;

Το ποσό θα οριστεί εφόσον δοθεί επίσημη εκτίμηση των έργων που εκλάπησαν, η οποία, σύμφωνα με την Αστυνομία, δεν υπάρχει ούτε στη δικογραφία. Βάσει των τιμών της αγοράς, η αξία και των τριών έργων θα ξεπερνά το ένα εκατ. ευρώ, όπως τόνισαν στα «ΝΕΑ» άνθρωποι με μεγάλη εμπειρία στον χώρο των δημοπρασιών. Η αμοιβή των πληροφοριοδοτών – εφόσον αποδειχτεί ότι υπάρχουν- αναμένεται να οριστεί σε συνάρτηση με την εκτιμώμενη αξία των έργων, αλλά βάσει του άρθρου 65 του νομοσχεδίου για την αναδιοργάνωση του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο προβλέπεται χορήγηση χρηματικής αμοιβής σε όποιον συμβάλλει στην ανάκτηση μνημείων τα οποία κατέχονται παρανόμως. Οπως αναφέρεται, η διαδικασία θα είναι απόρρητη και το υπουργείο Πολιτισμού δεν θα είναι υποχρεωμένο να ανακοινώσει το ποσό.

Είναι πιθανό οι πληροφοριοδότες να εμπλέκονται ενεργά στην κλοπή;

Οσοι βλέπουν «σκιές» και αδιευκρίνιστα σημεία στην υπόθεση και θεωρούν ως πιθανό σενάριο ότι ο δράστης δεν είναι παρά μόνο η βιτρίνα της, εκτιμούν ότι οι ηθικοί αυτουργοί και εγκέφαλοι της υπόθεσης λειτούργησαν ενδεχομένως ως πληροφοριοδότες ώστε να έχουν κέρδος από τη χαμένη γι’ αυτούς υπόθεση της ληστείας. Είτε η κλοπή έγινε κατά παραγγελία και εν συνεχεία χάλασε η συμφωνία είτε μετά τη ληστεία διαπίστωσαν ότι λόγω της ιδιόχειρης αφιέρωσης του Πικάσο προς τον ελληνικό λαό ήταν αδύνατη η διάθεσή του στην αγορά, ο πίνακας έμεινε στα αζήτητα. Κι ακόμη κι αν ρίσκαραν να τον πουλήσουν, δεν θα μπορούσαν να διεκδικήσουν την κατώτατη επίσημη τιμή εκτίμησης, ήτοι ένα εκατ. ευρώ, αλλά μετά βίας θα εισέπρατταν το ένα τέταρτο της εμπορικής του αξίας. Το ίδιο ποσό πιθανόν – αν όχι και μεγαλύτερο – θα μπορέσουν να εισπράξουν τώρα και μάλιστα αβρόχοις ποσί.

Ενώ έχει γίνει πολύς λόγος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για το αν ο πίνακας του Πικάσο έχει τελαρωθεί εκ νέου ή αν έχει κοπεί ο καμβάς, καθώς δείχνει μετατοπισμένη πολύ κοντά στο τελάρο η αφιέρωση του ζωγράφου, όλες αυτές τις ημέρες η Εθνική Πινακοθήκη τηρεί σιγήν ιχθύος και δεν έχει προβεί ούτε σε μία ανακοίνωση. Γιατί;

Διότι οι υπεύθυνοι του μουσείου δεν έχουν ακόμη παραλάβει τα έργα, ώστε να τα εξετάσουν και να δώσουν απαντήσεις. Στην πραγματικότητα δεν ενημερώθηκαν επισήμως για τη σύλληψη του δράστη το βράδυ της Δευτέρας. Πληροφορήθηκαν την είδηση από τις ιστοσελίδες και από τους δημοσιογράφους που ζητούσαν επιπλέον στοιχεία.

Πότε θα παραδοθούν τα έργα στην Εθνική Πινακοθήκη;

Οταν ολοκληρωθεί η ανακριτική διαδικασία, πιθανόν και εντός της ημέρας.

• Εθνική Πινακοθήκη
• έργα Τέχνης
• κλοπή
• πίνακες