Η γενιά που διέσχισε τον χρόνο

Γεννηθήκαμε στις δεκαετίες του ’40, του ’50 και του ’60.

Μεγαλώσαμε στις δεκαετίες του ’50, του ’60 και του ’70.

Μελετήσαμε, σπουδάσαμε και αρχίσαμε να ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας στις δεκαετίες του ’60, του ’70 και του ’80.

Βγήκαμε στα πρώτα μας ραντεβού στις δεκαετίες του ’70, του ’80 και του ’90. Τότε που ένα ραντεβού ήταν πράγματι ραντεβού: όριζες τόπο και ώρα και πήγαινες. Δεν υπήρχε κινητό για να ειδοποιήσεις ότι αργείς, ούτε μήνυμα για να ακυρώσεις την τελευταία στιγμή. Υπήρχε μόνο η προσμονή.

Παντρευτήκαμε, κάναμε οικογένειες, γνωρίσαμε τον κόσμο στις δεκαετίες του ’70, του ’80 και του ’90.

Τολμήσαμε στις δεκαετίες του ’80 και του ’90.

Σταθεροποιηθήκαμε στη δεκαετία του 2000.

Γίναμε, θέλουμε να πιστεύουμε, λίγο σοφότεροι στη δεκαετία του 2010.

Και τώρα οδεύουμε προς το 2030.

Αν σταθεί κανείς για μια στιγμή και κοιτάξει πίσω, σχεδόν δυσκολεύεται να πιστέψει πόσο μακρύ ήταν το ταξίδι.

Έχουμε ζήσει οκτώ διαφορετικές δεκαετίες.

Περάσαμε μέσα από δύο διαφορετικούς αιώνες.

Και, ακόμη πιο εντυπωσιακό, πατήσαμε το πόδι μας σε δύο διαφορετικές χιλιετίες.

Δεν αλλάξαμε απλώς ημερολόγια.

Είδαμε να αλλάζει ο κόσμος.

Και αλλάξαμε μαζί του.

Γνωρίσαμε το τηλέφωνο με το καντράν, τον τηλεφωνητή και την αναμονή για μια υπεραστική κλήση. Περιμέναμε ώρες για να ακούσουμε μια φωνή από μακριά. Και φτάσαμε σήμερα να βλέπουμε, σε πραγματικό χρόνο, το πρόσωπο ενός ανθρώπου στην άλλη άκρη του κόσμου μέσα από μια βιντεοκλήση.

Περιμέναμε τον ταχυδρόμο.

Γράφαμε επιστολές με το χέρι, κλείναμε μέσα στον φάκελο σκέψεις, αγάπες, παράπονα και νοσταλγίες. Περιμέναμε ημέρες μέχρι να φτάσουν και άλλες τόσες μέχρι να πάρουμε απάντηση.

Και φτάσαμε στο email και στο WhatsApp, όπου μια σκέψη διασχίζει τον πλανήτη μέσα σε ένα δευτερόλεπτο.

Πηγαίναμε στις κινηματογραφικές αίθουσες, περιμέναμε να σβήσουν τα φώτα και να ανοίξει μπροστά μας εκείνο το μεγάλο λευκό πανί.

Μετά ήρθε το βίντεο.

Πήγαμε στα Video Club, χαζεύαμε τα εξώφυλλα των ταινιών, νοικιάζαμε μια κασέτα και έπρεπε να θυμηθούμε να την επιστρέψουμε.

Σήμερα ανοίγουμε το Netflix ή το YouTube και ένας ολόκληρος κόσμος εικόνων βρίσκεται μπροστά μας.

Ακούσαμε μουσική από δίσκους βινυλίου. Τους πιάναμε προσεκτικά από τις άκρες, ακουμπούσαμε τη βελόνα και ακούγαμε εκείνο το μικρό χαρακτηριστικό παράσιτο πριν αρχίσει το τραγούδι.

Ύστερα ήρθαν οι κασέτες, τα CD και τελικά η μουσική του διαδικτύου.

Από έναν δίσκο που κρατούσαμε στα χέρια μας, φτάσαμε σε εκατομμύρια τραγούδια που ταξιδεύουν αόρατα μέσα στο κινητό μας.

Ακούσαμε ποδοσφαιρικούς αγώνες ζωντανά από το ραδιόφωνο και δημιουργούσαμε μόνοι μας την εικόνα του γηπέδου.

Γνωρίσαμε την ασπρόμαυρη τηλεόραση.

Μετά την έγχρωμη.

Και σήμερα βλέπουμε τηλεόραση υψηλής ευκρίνειας, εικόνες τόσο καθαρές που κάποτε θα έμοιαζαν με επιστημονική φαντασία.

Γνωρίσαμε τους πρώτους υπολογιστές.

Είδαμε τις διάτρητες κάρτες.

Κρατήσαμε στα χέρια μας δισκέτες και κάποτε μας φαίνονταν θαύμα το πόσα πράγματα μπορούσαν να χωρέσουν.

Και σήμερα μιλάμε με την ίδια φυσικότητα για megabytes και gigabytes και κρατάμε στα κινητά τηλέφωνα και στα iPad μας περισσότερη πληροφορία από όση θα μπορούσαμε κάποτε να φανταστούμε.

Στην παιδική μας ηλικία φορούσαμε σορτς σχεδόν παντού. Μεγαλώνοντας ήρθαν τα μακριά παντελόνια, αργότερα οι βερμούδες, και μαζί τους άλλαξαν οι μόδες, οι συνήθειες, ακόμη και ο τρόπος που κοιτάζαμε τον εαυτό μας.

Περάσαμε εποχές που ασθένειες όπως η βρεφική παράλυση και η μηνιγγίτιδα προκαλούσαν φόβο στις οικογένειες.

Ζήσαμε τη γρίπη H1N1.

Και ύστερα ήρθε ο COVID-19 και ένας ολόκληρος πλανήτης έκλεισε για λίγο την πόρτα του.

Κι εμείς ήμασταν ακόμη εδώ.

Ποδηλατήσαμε.

Οδηγήσαμε μοτοποδήλατα και τρίκυκλα.

Γνωρίσαμε αυτοκίνητα που σήμερα θα έμοιαζαν σχεδόν πρωτόγονα. Τα είδαμε να εξελίσσονται, ταξιδέψαμε με τροχόσπιτα, οδηγήσαμε αυτοκίνητα βενζίνης και ντίζελ και τώρα βρισκόμαστε μπροστά στα υβριδικά και στα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Ναι. Περάσαμε πολλά.

Αλλά, Θεέ μου, τι ωραία ζωή που ζήσαμε!

Ίσως κάποτε οι ιστορικοί να μας κατατάξουν σε μια παράξενη κατηγορία ανθρώπων.

Τους ανθρώπους που γεννήθηκαν σε έναν αναλογικό κόσμο και ενηλικιώθηκαν σε έναν ψηφιακό.

Εκείνους που πρόλαβαν το «πριν» και έφτασαν μέχρι το «μετά».

Είμαστε, κατά κάποιον τρόπο, η γενιά που μπορεί να πει:

«Ναι, τα είδα όλα».

Γιατί η δική μας γενιά είδε περισσότερες αλλαγές, ίσως, από όσες μπορούσε να φανταστεί όταν ήταν παιδί.

Όμως το πραγματικό μας επίτευγμα δεν είναι ότι τις είδαμε.

Είναι ότι προσαρμοστήκαμε.

Μάθαμε ξανά και ξανά τον κόσμο από την αρχή.

Και αυτό ίσως αξίζει ένα μεγάλο χειροκρότημα.

Ένα χειροκρότημα για όλα τα μέλη μιας πολύ ιδιαίτερης γενιάς.

Μιας γενιάς που υπήρξε — και θα παραμείνει — μοναδική.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑ

Κι όμως, μέσα σε όλες αυτές τις αλλαγές, υπήρξε κάτι που δεν άλλαξε ποτέ.

Ο χρόνος.

Ο χρόνος δεν σταμάτησε ούτε στιγμή για να μας περιμένει.

Η ζωή μοιάζει καμιά φορά με μια αγγαρεία που παίρνουμε μαζί μας στο σπίτι και πιστεύουμε ότι έχουμε όλο τον χρόνο μπροστά μας για να την τελειώσουμε.

Κοιτάς το ρολόι…

και είναι ήδη έξι το απόγευμα.

Κοιτάς ξανά…

και είναι Παρασκευή.

Ξανακοιτάς…

και τελειώνει ο μήνας.

Ύστερα τελειώνει η χρονιά.

Και κάποια στιγμή κοιτάς πίσω και έχουν περάσει πενήντα, εξήντα, εβδομήντα χρόνια.

Και τότε αρχίζεις να αναρωτιέσαι:

Πού πήγαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που κάποτε έβλεπες κάθε μέρα;

Πού βρίσκονται οι φίλοι σου;

Πότε μεγάλωσαν τόσο πολύ τα παιδιά;

Πότε άσπρισαν τα μαλλιά μας;

Και, μερικές φορές, κοιτάς γύρω σου και ανακαλύπτεις ότι έχεις χάσει ακόμη και την αγάπη της ζωής σου.

Και τώρα ίσως είναι πολύ αργά για να την ξαναβρείς.

Αυτό είναι το σκληρό μάθημα του χρόνου:

δεν επιστρέφει.

Γι’ αυτό μην πάψεις να κάνεις κάτι που αγαπάς επειδή πιστεύεις ότι δεν έχεις χρόνο.

Μην αναβάλλεις έναν άνθρωπο που θέλεις δίπλα σου.

Τα παιδιά μεγαλώνουν. Φεύγουν. Ανοίγουν τη δική τους πόρτα προς τη ζωή.

Και τότε μένει ο χρόνος που έχουμε ακόμη μπροστά μας.

Χρόνος για τον άνθρωπό μας.

Χρόνος για τους φίλους.

Χρόνος για ένα τραπέζι, ένα ταξίδι, μια κουβέντα, ένα γέλιο.

Χρόνος για όλα εκείνα που κάποτε θεωρούσαμε μικρά και τελικά αποδεικνύονται τα μεγαλύτερα.

Γιατί εκείνος ο χρόνος που χάθηκε δυστυχώς δεν γυρίζει ποτέ πίσω.

Ας διαγράψουμε τη λέξη «ΜΕΤΑ»

Θα σε καλέσω…

Μετά.

Θα δεχτώ…

Μετά.

Θα το πω…

Μετά.

Θα αλλάξω…

Μετά.

Και έτσι αφήνουμε τα πάντα για αργότερα, σαν να έχουμε υπογράψει κάποιο μυστικό συμβόλαιο με τη ζωή που μας εγγυάται ότι το «μετά» θα υπάρχει.

Σαν το «μετά» να είναι πάντοτε καλύτερο από το «τώρα».

Μόνο που δεν είναι.

Γιατί…

Μετά, ο καφές κρυώνει.

Μετά, αλλάζουν οι προτεραιότητες.

Μετά, χάνεται η γοητεία της στιγμής.

Μετά, το νωρίς γίνεται αργά.

Μετά, περνά ακόμη και η νοσταλγία.

Μετά, τα πράγματα αλλάζουν.

Μετά, τα παιδιά μεγαλώνουν.

Μετά, οι άνθρωποι γερνούν.

Μετά, η μέρα γίνεται νύχτα.

Και κάποια στιγμή…

Μετά, η ζωή τελειώνει.

Γι’ αυτό μην αφήνεις τίποτα σημαντικό για αργότερα.

Γιατί περιμένοντας το «μετά» μπορεί να χάσουμε τις καλύτερες στιγμές.

Τις καλύτερες εμπειρίες.

Τις πιο αληθινές φιλίες.

Τους μεγαλύτερους έρωτες.

Μπορεί να χάσουμε εκείνη τη μία στιγμή που θα θέλαμε, χρόνια αργότερα, να μπορούσαμε να ξαναζήσουμε.

Αλλά δεν μπορούμε.

Γιατί αργότερα μπορεί να είναι αργά.

Η μέρα είναι σήμερα.

Η στιγμή είναι τώρα.

Και δεν είμαστε πια σε ηλικία για να αναβάλλουμε τη ζωή.

Αν θέλεις να τηλεφωνήσεις σε έναν φίλο, τηλεφώνησέ του.

Αν θέλεις να πεις «σ’ αγαπώ», πες το.

Αν χρωστάς μια συγγνώμη, ζήτησέ την.

Αν θέλεις να συγχωρήσεις, συγχώρησε.

Αν υπάρχει ένα ταξίδι που ονειρεύεσαι, κάν’ το.

Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που θέλεις να δεις, πήγαινε να τον δεις.

Μην περιμένεις το «μετά».

Γιατί η μεγαλύτερη σοφία που μπορεί να μας άφησαν όλες αυτές οι δεκαετίες είναι τελικά πολύ απλή:

Τα χρήματα μπορεί να ξανακερδηθούν.
Τα πράγματα μπορεί να αντικατασταθούν.
Ο χρόνος όμως δεν επιστρέφει.

Ελπίζω να αφιερώσεις λίγο από τον πολύτιμο χρόνο σου για να διαβάσεις αυτές τις γραμμές.

Και, αν κάτι μέσα τους σε άγγιξε, μοιράσου τες με τους ανθρώπους που αγαπάς.

Μην το αφήσεις για αργότερα.

Γιατί μπορεί να έρθει ένα «αργότερα» στο οποίο δεν θα το μοιραστείς ποτέ.

Στείλ’ το στους δέκα καλύτερους φίλους σου — και σε μένα, αν πιστεύεις ότι είμαι ένας από αυτούς.

Ίσως να μη σου απαντήσουν όλοι.

Ίσως κάποιοι να πουν ότι θα το κάνουν…

μετά.

Και αυτό ακριβώς είναι το νόημα.

Γιατί στο τέλος, ύστερα από οκτώ δεκαετίες, δύο αιώνες, δύο χιλιετίες και έναν κόσμο που άλλαξε μπροστά στα μάτια μας, αυτό που πραγματικά μένει δεν είναι η τεχνολογία, τα αυτοκίνητα, οι τηλεοράσεις ή οι υπολογιστές.

Είναι οι άνθρωποι.

Είναι οι στιγμές.

Είναι οι αγάπες.

Είναι οι φίλοι.

Πάντα μαζί.
Πάντα αδέρφια.
Πάντα φίλοι.

Και όσο υπάρχει ακόμη χρόνος,

ας μην τον αφήσουμε να περάσει.
Ας τον ζήσουμε.

Για την αντιγραφή Τάκης Χατζής

• Covid-19
• Netflix
• δεκαετία του '60
• Ελλάδα 1990s
• κινητό τηλέφωνο
• Τεχνολογία