Foreign Affairs: Ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν μπορεί να φέρει μια χειρότερη Μέση Ανατολή

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να γράψει ιστορία μέσω της ένοπλης σύγκρουσης και όχι της διπλωματίας, βάζοντας τις ΗΠΑ σε έναν πόλεμο κατά του Ιράν με εξαιρετικά αβέβαιη κατάληξη. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα εκτενούς ανάλυσης του Foreign Affairs, η οποία υποστηρίζει ότι η σύγκρουση έχει ήδη μετατραπεί σε περιφερειακό πόλεμο με παγκόσμιο αντίκτυπο, επηρεάζοντας τις αγορές πετρελαίου, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, το θαλάσσιο εμπόριο και τις αερομεταφορές.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι κίνδυνοι αυτής της επιλογής ήταν προβλέψιμοι πολύ πριν ξεσπάσει η σύγκρουση. Το Ιράν, αντιμετωπίζοντας τον πόλεμο ως μάχη επιβίωσης, αντέδρασε άμεσα με επιθέσεις πυραύλων και drones κατά του Ισραήλ, αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή και στόχων σε χώρες του Κόλπου. Το αποτέλεσμα είναι μια ευρύτερη ανάφλεξη, στην οποία αυξάνονται οι απειλές για Αμερικανούς πολίτες, οι θάνατοι στο Ιράν και οι συνολικότερες γεωπολιτικές επιπτώσεις.

Το Foreign Affairs υπογραμμίζει ότι το πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος παραμένει εντελώς αβέβαιο, όμως όταν τελειώσει οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρεθούν αντιμέτωπες με τις συνέπειες των επιλογών τους. Όπως σημειώνει η ανάλυση «The Mirage of a New Middle East», η διοίκηση Τραμπ φαίνεται να στηρίζει τη στρατηγική της σε μια σειρά από υπεραισιόδοξες παραδοχές για το πώς ο πόλεμος θα αναδιαμορφώσει το Ιράν και συνολικά την περιοχή.

Axios: ΗΠΑ και Ισραήλ συζήτησαν αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για το εμπλουτισμένο ουράνιο – «Ίσως κάποια στιγμή να το κάνουμε», λέει ο Τραμπ

Μία από αυτές τις παραδοχές είναι ότι η συνεχής αποδυνάμωση της ιρανικής ηγεσίας και του στρατού θα οδηγήσει τελικά σε λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος. Ακόμη όμως και αν αυτό δεν συμβεί, η λογική της Ουάσινγκτον —όπως την περιγράφει το Foreign Affairs— είναι ότι το Ιράν θα βγει τόσο αποδυναμωμένο και απορροφημένο από τα εσωτερικά του προβλήματα, ώστε δεν θα μπορεί πλέον να απειλεί την περιοχή ή τα αμερικανικά συμφέροντα. Η ανάλυση θεωρεί ότι αυτό το σενάριο απέχει πολύ από το να είναι βέβαιο.

Αντίθετα, το περιοδικό προειδοποιεί ότι το Ιράν και η Μέση Ανατολή ενδέχεται να βγουν από τον πόλεμο χειρότερα ή τουλάχιστον όχι καλύτερα από πριν. Οι μάχες μπορεί να δημιουργήσουν κενό εξουσίας στην Τεχεράνη, να επιβαρύνουν τις σχέσεις των αμερικανικών συμμάχων με την Ουάσινγκτον και να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε άλλες συγκρούσεις διεθνώς. Καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, οι κίνδυνοι αυξάνονται, γι’ αυτό και η ανάλυση εισηγείται ότι η ανάγκη για άμεση εκεχειρία είναι πλέον επιτακτική.

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν κρατά ήδη εδώ και δεκαετίες, από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, και έχει πλέον διαρκέσει περισσότερο από τον Ψυχρό Πόλεμο. Ωστόσο, το Foreign Affairs τονίζει ότι η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος και η αντικατάστασή του με ένα φιλοαμερικανικό σχήμα μέσω στρατιωτικής ισχύος είναι εξαιρετικά απίθανο να λειτουργήσει. Σε αυτό το σημείο, η εκτίμηση συνδέεται και με άλλες πρόσφατες αναλύσεις του περιοδικού, σύμφωνα με τις οποίες, όταν σιγήσουν τα όπλα, το πιθανότερο είναι να παραμείνει όρθια κάποια υπολειμματική μορφή του σημερινού επαναστατικού καθεστώτος.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον ρόλο του Ιράν στον περιφερειακό ιστό ισχύος. Η αποδυνάμωση ή η μερική απομάκρυνση της Τεχεράνης από το παιχνίδι θα επηρεάσει αναπόφευκτα τη Χεζμπολάχ, τη Συρία, τον Λίβανο και γενικότερα τις ισορροπίες ανάμεσα σε σιιτικά και σουνιτικά δίκτυα επιρροής. Όμως η ανάλυση επισημαίνει ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματα και σταθερότητα. Το αντι-ισραηλινό αίσθημα έχει ενισχυθεί από τις επιχειρήσεις στη Γάζα και στον Λίβανο, κάτι που μπορεί να τροφοδοτήσει είτε την επιβίωση υπαρχουσών οργανώσεων είτε τη γέννηση νέων μαχητικών ομάδων εχθρικών προς το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Ρωσικής κατασκευής το drone που έπληξε το Ακρωτήρι – Ανησυχία για βαθύτερη εμπλοκή της Μόσχας στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής

Το ίδιο ισχύει και για τις σχέσεις των χωρών της περιοχής με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η αισιοδοξία ότι ο πόλεμος θα σπρώξει αραβικά κράτη ακόμη πιο κοντά στην Ουάσινγκτον ή σε νέες κανονικοποιήσεις με το Ισραήλ μπορεί, σύμφωνα με το Foreign Affairs, να αποδειχθεί αβάσιμη. Το Ιράν έχει επιχειρήσει να επιβάλει κόστος σε αμερικανικούς συμμάχους του Κόλπου, ελπίζοντας ότι εκείνοι θα πιέσουν την Ουάσινγκτον να τερματίσει τη σύγκρουση. Ακόμη κι αν αυτή η στρατηγική στραφεί τελικά εναντίον της Τεχεράνης, δεν σημαίνει αυτομάτως και ενίσχυση της αμερικανικής θέσης.

Η ανάλυση συνδέει μάλιστα τη σύγκρουση και με άλλες παγκόσμιες ισορροπίες. Υποστηρίζει ότι η Κίνα και η Ρωσία, ακόμη κι αν δεν εμπλακούν άμεσα, ενδέχεται να επωφεληθούν από τη δέσμευση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, είτε ασκώντας πίεση σε άλλα μέτωπα είτε αξιοποιώντας το ρήγμα στην αμερικανική στρατηγική προσοχή. Το επιχείρημα αυτό συνδέεται με μια ευρύτερη ανησυχία που έχει εκφραστεί και σε άλλα κείμενα του Foreign Affairs για τα όρια της αμερικανικής ισχύος σε έναν κόσμο πολλαπλών κρίσεων.

Το τελικό συμπέρασμα του Foreign Affairs είναι σαφές: δεν υπάρχει καμία μαγική λύση για μια σταθερή Μέση Ανατολή μέσω αυτού του πολέμου. Αντί να γεννήσει μια «νέα» περιοχή πιο φιλική προς τις ΗΠΑ, ο πόλεμος επιλογής που ξεκίνησε ο Τραμπ μπορεί να παρατείνει τη ζωή της παλιάς, ασταθούς Μέσης Ανατολής, είτε αλλάξει ηγεσία το Ιράν είτε όχι. Και γι’ αυτό, πέρα από τη διαχείριση ζημιών και την προστασία συμμάχων, κάθε πιο φιλόδοξη επιδίωξη της Ουάσινγκτον μοιάζει, σύμφωνα με την ανάλυση, μη ρεαλιστική.

• Foreign Affairs
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή