Η κυβέρνηση Άσαντ μετέφερε κρυφά μαζικό τάφο για να καλύψει τις δολοφονίες – Τι αποκαλύπτει έρευνα του Reuters

Από το 2019 έως το 2021, το αυταρχικό καθεστώς της Συρίας, υπό τον Μπασίρ Αλ Άσαντ πραγματοποίησε μια μυστική επιχείρηση για να μεταφέρει δεκάδες χιλιάδες σορούς από τον εκτεθειμένο μαζικό τάφο της Κουτάιφα σε μια κρυφή τοποθεσία στην έρημο ανατολικά της Δαμασκού. Στόχος της επιχείρησης επαναταφής ήταν να εξαφανιστούν τα αποδεικτικά στοιχεία των εγκλημάτων, την ώρα που ο Μπασάρ αλ-Άσαντ προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη διεθνή του εικόνα.

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, η κυβέρνηση Άσαντ οργάνωσε μια επιχείρηση δύο ετών, μεταφέροντας με φορτηγά χιλιάδες πτώματα από έναν από τους μεγαλύτερους γνωστούς μαζικούς τάφους της Συρίας σε μια απομονωμένη περιοχή στην έρημο, πάνω από μία ώρα μακριά.

Exclusive: The military of former Syrian dictator Bashar Assad trucked thousands of bodies from a known mass grave to a secret site deep in Syria’s desert, @Reuters found. The clandestine operation took place four days a week for nearly two years https://t.co/pMBQ8mDqcV pic.twitter.com/7TS4WbyGe9

— Reuters (@Reuters) October 14, 2025

Η μυστική αυτή συνωμοσία του στρατού του προέδρου Άσαντ —να εκσκάψει τον μαζικό τάφο στην Κουτάιφα και να δημιουργήσει έναν νέο, τεράστιο τάφο στην έρημο κοντά στην πόλη Ντουμέιρ— αποκαλύπτεται για πρώτη φορά.

Για να εντοπίσει τη νέα τοποθεσία και να χαρτογραφήσει την επιχείρηση, το Reuters μίλησε με 13 άτομα που είχαν άμεση γνώση της μεταφοράς, εξέτασε επίσημα έγγραφα αξιωματούχων που
συμμετείχαν και ανέλυσε εκατοντάδες δορυφορικές εικόνες των δύο σημείων.

Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Μετακίνηση Γης» (Operation Move Earth), διήρκεσε από το 2019 έως το 2021. Σκοπός της, όπως δήλωσαν οι μάρτυρες, ήταν να καλυφθούν τα εγκλήματα του καθεστώτος και να βελτιωθεί η εικόνα του Άσαντ στο εξωτερικό.

Σύγκριση των δύο μαζικών τάφων

Στην Κουτάιφα, το Reuters εντόπισε 16 τάφρους μήκους από 15 έως 160 μέτρα. Στη Ντουμέιρ, υπήρχαν τουλάχιστον 34 τάφροι μήκους 20 έως 125 μέτρων.

Η κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σάρα ενημερώθηκε για τα ευρήματα, αλλά δεν απάντησε. Το πρακτορείο δεν αποκαλύπτει την ακριβή τοποθεσία του νέου τάφου, για να αποφευχθεί τυχόν βεβήλωση.

Με τουλάχιστον 34 τάφρους συνολικού μήκους 2 χιλιομέτρων, ο τάφος στη Ντουμέιρ είναι ένας από τους μεγαλύτερους που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου, σύμφωνα με το Reuters. Οι μαρτυρίες και οι διαστάσεις δείχνουν ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι ενδέχεται να
είναι θαμμένοι εκεί.

Η ταφή στην Κουτάιφα ξεκίνησε γύρω στο 2012, στα πρώτα χρόνια του πολέμου. Εκεί θάβονταν στρατιώτες και κρατούμενοι που πέθαιναν στις φυλακές και τα στρατιωτικά νοσοκομεία του καθεστώτος.

Ένας Σύρος ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχε αποκαλύψει το 2014 την ύπαρξη του τάφου, δημοσιεύοντας φωτογραφίες στα τοπικά μέσα. Η ακριβής του τοποθεσία έγινε γνωστή αργότερα, μέσα από καταθέσεις και ρεπορτάζ.

Από τον Φεβρουάριο του 2019 έως τον Απρίλιο του 2021, έξι έως οκτώ φορτηγά κάθε νύχτα μετέφεραν χώμα και ανθρώπινα λείψανα από την Κουτάιφα στη Ντουμέιρ, σύμφωνα με τους μάρτυρες. Το Reuters δεν βρήκε έγγραφα που να αναφέρουν επισήμως την Επιχείρηση Move Earth ή άλλους μαζικούς τάφους.

Όλοι όσοι συμμετείχαν θυμούνται έντονα τη δυσοσμία — ανάμεσά τους δύο οδηγοί φορτηγών, τρεις μηχανικοί, ένας χειριστής μπουλντόζας και ένας πρώην αξιωματικός της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς, που είχε ενεργό ρόλο από την αρχή.

Ο πρώην πρόεδρος Άσαντ, που βρίσκεται πλέον στη Ρωσία, και ανώτατοι στρατιωτικοί που κατονομάστηκαν από τους μάρτυρες δεν μπόρεσαν να εντοπιστούν. Μετά την πτώση του καθεστώτος στα τέλη του περασμένου έτους, ο Άσαντ και πολλοί από τους στενούς του συνεργάτες διέφυγαν από τη χώρα.

Η ιδέα για τη μεταφορά των σορών γεννήθηκε στα τέλη του 2018, όταν ο Άσαντ πλησίαζε στη νίκη του στον εμφύλιο. Ο πρώην αξιωματικός ανέφερε ότι ο δικτάτορας ήθελε να επανανομιμοποιηθεί διεθνώς, μετά από χρόνια κυρώσεων και καταγγελιών για φρικαλεότητες. Εκείνη την εποχή, χιλιάδες Σύροι κρατούνταν σε φυλακές χωρίς καμία πρόσβαση από ανεξάρτητους ή διεθνείς οργανισμούς.

Δύο οδηγοί και ο αξιωματικός δήλωσαν ότι οι διοικητές τους είχαν ενημερώσει πως σκοπός της μεταφοράς ήταν να εξαφανιστούν τα ίχνη των μαζικών δολοφονιών στην Κουτάιφα.
Μέχρι την πτώση του Άσαντ, όλοι οι 16 τάφροι που είχε καταγράψει το Reuters στην Κουτάιφα είχαν εκκενωθεί.

Περισσότεροι από 160.000 άνθρωποι εξαφανίστηκαν στο δίκτυο ασφαλείας του καθεστώτος και θεωρείται ότι βρίσκονται θαμμένοι σε δεκάδες μαζικούς τάφους, σύμφωνα με συριακές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οργανωμένη εκσκαφή και η ανάλυση DNA θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον εντοπισμό τους, κλείνοντας ένα από τα βαθύτερα τραύματα της χώρας.

Ωστόσο, με ελάχιστους πόρους και χωρίς οργανωμένη υποδομή, ακόμη και οι γνωστοί μαζικοί τάφοι μένουν ανέγγιχτοι. Η νέα κυβέρνηση που ανέτρεψε τον Άσαντ τον Δεκέμβριο δεν έχει δημοσιοποιήσει καμία πληροφορία για τους θαμμένους, παρά τις επαναλαμβανόμενες εκκλήσεις των οικογενειών των αγνοουμένων.

Ο Υπουργός Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Καταστροφών, Ράεντ αλ-Σάλεχ, δήλωσε πως ο τεράστιος αριθμός θυμάτων και η ανάγκη ανασυγκρότησης της δικαιοσύνης καθυστερούν τις διαδικασίες. Η Εθνική Επιτροπή για τους Αγνοούμενους ανακοίνωσε σχέδιο για τράπεζα DNA και ψηφιακή πλατφόρμα για τις οικογένειες, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη εκπαίδευσης ειδικών στην ιατροδικαστική.

«Υπάρχει μια ανοιχτή πληγή όσο υπάρχουν μητέρες που περιμένουν να βρουν τους τάφους των παιδιών τους, γυναίκες που ψάχνουν τους άντρες τους, και παιδιά που αναζητούν τους πατεράδες τους», είπε ο αλ-Σάλεχ στο ημιεπίσημο πρακτορείο al-Watan τον Αύγουστο.

Ο Μοχάμεντ Αλ Αμπντάλα, επικεφαλής του Κέντρου Δικαιοσύνης και Λογοδοσίας της Συρίας, χαρακτήρισε τη μεταφορά των σορών από την Κουτάιφα στη Ντουμέιρ «καταστροφική» για τις οικογένειες των θυμάτων.

«Η επανασύνθεση των σωμάτων ώστε να επιστραφούν ολοκληρωμένα στις οικογένειες θα είναι εξαιρετικά δύσκολη», δήλωσε μετά τα ευρήματα του Reuters, τονίζοντας ότι η νέα Επιτροπή αποτελεί θετικό βήμα, αλλά λείπουν πόροι και ειδικοί.

Όσοι συμμετείχαν στην επιχείρηση γνώριζαν πως η αποκάλυψη θα σήμαινε βέβαιο θάνατο. «Κανείς δεν θα τολμούσε να παρακούσει τις εντολές», είπε ένας οδηγός. «Αν το έκανες, θα κατέληγες κι εσύ στις ίδιες τρύπες».

• Μπασάρ αλ Άσαντ