Η ελευθερία του Τύπου στο ναδίρ των τελευταίων 50 ετών – Οι παράγοντες που καθορίζουν τη θέση της Ελλάδας

Η ελευθερία του Τύπου έχει επιδεινωθεί σε αξιοσημείωτο βαθμό τα τελευταία πέντε χρόνια σε διεθνή κλίμακα και πλέον βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πενήντα ετών, σύμφωνα με έκθεση αναφοράς για τη δημοκρατία που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα.

«Η τρέχουσα κατάσταση της δημοκρατίας είναι ανησυχητική», τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Κέβιν Κάσας-Σαμόρα, γενικός γραμματέας του ινστιτούτου International IDEA, με έδρα τη Στοκχόλμη.

Η μια και πλέον στις δυο χώρες στον κόσμο (το 54%) κατέγραψε μεταξύ του 2019 και του 2024 πρώτη του ενός από τους πέντε δείκτες-κλειδιά που ορίζουν τη δημοκρατία, σύμφωνα με την έκθεση.

«Το πιο σημαντικό εύρημα της έκθεσής μας πιθανόν είναι η πολύ σοβαρή επιδείνωση της ελευθερίας του Τύπου στον κόσμο», συνέχισε ο κ. Κάσας-Σαμόρα. Μεταξύ του 2019 και του 2024 γνώρισε τη «μεγαλύτερη πτώση της κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 χρόνων», εξήγησε.

«Δεν είχαμε παρατηρήσει ποτέ τόσο σοβαρή επιδείνωση δείκτη-κλειδιού για την υγεία της δημοκρατίας», συμπλήρωσε. Η ελευθερία του Τύπου επιδεινώθηκε σε 43 χώρες μοιρασμένες σε όλες της ηπείρους, ανάμεσά τους 15 στην Αφρική και 15 στην Ευρώπη.

«Δημιουργείται τοξικό μείγμα, που εμπλέκει από τη μια επεμβάσεις με βαρύ χέρι από πλευράς κυβερνήσεων, ορισμένες από τις οποίες είναι κληρονομιά της πανδημίας» του νέου κορονοϊού, σύμφωνα με τον κ. Κάσας-Σαμόρα.

Από την άλλη «υπάρχει ο πολύ αρνητικός αντίκτυπος της παραπληροφόρησης, ένα μέρος της οποίας είναι αληθινή παραπληροφόρηση κι άλλο ένα χρησιμοποιείται ως πρόσχημα από κυβερνήσεις για τον περιορισμό της ελευθεροτυπίας», πρόσθεσε.

Η International IDEA λέει πως ανησυχεί ακόμη για το παγκόσμιο φαινόμενο της συγκέντρωσης των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης καθώς και την «εξαφάνιση σε πολλές χώρες τοπικών μέσων ενημέρωσης, που διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη του δημοκρατικού διαλόγου», παρατήρηση ο κ. Κάσας-Σαμόρα.

Το Αφγανιστάν, η Μπουρκίνα Φάσο και η Μιανμάρ, χώρες που βρίσκονταν ήδη στον πάτο της κατάταξης, κατέγραψαν τις πιο μεγάλες υποχωρήσεις στο κεφάλαιο αυτό. Η τέταρτη μεγαλύτερη μείωση ωστόσο καταγράφτηκε στη Νότια Κορέα, σύμφωνα με την έκθεση, που κάνει λόγο περί «πολλαπλασιασμού των μηνύσεων για συκοφαντική δυσφήμιση από κυβερνήσεις και πολιτικούς συμμάχους τους εναντίον κυβερνήσεων και των αστυνομικών ερευνών σε σπίτια δημοσιογράφων».

Η τρέχουσα έκθεση δεν συμπεριλαμβάνει τις πρώτες συνέπειες της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο· όμως «ορισμένα από τα πράγματα που είδαμε κατά τη διάρκεια των εκλογών στα τέλη της περασμένης χρονιάς και κατά τους πρώτους μήνες του 2025» ήδη «ήταν αρκετά ανησυχητικά», κατά την άποψη του κ. Κάσας-Σαμόρα. Καθώς «ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ τείνει να εξαπλώνεται σε παγκόσμια κλίμακα, αυτό δεν προμηνύεται τίποτε καλό για τη δημοκρατία στον κόσμο», συμπλήρωσε.

Η θέση της Ελλάδας στην ελευθερία του Τύπου

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 32η θέση ανάμεσα σημειώνοντας πτώση (-11) θέσεων. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση για τη χώρα μας και τους παράγοντες που επηρεάζουν τη κατάταξή της:

«Η Ελληνική Δημοκρατία (Ελλάδα) παρουσιάζει υψηλές επιδόσεις στον τομέα της Εκπροσώπησης και μέτριες επιδόσεις στους τομείς των Δικαιωμάτων, του Κράτους Δικαίου και της Συμμετοχής στο πλαίσιο των δεικτών του Global State of Democracy (GSoD). Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ του 25% των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά την πλειονότητα των παραγόντων του πλαισίου GSoD. Μεταξύ 2019-2024, σημείωσε σημαντική πτώση στους δείκτες Δικαιώματα (στην Πρόσβαση στη Δικαιοσύνη και στις Πολιτικές Ελευθερίες λόγω της μείωσης της Ελευθερίας της Έκφρασης και της Ελευθερίας του Τύπου), Εκπροσώπηση (Ελεύθερα Πολιτικά Κόμματα και Αποτελεσματικό Κοινοβούλιο) και Απουσία Διαφθοράς. Μετά από δεκαετή κρίση χρέους, η χώρα βιώνει τώρα οικονομική ανάκαμψη. Η οικονομία της εξαρτάται κυρίως από τους τομείς των υπηρεσιών και του τουρισμού».

 

• ελευθερία του Τύπου