Η Κίνα περνά στην αντεπίθεση: Τα πέντε «όπλα» της στον νέο εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ

Ο εμπορικός πόλεμος ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη –ΗΠΑ και Κίνα– έχει εισέλθει σε φάση έντασης χωρίς προηγούμενο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC.

Με εκατέρωθεν δασμούς που φτάνουν από τις ΗΠΑ έως και το 245% για τα κινεζικά προϊόντα και από την Κίνα το 125% για τα αμερικανικά, οι δύο υπερδυνάμεις βρίσκονται αντιμέτωπες σε μια αναμέτρηση με πολιτικές, οικονομικές και γεωστρατηγικές προεκτάσεις.

Παρά την κλιμάκωση, το Πεκίνο εμφανίζεται προετοιμασμένο. Και διαθέτει τουλάχιστον πέντε στρατηγικά «χαρτιά» που μπορούν να καθορίσουν την έκβαση της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.

Η Κίνα μπορεί να αντέξει τον πόνο –προς το παρόν

Η Κίνα δεν είναι μια οποιαδήποτε αναδυόμενη οικονομία. Ως δεύτερη ισχυρότερη δύναμη παγκοσμίως, διαθέτει μια εσωτερική αγορά άνω του 1 δισ. καταναλωτών, ικανή να απορροφήσει τους κραδασμούς από τον περιορισμό των εξαγωγών.

Η ηγεσία υπό τον Σι Τζινπίνγκ δείχνει αποφασισμένη να αντέξει, ενεργοποιώντας εθνικιστικά αντανακλαστικά και οικονομικά κίνητρα για να κινητοποιήσει την κατανάλωση και την κοινωνική ανοχή.

Η Κίνα δεν έχει εκλογικούς κύκλους –έχει, ωστόσο, κοινωνικά ρήγματα όπως η κρίση ακινήτων και η ανεργία των νέων, που δεν μπορεί να αγνοήσει επ’ αόριστον. Ωστόσο, το πολιτικό της σύστημα της επιτρέπει να αντέχει περισσότερο από τις δυτικές δημοκρατίες.

Τεχνολογική αντεπίθεση με επενδύσεις δισεκατομμυρίων

Η «Made in China 2025» δεν είναι πια φιλοδοξία, αλλά στρατηγική επιβίωσης για την Κίνα. Με επενδύσεις σε AI, chips, ηλεκτρικά οχήματα και ανανεώσιμες πηγές, η Κίνα επιδιώκει όχι απλώς να αντέξει τις αμερικανικές πιέσεις, αλλά να τις προσπεράσει.

Η τεχνολογική κυριαρχία αποτελεί νέο πεδίο μάχης. Η Huawei, η Vivo, η BYD και το DeepSeek AI είναι μόνο μερικά από τα «όπλα» της νέας βιομηχανικής Κίνας. Και παρά την αποπαγκοσμιοποίηση που επιχειρεί η Δύση, οι κινεζικές αλυσίδες παραγωγής εξακολουθούν να κυριαρχούν.

Το μάθημα από τον Τραμπ και το όπλο των αγορών

Η Κίνα γνωρίζει πλέον πότε ο Τραμπ… ανοιγοκλείνει τα μάτια. Το 2018, οι πρώτοι δασμοί του οδήγησαν σε κατάρρευση των μετοχών και άτακτη υποχώρηση της αμερικανικής πλευράς. Το Πεκίνο κατέχει περί τα 700 δισ. δολάρια σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα –ένα διαπραγματευτικό «χαρτί» που μπορεί να ταρακουνήσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Αν και η πώλησή τους δεν αποτελεί πραγματικό όπλο –καθώς θα πλήξει και την ίδια την Κίνα– το γεγονός και μόνο ότι υφίσταται αυτό το ενδεχόμενο, ενισχύει τη διαπραγματευτική της ισχύ.

Εξαγωγική στροφή στον Παγκόσμιο Νότο

Από την Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (Belt and Road) μέχρι την ενίσχυση των σχέσεων με Λατινική Αμερική, Αφρική και Ασία, η Κίνα δεν εξαρτάται πλέον μονομερώς από τις ΗΠΑ.

Οι Αμερικανοί αγρότες έχασαν μεγάλο μέρος της αγοράς σόγιας, καθώς η Κίνα αύξησε τις εισαγωγές από τη Βραζιλία ενισχύοντας την εσωτερική παραγωγή.

Η Κίνα είναι πλέον ο πρώτος εμπορικός εταίρος για 60 χώρες παγκοσμίως, έναντι 30 για τις ΗΠΑ. Αυτό αποδυναμώνει τις προσπάθειες απομόνωσής της και φέρνει τον Παγκόσμιο Νότο κοντά στο Πεκίνο.

Σπάνιες γαίες: ο αθέατος μοχλός πίεσης

Η κυριαρχία της Κίνας στις σπάνιες γαίες είναι απόλυτη: κατέχει το 61% της εξόρυξης και το 92% της επεξεργασίας τους. Τα στοιχεία αυτά είναι κρίσιμα για την αμυντική βιομηχανία, την καθαρή ενέργεια και την τεχνολογία.

Το Πεκίνο έχει ήδη περιορίσει εξαγωγές που επηρεάζουν την κατασκευή chip και AI, ενώ απαγόρευσε την εξαγωγή αντιμονίου –προκαλώντας άλμα στις παγκόσμιες τιμές. Μια κίνηση-υπενθύμιση πως, όσο η Δύση ψάχνει εναλλακτικές, η Κίνα κρατά ακόμα το τιμόνι.

Συμπέρασμα: Δεν είναι εύκολο να στριμώξεις έναν γίγαντα

Οι ΗΠΑ παραμένουν ο ισχυρότερος οικονομικός παίκτης στον πλανήτη. Όμως, το Πεκίνο έμαθε, προσαρμόστηκε και εξοπλίστηκε –οικονομικά, τεχνολογικά και γεωπολιτικά. Ο εμπορικός πόλεμος του 2024 δεν είναι μια απλή διαμάχη δασμών. Είναι μια σκακιέρα ισχύος με παγκόσμιες επιπτώσεις.

Το ερώτημα δεν είναι αν η Κίνα έχει όπλα. Είναι αν οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν την επόμενη κίνηση.

• εμπορικός πόλεμος
• ΗΠΑ
• Κίνα