Γιατί κυκλοφορούν λύκοι και τσακάλια στις άκρες των πόλεων

Η εύκολη πρόσβαση σε τροφή και νερό, η υποβάθμιση και καταστροφή φυσικών βιοτόπων, οι πυρκαγιές και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα έχουν φέρει στις παρυφές των πόλεων ζώα που κάποτε συναντούσαμε μόνο στα απάτητα βουνά και στις… σελίδες των παραμυθιών.

Ο καθηγητής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Μπακαλούδης, εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ γιατί έχουν αυξηθεί οι θεάσεις τσακαλιών και λύκων στα προάστια της Θεσσαλονίκης. Σημείωσε ότι  η παρουσία άγριων ζώων κοντά στον αστικό και περιαστικό ιστό δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα.

Το τσακάλι, λόγω διαιτολογίου και συμπεριφοράς, προσαρμόζεται ευκολότερα στις παρυφές των κατοικημένων περιοχών, ενώ ο λύκος μπορεί να εμφανίζεται περισσότερο εφήμερα.

Η παρουσία λύκων και τσακαλιών στις παρυφές πόλεων εντάσσεται, σύμφωνα με τον καθηγητή, σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό φαινόμενο. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, είδη όπως η αλεπού και το πετροκούναβο έχουν δημιουργήσει ακόμη και «αστικούς» πληθυσμούς, με ιδιαίτερα οικολογικά χαρακτηριστικά και απαιτήσεις.

Τα σκουπίδια είναι «μαγνήτης» για την άγρια πανίδα

Ένας από τους σημαντικότερους λόγους που άγρια ζώα πλησιάζουν τις πόλεις είναι η εύκολη πρόσβαση σε τροφή. Τα απορρίμματα μπορούν να λειτουργήσουν ως «μαγνήτης» για αρκετά είδη, ιδιαίτερα για ζώα με μειωμένες ικανότητες ενεργητικού κυνηγιού. «Είναι από τους σημαντικότερους λόγους προσέγγισης αρκετών ειδών στον αστικό και περιαστικό ιστό», αναφέρει ο Δημ. Μπακαλούδης.

Γι’ αυτό και η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί κρίσιμο μέρος της αντιμετώπισης του φαινομένου. Η συχνή αποκομιδή και η σωστή αποθήκευση των σκουπιδιών σε κατάλληλους κάδους είναι πρακτικές που εφαρμόζονται διεθνώς, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και η αποτροπή της παροχής τροφής σε άγρια ζώα ή αδέσποτα στις παρυφές των πόλεων.

Πυρκαγιές και ανθρώπινες παρεμβάσεις διώχνουν τα ζώα από τους βιοτόπους τους

Η επέκταση των πόλεων και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα έχουν μεταβάλει τις συνθήκες διαβίωσης της άγριας πανίδας, σύμφωνα με τον καθηγητή του ΑΠΘ, ο οποίος και σημειώνει ότι η συνεχής ανάπτυξη, μεταξύ άλλων, κατά μήκος της ακτογραμμής περιορίζει και κατακερματίζει φυσικές περιοχές, ενώ η υποβάθμιση ή η καταστροφή των οικοσυστημάτων μπορεί να οδηγήσει τα ζώα σε γειτονικές περιοχές, οι οποίες δεν αποκλείεται να είναι κατοικημένες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πυρκαγιές και, όπως διευκρινίζει, μια μεγάλη φωτιά μπορεί να υποβαθμίσει σημαντικά το ενδιαίτημα ενός είδους και να προκαλέσει μετακινήσεις προς άλλες περιοχές για την αναζήτηση τροφής, νερού και ασφαλούς χώρου.

Αντίστοιχα, μεγάλες ανθρώπινες παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν τον ζωτικό χώρο ορισμένων θηλαστικών και να επηρεάσουν τις μετακινήσεις τους. Ο Δημ. Μπακαλούδης αναφέρεται και στις μεγάλες εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας, οι οποίες, όπως σημειώνει, πιθανόν να προκαλούν όχληση σε ορισμένα είδη και να επηρεάζουν τις μετακινήσεις τους.

Περισσότερες εικόνες δεν σημαίνουν απαραίτητα περισσότερα ζώα

Ο καθηγητής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος τονίζει, πάντως, ότι δεν μπορεί να εξαχθεί με ακρίβεια το συμπέρασμα πως οι εμφανίσεις λύκων και τσακαλιών έχουν αυξηθεί, παρά τα βίντεο και τις φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όπως εξηγεί, ένα ζώο που πριν από μερικά χρόνια μπορεί να περνούσε απαρατήρητο, σήμερα είναι πολύ πιθανότερο να καταγραφεί από ένα κινητό τηλέφωνο, μια κάμερα ασφαλείας σε σπίτι ή εγκατάσταση ή από κάμερες που τοποθετούνται στη φύση

Τι πρέπει να κάνουμε, αν δούμε λύκο ή τσακάλι

Για τον πολίτη, το βασικό μήνυμα είναι απλό: Δεν πλησιάζουμε το ζώο, δεν το τρομάζουμε και δεν προσπαθούμε να το εγκλωβίσουμε. Ο κίνδυνος για τον άνθρωπο υπάρχει κυρίως όταν το άγριο ζώο ενοχληθεί, αισθανθεί ότι απειλείται ή βρεθεί χωρίς δυνατότητα διαφυγής. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε κρίσιμες φάσεις του βιολογικού του κύκλου, όπως η αναπαραγωγή και η φροντίδα των νεογνών.

Σε περίπτωση συνάντησης σε δρόμο, πάρκο ή άλλη κατοικημένη περιοχή, ο πολίτης θα πρέπει να αφήσει στο ζώο ελεύθερο χώρο για να απομακρυνθεί. «Δεν πρέπει να το πλησιάζουμε για φωτογράφηση, ούτε να το τρομάζουμε», τονίζει ο κ. Μπακαλούδης.

Η παρουσία του ανθρώπου συνήθως προκαλεί φόβο σε ένα μεμονωμένο άτομο λύκου ή τσακαλιού. Ωστόσο, η συμπεριφορά μπορεί να διαφέρει από ζώο σε ζώο. Ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίζουν μεγαλύτερη ανοχή ή πιο εξερευνητική και τολμηρή συμπεριφορά, είτε λόγω γενετικών χαρακτηριστικών είτε επειδή έχουν μάθει από τους γονείς τους να είναι λιγότερο επιφυλακτικά.

• Θεσσαλονίκη
• λύκοι