Γερμανία στις κάλπες: Βερολίνο και Μεκλεμβούργο δοκιμάζουν το πολιτικό σύστημα – Η πίεση στον Μερτς και η άνοδος της AfD

Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα οι ψηφοφόροι σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, σε δύο περιφερειακές αναμετρήσεις που έχουν αποκτήσει πολιτικό βάρος πολύ μεγαλύτερο από τα όρια των δύο κρατιδίων.

Η άνοδος της AfD, οι απώλειες των παραδοσιακών κομμάτων, η ακρίβεια, το στεγαστικό, η μετανάστευση αλλά και η δυσαρέσκεια απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση συνθέτουν ένα ιδιαίτερα φορτισμένο σκηνικό για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Οι κάλπες άνοιξαν στις 08:00 τοπική ώρα και κλείνουν στις 18:00, όταν αναμένονται και τα πρώτα exit polls.

Μετά τη Σαξονία-Άνχαλτ, δύο ακόμη κρίσιμες αναμετρήσεις

Οι σημερινές εκλογές πραγματοποιούνται μόλις δύο εβδομάδες μετά την αναμέτρηση στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η AfD κατέγραψε μεγάλη ενίσχυση.

Η επίδοση αυτή έφερε ξανά στο επίκεντρο τη συζήτηση για τη μεταβολή των πολιτικών συσχετισμών κυρίως στην ανατολική Γερμανία και για το κατά πόσο τα παραδοσιακά κόμματα μπορούν να σχηματίζουν κυβερνήσεις χωρίς συνεργασία με την AfD.

Γερμανία: Το AfD τριπλασίασε το ποσοστό του στην Κάτω Σαξονία

Η στρατηγική του λεγόμενου «τείχους προστασίας», με την οποία CDU, SPD, Πράσινοι και Αριστερά αποκλείουν κυβερνητική συνεργασία με την AfD, βρίσκεται έτσι ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης.

Στο Μεκλεμβούργο, SPD και AfD σε απόσταση αναπνοής στις δημοσκοπήσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου οι τελευταίες μετρήσεις κατέγραψαν οριακές διαφορές μεταξύ SPD και AfD.

Η τελευταία δημοσκόπηση της Forschungsgruppe Wahlen πριν από την κάλπη έδινε στο SPD 37% και στην AfD 36%, ενώ η Αριστερά βρισκόταν στο 9%, οι Πράσινοι στο 5% και το CDU μόλις στο 6%. Πρόκειται για μέτρηση πρόθεσης ψήφου και όχι για εκλογικό αποτέλεσμα.

Η εικόνα έχει μεταβληθεί αισθητά μέσα σε λίγες ημέρες: προηγούμενη μέτρηση της INSA είχε καταγράψει την AfD στο 37% και το SPD στο 35%.

Καθοριστικό ρόλο στην εκστρατεία του SPD έχει η πρωθυπουργός του κρατιδίου Μανουέλα Σβέζιγκ, η οποία διατηρεί πολύ υψηλότερη προσωπική δημοτικότητα από το κόμμα της σε εθνικό επίπεδο και έχει επιχειρήσει να αποστασιοποιηθεί από την κυβέρνηση του Βερολίνου.

Το CDU κινείται κοντά στο όριο εισόδου

Για τους Χριστιανοδημοκράτες, το συγκεκριμένο κρατίδιο αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολη δοκιμασία.

Η τελευταία μέτρηση της Forschungsgruppe Wahlen τοποθετούσε το CDU στο 6%, ελάχιστα πάνω από το όριο του 5% που απαιτείται για είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο.

Εάν η τελική επίδοση κινηθεί σε αυτά τα επίπεδα, θα πρόκειται για μια ιδιαίτερα χαμηλή εκλογική καταγραφή για το κόμμα στο κρατίδιο.

Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά στο Βερολίνο, καθώς οι δείκτες δημοτικότητας του Μερτς έχουν υποχωρήσει σημαντικά μέσα στο τελευταίο έτος, με πρόσφατες μετρήσεις να καταγράφουν προσωπική αποδοχή ακόμη και γύρω στο 14%.

Nord Stream, Ρωσία και ενέργεια στο επίκεντρο

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η πολιτική αντιπαράθεση έχει και έντονη ενεργειακή διάσταση.

Στο κρατίδιο καταλήγουν οι αγωγοί Nord Stream, γεγονός που έχει διατηρήσει ζωντανή τη συζήτηση για τις παλαιότερες ενεργειακές σχέσεις Γερμανίας και Ρωσίας.

Η AfD υποστηρίζει την επαναφορά ρωσικού φυσικού αερίου και την αποκατάσταση ενεργειακών δεσμών με τη Μόσχα, ενώ το SPD της Σβέζιγκ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ακρίβεια και στο κόστος ενέργειας για τα νοικοκυριά.

Η συζήτηση έγινε ακόμη εντονότερη μία ημέρα πριν από τις εκλογές, όταν ο Ρώσος απεσταλμένος Κίριλ Ντμιτρίεφ δήλωσε δημόσια ότι βλέπει περιθώριο μελλοντικής ενεργειακής συνεργασίας με εκπροσώπους της AfD. Η τοποθέτηση αποτελεί δήλωση της ρωσικής πλευράς και δεν συνεπάγεται δυνατότητα ενός κρατιδίου να αλλάξει μόνο του την ομοσπονδιακή ή ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική.

Στο Βερολίνο, η μάχη δίνεται για τα σπίτια

Εντελώς διαφορετική είναι η ατζέντα στην πρωτεύουσα.

Στο Βερολίνο, το βασικό πρόβλημα για τους ψηφοφόρους δεν είναι πρωτίστως η μετανάστευση ή οι σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά το στεγαστικό και η εκρηκτική αύξηση των ενοικίων.

Περίπου το 85% των νοικοκυριών της πόλης ζει σε ενοικιαζόμενη κατοικία, ενώ τα ζητούμενα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014. Η πόλη υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί επιπλέον 211.000 κατοικίες έως το 2040.

Η στεγαστική κρίση έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το μέλλον του τεράστιου πρώην αεροδρομίου Tempelhofer Feld.

CDU, FDP και AfD υποστηρίζουν περιορισμένη οικοδόμηση σε τμήμα της έκτασης, ενώ SPD, Πράσινοι και Αριστερά αντιτίθενται και προκρίνουν άλλες λύσεις για τη δημιουργία κατοικιών.

Η Αριστερά μπροστά στις τελευταίες μετρήσεις του Βερολίνου

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν έναν εξαιρετικά κατακερματισμένο πολιτικό χάρτη στην πρωτεύουσα.

Στη νεότερη μέτρηση της Forschungsgruppe Wahlen που δημοσίευσε το Reuters, η Αριστερά καταγραφόταν στο 22%, το CDU στο 20%, η AfD στο 18%, οι Πράσινοι στο 15% και το SPD στο 12%.

Προγενέστερη μέτρηση της ίδιας εταιρείας, στις 11 Σεπτεμβρίου, έδινε 23% στην Αριστερά, 21% στο CDU και περίπου 17% στην AfD, επιβεβαιώνοντας πάντως ότι κανένα κόμμα δεν πλησίαζε αυτοδυναμία.

Οι αριθμοί αυτοί είναι προεκλογικές μετρήσεις και δεν επιτρέπουν ασφαλές συμπέρασμα για το τελικό αποτέλεσμα ή τις κυβερνητικές συνεργασίες.

Η AfD επεκτείνει την παρουσία της και στην πρωτεύουσα

Αν και η AfD καταγράφει παραδοσιακά πολύ υψηλότερα ποσοστά στα ανατολικά κρατίδια, η άνοδός της στο Βερολίνο είναι επίσης αξιοσημείωτη.

Σύμφωνα με το Reuters, το κόμμα έχει περίπου διπλασιάσει τη δημοσκοπική του υποστήριξη σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές της πόλης.

Στην προεκλογική του εκστρατεία επιχείρησε να συνδέσει τη στεγαστική κρίση με το μεταναστευτικό και να εστιάσει στην ακρίβεια και στην καθημερινότητα, ενώ η Αριστερά πρότεινε αυστηρότερες παρεμβάσεις στην αγορά ενοικίων και μεγαλύτερη ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.

Η πίεση στον Μερτς

Παρότι πρόκειται για περιφερειακές εκλογές, μεγάλο μέρος της πολιτικής συζήτησης περιστρέφεται γύρω από τον καγκελάριο.

Ο Μερτς εξελέγη με βασική υπόσχεση την επανεκκίνηση της γερμανικής οικονομίας, όμως η κυβέρνησή του έχει βρεθεί αντιμέτωπη με δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, τις μεταρρυθμίσεις σε συντάξεις, φορολογία και υγεία, καθώς και με πτώση των ποσοστών του CDU σε εθνικές δημοσκοπήσεις.

Η πίεση είναι τέτοια ώστε ο Γερμανός καγκελάριος ακύρωσε την προγραμματισμένη παρουσία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ενώ η ηγεσία του CDU έχει προγραμματίσει συζητήσεις για την πολιτική κατάσταση μετά τις περιφερειακές κάλπες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα αποτελέσματα των δύο κρατιδίων καθορίζουν αυτομάτως την παραμονή ή την αποχώρησή του από την καγκελαρία.

Η αντικατάσταση καγκελαρίου στη Γερμανία προϋποθέτει συγκεκριμένες κοινοβουλευτικές και συνταγματικές διαδικασίες, ενώ κορυφαία στελέχη του CDU έχουν μέχρι στιγμής εκφράσει δημόσια τη στήριξή τους στον Μερτς.

Δύο διαφορετικές Γερμανίες στην ίδια εκλογική ημέρα

Οι δύο κάλπες αποτυπώνουν ταυτόχρονα και δύο διαφορετικές όψεις της σημερινής Γερμανίας.

Στο Βερολίνο, μια μεγάλη, διεθνής μητρόπολη συγκρούεται κυρίως με το κόστος της ανάπτυξής της: ακριβή κατοικία, έλλειψη στέγης και έντονη πίεση στις αστικές υποδομές.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η πολιτική συζήτηση συνδέεται περισσότερο με την ενέργεια, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και τις ιδιαίτερες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της ανατολικής Γερμανίας.

Παρά τη σημαντική σύγκλιση των τελευταίων δεκαετιών, τα νοικοκυριά της πρώην Ανατολικής Γερμανίας εξακολουθούν κατά μέσο όρο να διαθέτουν περίπου τη μισή περιουσία από εκείνα της δυτικής χώρας, ενώ παραμένουν και διαφορές στους μισθούς.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Οι σημερινές εκλογές δεν αποτελούν δημοψήφισμα για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ούτε καθορίζουν από μόνες τους ποιος θα κυβερνά τη Γερμανία μέχρι τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές του 2029.

Δείχνουν όμως σε πραγματικό χρόνο πώς μεταβάλλεται η σχέση των ψηφοφόρων με τα κόμματα που κυριάρχησαν επί δεκαετίες στο γερμανικό πολιτικό σύστημα.

Στο Μεκλεμβούργο, SPD και AfD μετρούν τις δυνάμεις τους σε ένα κρατίδιο όπου το CDU κινείται κοντά στο κοινοβουλευτικό όριο.

Στο Βερολίνο, Αριστερά, CDU, AfD, Πράσινοι και SPD διεκδικούν μερίδιο σε ένα εξαιρετικά κατακερματισμένο εκλογικό σώμα.

Και πάνω από τις δύο αναμετρήσεις βρίσκεται το ίδιο πολιτικό ερώτημα:

πόσο έχει μετακινηθεί πλέον το κέντρο βάρους της γερμανικής πολιτικής και με ποιους συνδυασμούς θα μπορούν στο εξής να σχηματίζονται σταθερές κυβερνήσεις.

Οι πρώτες πραγματικές απαντήσεις θα αρχίσουν να δίνονται μετά τις 18:00, όταν κλείσουν οι κάλπες και δημοσιοποιηθούν τα πρώτα exit polls.

• AfD
• CDU
• Βερολίνο
• Γερ​μανία
• γερμανικές εκλογές
• Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία