Η Κοινωνική Συμφωνία αλλάζει τις Συλλογικές Συμβάσεις: Ένα νέο πλαίσιο για μισθούς και εργασιακή σταθερότητα

Ενισχυμένος ρόλος των συλλογικών συμβάσεων

Οι συλλογικές συμβάσεις παύουν να αποτελούν μια τυπική ή περιορισμένη διαδικασία. Με τη νέα συμφωνία, αναγνωρίζονται ως το βασικό εργαλείο καθορισμού μισθών, ωραρίων και δικαιωμάτων. Η ΣΣΕ λειτουργεί ως πλήρες δίχτυ προστασίας για όλους τους εργαζόμενους, ενώ η ατομική σύμβαση μπορεί μόνο να βελτιώσει –και όχι να υποβαθμίσει– τους όρους που περιλαμβάνει.

Περισσότεροι εργαζόμενοι κάτω από συλλογική προστασία

Το ποσοστό κάλυψης από συλλογικές συμβάσεις βρίσκεται σήμερα περίπου στο 25%, πολύ χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 55%. Η νέα Κοινωνική Συμφωνία επιδιώκει να κλείσει αυτό το χάσμα.

Με την ψήφιση του νέου πλαισίου στις αρχές του 2026, το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης για την επέκταση μιας ΣΣΕ μειώνεται από το 50% στο 40%. Αυτό επιτρέπει σε πολύ περισσότερους εργαζόμενους και επιχειρήσεις να υπάγονται στο ίδιο σύνολο κανόνων.

Ωστόσο, η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι οι ΣΣΕ που συνυπογράφονται από Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους μπορούν να επεκτείνονται αυτόματα, χωρίς την ανάγκη ποσοστού κάλυψης. Για παράδειγμα, στον κλάδο του μετάλλου, η σύμβαση θα επεκταθεί άμεσα αν η Ομοσπονδία προσκαλέσει τη ΓΣΕΕ να συνυπογράψει.

Πλήρης προστασία μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ

Ένα από τα ισχυρότερα σημεία της νέας συμφωνίας είναι η κατάργηση του μνημονιακού καθεστώτος της μερικής μετενέργειας. Πλέον:

• Όλοι οι όροι της ΣΣΕ συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να υπογραφεί νέα σύμβαση.
• Η τρίμηνη παράταση λειτουργεί ως πλήρης παράταση, χωρίς εξαιρέσεις.
• Οι νεοπροσλαμβανόμενοι καλύπτονται επίσης από όλους τους όρους της παλαιάς ΣΣΕ.

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η σταθερότητα και περιορίζεται η εργασιακή αβεβαιότητα.

Παραμένουν οι δυσκολίες σε κλάδους χωρίς παράδοση διαπραγματεύσεων

Παρά τις νέες διευκολύνσεις, η συμφωνία παραδέχεται ότι ορισμένοι κλάδοι –εκεί όπου δεν έχει υπάρξει συλλογική ρύθμιση εδώ και χρόνια– θα εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επίτευξη συμφωνιών. Η έλλειψη ισχυρών ή οργανωμένων εκπροσωπήσεων σε κάποιους τομείς της οικονομίας αποτελεί ακόμη εμπόδιο.

Ταχύτερη επίλυση συλλογικών διαφορών

Οι διαδικασίες επίλυσης διαφορών επιταχύνονται ουσιαστικά, με δύο κύριες παρεμβάσεις:

• Ίδρυση τριμελούς Επιτροπής Προελέγχου στον ΟΜΕΔ, η οποία θα εξετάζει αν πληρούνται τα τυπικά κριτήρια για μονομερή προσφυγή.
• Κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας, ώστε οι αποφάσεις να εκδίδονται γρήγορα και χωρίς πολλαπλά στάδια.

Μονομερής προσφυγή στον ΟΜΕΔ εξακολουθεί να επιτρέπεται αλλά μόνο κατ’ εξαίρεση, σε περιπτώσεις δημοσίου συμφέροντος ή για εργαζόμενους σε ΔΕΚΟ, διατηρώντας έτσι ισορροπία μεταξύ διαπραγμάτευσης και θεσμικής παρέμβασης.

Τι σημαίνει η συμφωνία για εργαζόμενους και επιχειρήσεις

Για τους εργαζόμενους, το νέο πλαίσιο ισοδυναμεί με:

• προβλέψιμους μισθούς,
• σαφείς κανόνες,
• λιγότερη ανασφάλεια για αλλαγές στους όρους εργασίας.

Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει:

• σταθερότητα,
• μείωση αθέμιτου ανταγωνισμού,
• καθαρό πλαίσιο για επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό.

Ένα σύγχρονο και ισορροπημένο πλαίσιο εργασίας

Ο τελικός στόχος της Κοινωνικής Συμφωνίας είναι να αυξηθεί ο αριθμός των ΣΣΕ, να επεκταθεί η κάλυψη των εργαζομένων και να επιταχυνθούν οι μηχανισμοί επίλυσης διαφορών. Έτσι διαμορφώνεται μια αγορά εργασίας πιο δίκαιη, πιο σύγχρονη και πιο σταθερή.

Η νέα πραγματικότητα αποτελεί θετικό βήμα για όλους: για τους εργαζόμενους που αποκτούν προστασία και για τις επιχειρήσεις που λειτουργούν σε περιβάλλον σαφήνειας και προβλεψιμότητας.