Financial Times: Ουκρανία και ΗΠΑ ήρθαν σε συμφωνία για τις σπάνιες γαίες – Ο ρόλος του Ταμείου και οι μελλοντικές προοπτικές

Το Κίεβο κατέληξε σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον για την εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων της Ουκρανίας, με την ελπίδα να βελτιώσει τις διμερείς σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ και να ανοίξει τον δρόμο για μια μακροπρόθεσμη αμερικανική δέσμευση στην ασφάλεια της χώρας. Η συμφωνία αυτή, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, αποτελεί κρίσιμο βήμα στη συνεργασία των δύο πλευρών.

Ουκρανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι το Κίεβο είναι έτοιμο να υπογράψει τη συμφωνία για την από κοινού ανάπτυξη των ορυκτών πόρων της χώρας, όπως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η απόφαση αυτή ελήφθη μετά την απόσυρση των αμερικανικών απαιτήσεων για δικαίωμα σε 500 δισ. δολάρια δυνητικών εσόδων από την εκμετάλλευση αυτών των πόρων.

Αν και το τελικό κείμενο δεν περιλαμβάνει ρητές εγγυήσεις ασφαλείας, Ουκρανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι οι όροι είναι ευνοϊκότεροι από το αρχικό σχέδιο. Παρουσιάζουν τη συμφωνία ως ευκαιρία διεύρυνσης της σχέσης με τις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχυθούν οι προοπτικές της χώρας έπειτα από τρία χρόνια πολέμου.

«Η συμφωνία για τα ορυκτά είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας. Έχουμε ακούσει πολλές φορές από την αμερικανική κυβέρνηση ότι είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής», δήλωσε στους Financial Times η Όλια Στεφανίσινα, αναπληρώτρια πρωθυπουργός και υπουργός Δικαιοσύνης της Ουκρανίας, η οποία ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων.

Οι αρχικοί όροι της πρότασης Τραμπ χαρακτηρίστηκαν εξαιρετικά επαχθείς, καθώς προέβλεπαν ότι η Ουκρανία θα όφειλε να αποπληρώσει τις ΗΠΑ για τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια που είχε λάβει μετά τη ρωσική εισβολή του 2022. Η απόρριψη του σχεδίου από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προκάλεσε έντονη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον αποκάλεσε «δικτάτορα» και φάνηκε να κατηγορεί την Ουκρανία για την έναρξη του πολέμου.

Η τελική εκδοχή της συμφωνίας, με ημερομηνία 24 Φεβρουαρίου, προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου στο οποίο η Ουκρανία θα συνεισφέρει το 50% των εσόδων από τη μελλοντική εκμετάλλευση των κρατικών ορυκτών πόρων. Το ταμείο αυτό θα επενδύει σε έργα εντός της Ουκρανίας.

Εξαιρούνται οι πόροι που ήδη συνεισφέρουν στα κρατικά έσοδα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται οι δραστηριότητες των μεγαλύτερων ουκρανικών εταιρειών, όπως η Naftogaz και η Ukrnafta.

Παρά τις αρχικές απαιτήσεις του Κιέβου, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ρητές αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Κρίσιμα ζητήματα, όπως το μέγεθος της αμερικανικής συμμετοχής στο ταμείο και οι όροι των συμφωνιών «κοινής ιδιοκτησίας», αναμένεται να διευθετηθούν σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

Η προσέγγιση του Τραμπ έχει μεταβάλει δραστικά την αμερικανική πολιτική προς την Ουκρανία. Μετά από τρία χρόνια, κατά τα οποία οι ΗΠΑ αποτελούσαν τον βασικό χορηγό στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, ο Τραμπ εγκαινίασε διμερείς συνομιλίες με τη Ρωσία, αποκλείοντας τους Ευρωπαίους συμμάχους και την Ουκρανία από τη διαδικασία.

Η συμφωνία έχει εγκριθεί από τους υπουργούς Δικαιοσύνης, Οικονομίας και Εξωτερικών της Ουκρανίας. Υπάρχει η προοπτική να ταξιδέψει ο Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο τις επόμενες εβδομάδες για τελετή υπογραφής με τον Τραμπ.

«Αυτή θα είναι μια ευκαιρία για τον πρόεδρο να συζητήσει ποια είναι η ευρύτερη εικόνα. Και στη συνέχεια, μετά από αυτό, θα μπορέσουμε να σκεφτούμε τα επόμενα βήματα», δήλωσε Ουκρανός αξιωματούχος.

Η αρχική πρόταση της κυβέρνησης Τραμπ προέβλεπε ότι οι ΗΠΑ θα διατηρούσαν το 100% του οικονομικού τους συμφέροντος σε ένα επενδυτικό ταμείο ανασυγκρότησης. Η Ουκρανία θα συνεισέφερε το 50% των εσόδων της από την εξόρυξη ορυκτών πόρων, με ανώτατο όριο τα 500 δισ. δολάρια. Οι όροι αυτοί, που θεωρήθηκαν απαράδεκτοι από το Κίεβο, αφαιρέθηκαν από το τελικό κείμενο.

Η εντολή του ταμείου να επενδύει αποκλειστικά στην Ουκρανία αποτελεί μια σημαντική αλλαγή που διεκδίκησε το Κίεβο. Το έγγραφο αναφέρει ότι οι ΗΠΑ δεσμεύονται να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη της Ουκρανίας μακροπρόθεσμα. Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί απλώς ένα πλαίσιο και ότι κανένα έσοδο δεν θα αλλάξει χέρια μέχρι να τεθεί το ταμείο σε λειτουργία. Ζητήματα όπως η δικαιοδοσία της συμφωνίας παραμένουν ανοιχτά.

Η κυβέρνηση Ζελένσκι θα χρειαστεί να εξασφαλίσει την έγκριση του κοινοβουλίου, όπου η αντιπολίτευση αναμένεται να εγείρει αντιρρήσεις και να απαιτήσει ενδελεχή συζήτηση.

Τέλος, η Κάρολιν Λέβιτ, εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι «είναι κρίσιμο να υπογραφεί αυτή η συμφωνία», αν και δεν παρείχε περαιτέρω πληροφορίες για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία