Γερμανία και Βρετανία υπογράφουν ιστορική αμυντική συμφωνία

Μία νέα σελίδα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια ανοίγουν στις 17 Ιουλίου η Γερμανία και η Βρετανία, με την υπογραφή ευρείας κλίμακας διμερούς συμφωνίας. Η κίνηση ενισχύει τη συνεργασία των δύο χωρών στην άμυνα, την ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη, και έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενων προκλήσεων για την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η συμφωνία στηρίζεται στη βάση της περσινής κοινής δήλωσης μεταξύ Όλαφ Σολτς και Κιρ Στάρμερ και σηματοδοτεί μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, ανεξάρτητη από την απόσυρση των ΗΠΑ από ορισμένες πτυχές της διατλαντικής συμμαχίας.

Ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας: Αποτροπή μέσω ενότητας

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της συμφωνίας είναι η πρόβλεψη για ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας. Το μέτρο, βασισμένο στη συμφωνία του Trinity House που υπεγράφη πέρυσι, προβλέπει ότι οποιαδήποτε στρατηγική απειλή κατά της μιας χώρας θα θεωρείται και απειλή εναντίον της άλλης.

Πρακτικά, η Γερμανία αποκτά πρόσβαση σε εγγυήσεις ασφαλείας και από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις – τη Βρετανία και τη Γαλλία – ενισχύοντας τη συνολική αποτρεπτική δύναμη της ΕΕ. Είναι επίσης μία κίνηση που αντανακλά την επιθυμία του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για μια Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα της άμυνας.

Δέσμευση στο NATO και ώθηση για ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία

Παρά τη νέα αυτή ρήτρα, η συμφωνία επιβεβαιώνει ρητά τη δέσμευση Γερμανίας και Βρετανίας στο NATO, το οποίο χαρακτηρίζεται «ακρογωνιαίος λίθος της συλλογικής άμυνας». Ωστόσο, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας αναδεικνύεται ως προτεραιότητα, καθώς οι ΗΠΑ μειώνουν σταδιακά τη στρατηγική τους παρουσία στην Ευρώπη.

Η αναφορά στη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας αποσκοπεί στο να στείλει μήνυμα στους υπόλοιπους ευρωπαίους εταίρους ότι είναι καιρός να αναλάβουν περισσότερη ευθύνη για την ίδια τους την ασφάλεια.

Πέρα από την άμυνα: Μετανάστευση, έρευνα και οικονομική συνεργασία

Η συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο σε στρατιωτικά ζητήματα. Περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, τη συνεργασία στις μεταφορές, στην επιστημονική έρευνα, καθώς και προώθηση των διασυνοριακών ανταλλαγών.

Η διαχείριση της μετανάστευσης αποτελεί ευαίσθητο θέμα για τον πρωθυπουργό Στάρμερ, ο οποίος βρίσκεται υπό πίεση τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από την κοινή γνώμη για να μειώσει τα μεταναστευτικά ρεύματα – νόμιμα και παράνομα. Σε αυτό το πλαίσιο, το θέμα της κινητικότητας των νέων μεταξύ των δύο χωρών παραμένει ανοιχτό.

Το ζήτημα της κινητικότητας των νέων: Σκιά του Brexit

Το ζήτημα της κινητικότητας των νέων εργαζομένων και φοιτητών αποτελεί ένα από τα σημεία τριβής, σύμφωνα με το Politico. Καθώς η Βρετανία έχει αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οποιαδήποτε συμφωνία για ανταλλαγές νέων πρέπει να γίνει σε επίπεδο ΕΕ, και όχι διμερώς.

Η Γερμανία βρίσκεται μεταξύ των χωρών που ασκούν πιέσεις για χαλάρωση των κανόνων, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση Ευρωπαίων νέων στη βρετανική αγορά και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος.

18 γύροι διαπραγματεύσεων: Ένα στρατηγικό reset

Η νέα γερμανοβρετανική συμφωνία είναι προϊόν 18 γύρων διαπραγματεύσεων και, σύμφωνα με το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, θα καλύπτει «το σύνολο των διμερών σχέσεων». Αυτό περιλαμβάνει από την άμυνα και τη μετανάστευση μέχρι την καινοτομία και την ενέργεια.

Πρόκειται για στρατηγική αναβάθμιση των σχέσεων δύο βασικών ευρωπαϊκών παικτών, που επιχειρούν να ανακτήσουν την επιρροή τους στο νέο γεωπολιτικό τοπίο.

Ευρώπη πιο ενωμένη ή πιο διαιρεμένη;

Η συμφωνία Γερμανίας–Βρετανίας αποτελεί ιστορική καμπή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Από τη μία πλευρά, δημιουργεί ένα νέο πλέγμα στρατηγικών συνεργασιών εντός της ηπείρου, εκτός του πλαισίου των ΗΠΑ. Από την άλλη, ενδέχεται να οξύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα σε κράτη–μέλη που έχουν διαφορετικές αμυντικές φιλοσοφίες.

Το βέβαιο είναι ότι οι ισορροπίες αλλάζουν. Η Ευρώπη φαίνεται αποφασισμένη να αποκτήσει ενιαία φωνή στην ασφάλεια, και η συμφωνία του Ιουλίου θα είναι το πρώτο τεστ για το κατά πόσο μπορεί να το πετύχει.