Ευρωπαϊκή Ένωση: Στα άκρα η διαμάχη για τον νέο προϋπολογισμό – Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία απαιτούν μεγαλύτερες περικοπές

Σε δύσκολη εξίσωση εξελίσσεται η προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η νέα συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προκαλεί έντονες αντιδράσεις από ισχυρά κράτη-μέλη.

Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία θεωρούν ότι οι προβλεπόμενες περικοπές δεν επαρκούν, ζητώντας ακόμη μεγαλύτερο περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών. Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επιμένουν στην προστασία των κονδυλίων για τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή.

Η διαπραγμάτευση αφορά τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, ο οποίος θα καθορίσει τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες της ΕΕ σε μια περίοδο αυξανόμενων απαιτήσεων για άμυνα, ανταγωνιστικότητα, ενέργεια και στήριξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παρά την επιδίωξη για συμφωνία έως το τέλος του 2026, οι διαφωνίες παραμένουν σημαντικές.

Η νέα πρόταση και το «ψαλίδι» στις ευρωπαϊκές δαπάνες

Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ παρουσίασε το Σάββατο 10 Οκτωβρίου αναθεωρημένο σχέδιο για τον πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό.

Κομισιόν: Κίνδυνος για το σύστημα έκτακτης ανάγκης στρατιωτικής κινητικότητας (EMERS) της ΕΕ

Η πρόταση προβλέπει προϋπολογισμό περίπου 1,62 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές του 2025, μειωμένο κατά περίπου 8% σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο, με στόχο να ικανοποιηθούν εν μέρει οι χώρες που ζητούν δημοσιονομική συγκράτηση.

Παρά τις περικοπές, ο προτεινόμενος προϋπολογισμός παραμένει περίπου 30% μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο της τρέχουσας περιόδου 2021-2027, σύμφωνα με τα συγκριτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν.

Οι μεγαλύτερες μειώσεις συγκεντρώνονται σε τομείς που αποτελούν βασικές στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης.

Συγκεκριμένα, οι δαπάνες για ανταγωνιστικότητα, έρευνα, καινοτομία και ασφάλεια περιορίζονται κατά περίπου 13% σε σχέση με την προηγούμενη πρόταση, ενώ η χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης και της αναπτυξιακής βοήθειας μειώνεται κατά περίπου 17%.

Αντίθετα, οι περικοπές για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη είναι συγκριτικά μικρότερες, περίπου 3%.

«Δεν μπορούμε να το αποδεχθούμε», λέει η Ολλανδία

Η αντίδραση της Ολλανδίας υπήρξε ιδιαίτερα αυστηρή.

Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, Έλκο Χάινεν, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν μπορεί να αποδεχθεί την πρόταση στην παρούσα μορφή της.

Προειδοποίησε μάλιστα ότι με τη σημερινή πορεία των διαπραγματεύσεων καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους.

Ανάλογη στάση τηρεί και η Σουηδία, με την υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τζέσικα Ρόζενκραντς να χαρακτηρίζει το σχέδιο παράλογο και να ζητά ουσιαστικότερη μείωση των δαπανών.

Το Βερολίνο, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι η πρόταση δεν αποτελεί επαρκή βάση για συμβιβασμό.

Η Γερμανία επιμένει ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να παραμείνει οικονομικά διαχειρίσιμος για τις χώρες που συνεισφέρουν περισσότερο στη χρηματοδότησή του.

Δύο στρατόπεδα στην Ευρώπη – Στους «Φίλους της Συνοχής» η Ελλάδα

Η αντιπαράθεση αναδεικνύει δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται έξι χώρες που επιδιώκουν αυστηρότερο περιορισμό των δαπανών, με τη Γερμανία να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στο συγκεκριμένο στρατόπεδο περιλαμβάνονται επίσης η Ολλανδία, η Σουηδία, η Αυστρία, η Δανία και η Φινλανδία.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η ομάδα των 17 «Φίλων της Συνοχής», στην οποία συμμετέχουν η Ελλάδα και η Ιταλία.

Οι χώρες αυτές επιδιώκουν να διατηρηθούν επαρκείς πόροι για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη διαπραγμάτευση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις στηρίζουν επενδύσεις στις περιφέρειες, αγροτικές δραστηριότητες και αναπτυξιακές παρεμβάσεις.

Η διατήρηση των κονδυλίων συνοχής και γεωργίας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τις χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από αυτούς τους πόρους.

Το παράδοξο με άμυνα και ανταγωνιστικότητα

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διαπραγμάτευσης αφορά την αντίφαση ανάμεσα στις στρατηγικές φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη διάθεση περιορισμού της χρηματοδότησής τους.

Η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία, να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Ωστόσο, η νέα πρόταση προβλέπει σημαντικές περικοπές ακριβώς στις δαπάνες που συνδέονται με την υλοποίηση αυτών των στόχων.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι οι μεγαλύτερες μειώσεις αφορούν τομείς για τους οποίους οι ηγέτες δηλώνουν ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις.

Η διαφωνία δεν περιορίζεται, συνεπώς, στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, αλλά αφορά και το πώς θα κατανεμηθούν οι διαθέσιμοι πόροι.

Νέοι ευρωπαϊκοί φόροι στο τραπέζι

Σημαντικό εμπόδιο αποτελεί και ο τρόπος χρηματοδότησης του νέου προϋπολογισμού.

Η ιρλανδική πρόταση προβλέπει πρόσθετα ευρωπαϊκά έσοδα, που εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τα 55 δισ. ευρώ ετησίως.

Στο τραπέζι βρίσκονται μηχανισμοί που σχετίζονται με τελωνειακά έσοδα, δικαιώματα εκπομπών και εισφορές μεγάλων επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η δημιουργία νέων ίδιων πόρων της Ένωσης αποτελεί ακόμη ένα πεδίο διαφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών.

Οι χώρες που συνεισφέρουν περισσότερο στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αμφισβητούν το δημοσιονομικό κόστος των προτάσεων, ενώ οι υποστηρικτές ενός μεγαλύτερου κοινού προϋπολογισμού θεωρούν ότι χωρίς πρόσθετα έσοδα η Ευρώπη δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες.

Κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής στις 15 και 16 Οκτωβρίου

Η νέα πρόταση εισέρχεται σε διαδοχικά στάδια διαπραγμάτευσης, αρχικά μεταξύ των μονίμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια σε υπουργικό επίπεδο.

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι η Σύνοδος Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, κατά την οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν τα βασικά σημεία της διαπραγμάτευσης.

Η ιρλανδική προεδρία επιδιώκει να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για τελική πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους.

Το εγχείρημα, ωστόσο, περιπλέκεται από το εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον αρκετών κρατών, όπου οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων.

Για να εγκριθεί ο νέος πολυετής προϋπολογισμός απαιτείται ομοφωνία των 27 κρατών-μελών στο Συμβούλιο, καθώς και η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Με τις αποστάσεις μεταξύ των δύο βασικών στρατοπέδων να παραμένουν μεγάλες, η προσπάθεια συμβιβασμού αναμένεται να συνεχιστεί με έντονες διαπραγματεύσεις.

Το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά την κατανομή κονδυλίων: αφορά το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορέσει να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους για να υλοποιήσει τις πολιτικές που θέτει ως προτεραιότητες την επόμενη επταετία.

• Γερ​μανία
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• ευρωπαϊκός προϋπολογισμός
• ολλανδία
• προϋπολογισμός ΕΕ
• Σουηδία