Η κινηματογραφική «αγιοποίηση» και η τραγωδία του Μάικλ Τζάκσον

Μεταξύ σοβαρού και αστείου, ο θάνατος του Μάικλ Τζάκσον ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να συμβεί για την καριέρα του. Το 2009, ο αλλοτινός Βασιλιάς της Ποπ ήταν ένα υπέρλαμπρο άστρο στη δύση του, μια εκκεντρική, αλλόκοτη φιγούρα που η επιρροή της είχε περιοριστεί στις σελίδες των ταμπλόιντ φυλλάδων. Σχεδόν ανέκδοτο. Όταν όμως η καρδιά του σταμάτησε να χτυπά, εκείνο που έμεινε ήταν τα τραγούδια, μερικές από τις πιο εντυπωσιακές χορευτικές κινήσεις που έχει πιάσει ποτέ ο φακός και η νοσταλγία για μια εποχή που είχε περάσει ανεπιστρεπτί.

Εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, ο Μάικλ Τζάκσον βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των πιο επιτυχημένων μετά τον θάνατό τους καλλιτεχνών. Σύμφωνα με το περιοδικό Forbes, από το 2009 μέχρι σήμερα, έχει φέρει στους κληρονόμους του έσοδα που αγγίζουν τα 3,5 δισ. δολάρια. Λογικό επόμενο ο “Michael”, η κινηματογραφική βιογραφία του Τζάκσον να σπάει ταμεία, όσο αποστειρωμένη και αν είναι.

Ο Τζααφάρ Τζάκσον εντυπωσιάζει στον ρόλο του διάσημου θείου του (EPA/CLEMENS BILAN)

Η ταινία, που παίζεται από την περασμένη εβδομάδα και στους ελληνικούς κινηματογράφους δεν λέει πολλά. Είναι πιο ενδιαφέροντα όμως όσα δεν λέει.

Απουσιάζει κάθε αναφορά στις κατηγορίες εναντίον του Τζάκσον για τη σεξουαλική κακοποίηση ανήλικων θαυμαστών του. Η ταινία δείχνει την άνοδο, αλλά όχι και την πτώση. Για να είμαστε δίκαιοι, αναγκάστηκαν να αφαιρέσουν τις σχετικές σκηνές εξαιτίας της αντίδρασης ενός από τα φερόμενα θύματα και των όρων του εξωδικαστικού συμβιβασμού, που απαγορεύει κάθε δημόσια αναφορά στην υπόθεσή του.

Έχοντας δει την ταινία, πάλι καλά. Μια αγιογραφία υπό τον ασφυκτικό έλεγχο της οικογένειας Τζάκσον δεν θα μπορούσε να είναι ούτε ψύχραιμη, ούτε αμερόληπτη, πόσο μάλλον ειλικρινής. Ο Μάικλ Τζάκσον της ταινίας είναι εξάλλου ένας γρίφος, ένας χαρακτήρας χωρίς εσωτερικό κόσμο και βάθος, που ζει μέσα σε μια φούσκα, αποκομμένος από τον περίγυρο και την κοινωνία.

Η ταινία μπορεί να μη λέει πολλά για τον Τζάκσον και να προτιμά να λειτουργεί ως ένα βιντεοσκοπημένο “greatest hits tour”, αλλά η θέρμη με την οποία την αγκάλιασε το κοινό λέει πολλά για τη δύναμη του ταλέντου του (ποιος άλλος θα ξεγλιστρούσε έτσι από το cancel culture;), και ακόμη περισσότερα για εμάς, τους θεατές. Είναι συνειδητή επιλογή μας να κλείσουμε μάτια και αυτιά και να αγνοήσουμε τις κατηγορίες που εκτροχίασαν την καριέρα του και στιγμάτισαν τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του. Δεν λέω ότι ήταν ένοχος, η αλήθεια είναι ότι δεν θα μάθουμε ποτέ τι έγινε πίσω από τις κλειστές πόρτες του ράντσου Neverland. Παίρνουμε θέση όμως με το πορτοφόλι μας, και εκείνο που λέμε είναι: «Δεν με νοιάζει. Εγώ είμαι εδώ μόνο για τη μουσική».

Καθώς δεν μπορεί να ασχοληθεί με το σκάνδαλο στην καρδιά της ιστορίας του Μάικλ Τζάκσον, η ταινία ανακαλύπτει δραματική ένταση στη σκληρότητα του πατριάρχη Τζο Τζάκσον και στην προσπάθεια του Μάικλ να σπάσει τα δεσμά και να ελευθερωθεί από τον έλεγχο ενός ανθρώπου που του στέρησε την παιδική ηλικία και τον θεωρούσε κτήμα του.

Εδώ η ταινία φτιάχνει άθελά της κάτι πραγματικά ενδιαφέρον: Ένα μετα-αφήγημα στο οποίο ο Μάικλ Τζάκσον, ακόμη και μετά θάνατον παραμένει δέσμιος της οικογένειάς του. Έχοντας τον τελευταίο λόγο για την ταινία, αφαιρώντας από αυτή κάθε τι που μπορεί να τον «τσαλάκωνε», η οικογένεια συνεχίζει να ελέγχει την εικόνα του Τζάκσον και να καρπώνεται τα οφέλη του τεράστιου ταλέντου του. Ο Μάικλ Τζάκσον που γνωρίζουμε δεν ήταν ένας άνθρωπος με αυτονομία, με πάθη, αδυναμίες και τη δική του ψυχή. Ήταν -και είναι- ένα προϊόν.

• Μάικλ Τζάκσον