Η νεοελληνική τέχνη «στο σφυρί»: Δύο μεγάλες δημοπρασίες σε Παρίσι και Αθήνα

Σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον για τη νεοελληνική τέχνη παραμένει σταθερά υψηλό και η αγορά παρουσιάζει σημαντική κινητικότητα, δύο επερχόμενες δημοπρασίες συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον συλλεκτών και φιλότεχνων. Η πρώτη πραγματοποιείται στο Παρίσι από την Art Expertise για τον οίκο Bonhams, ενώ η δεύτερη ακολουθεί λίγες ημέρες αργότερα στο εμβληματικό Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα. Μαζί συνθέτουν ένα πλούσιο πανόραμα δημιουργών του 19ου και 20ού αιώνα, επιβεβαιώνοντας τη διαρκή δυναμική της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής.

Στις 19 Νοεμβρίου 2025, η Art Expertise παρουσιάζει στο Παρίσι την 47η Greek Sale του οίκου Bonhams, με μια φροντισμένη επιλογή έργων Ελλήνων καλλιτεχνών δύο αιώνων. «Με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουμε μια εξαιρετική επιλογή έργων» σημειώνει η Τερψιχόρη Αγγελοπούλου, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική αξία της ελληνικής ζωγραφικής και την αναγνώρισή της στην εγχώρια και διεθνή αγορά. Η φετινή διοργάνωση δίνει έμφαση στην ποιότητα και τη σημασία κάθε περιόδου, απευθυνόμενη τόσο σε έμπειρους συλλέκτες όσο και σε όσους αναζητούν ουσιαστική επαφή με την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Κορυφαία στιγμή της δημοπρασίας αναμένεται να είναι – για μία ακόμη φορά – ο Γιάννης Τσαρούχης. Το έργο «Εσατζής με φύλλα φοινικιάς και σημαιάκια» (1949), με τιμή εκτίμησης 400.000–600.000 ευρώ, προέρχεται από τη συλλογή του Αλέξανδρου Ιόλα και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του καλλιτέχνη. Έχοντας εκτεθεί στο Παρίσι και στο Λονδίνο το 1951 και στη Wildenstein Gallery το 1975, ανοίγει τη σειρά των «Εσατζήδων» και φέρει σαφείς αναφορές στον ελληνικό πολιτισμό, από την αρχαιότητα έως τη βυζαντινή παράδοση. Ο Τσαρούχης, που στο παρελθόν βρέθηκε αντιμέτωπος με ιδεολογικές αντιδράσεις, παραμένει σήμερα ένας από τους πιο συλλεκτικούς Έλληνες καλλιτέχνες διεθνώς.

Ξεχωριστή θέση στο Greek Sale έχει και το «Επιθαλάμιο» (1971) του Γιάννη Μόραλη (εκτίμηση 200.000–300.000 ευρώ). Το έργο, που είχε συμπεριληφθεί στην ατομική έκθεσή του το 1972 με πρόλογο του Οδυσσέα Ελύτη, αποτυπώνει την ώριμη, γεωμετρική γλώσσα του καλλιτέχνη, ο οποίος απορρίπτει τις περιγραφικές λεπτομέρειες για να κρατήσει μόνο τα δομικά στοιχεία της μορφής.

Ιδιαίτερο βάρος φέρει και το έργο του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ «Η νίκη των Ελλήνων στο Καρπενήσι και ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» (120.000–180.000 ευρώ). Με σχεδόν «κινηματογραφική» λεπτομέρεια, ο Θεόφιλος αποτυπώνει τον ηρωικό κόσμο της φαντασίας του, συνδέοντας τον λαϊκό μύθο με την ιστορική μνήμη, όπως αντίστοιχα έκανε ο στρατηγός Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του.

Το ενδιαφέρον στρέφεται επίσης στον Γιώργο Μπουζιάνη και την «Καθιστή Γυναίκα» (1937) (50.000–70.000 ευρώ), έργο από περίοδο όπου ο καλλιτέχνης είχε ήδη καταξιωθεί στη γερμανική avant-garde, επιμένοντας ότι η τέχνη πρέπει να εκφράζει συναίσθημα και όχι να υπηρετεί την ωραιοποίηση. Παράλληλα, το «Hommage a Parthenis» (1937) του Νίκου Εγγονόπουλου (50.000–70.000 ευρώ) αποτελεί φόρο τιμής στον δάσκαλό του Κωνσταντίνο Παρθένη και δείγμα της χρωματικής δεξιοτεχνίας του Έλληνα σουρεαλιστή.

Στην ίδια δημοπρασία συναντάμε και τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα με τους «Στρόβιλους II» (1966)(60.000–80.000 ευρώ), μια σύνθεση που αποτυπώνει κοσμικές καμπύλες με ποιητική διάθεση. Το «Panthéon» της δημοπρασίας συμπληρώνεται από πλήθος ακόμη μεγάλων ονομάτων: Γύζης, Βολανάκης, Ράλλης, Παρθένης, Γαλάνης, Αργυρός, Γεραλής, Μαλέας, Οικονόμου, Ροίλος, Θωμόπουλος, Αστεριάδης, Πράσινος, Σπυρόπουλος, Κοντόπουλος, Φασιανός, Ζογγολόπουλος, Τσόκλης, Μποκόρος, Ψυχοπαίδης και πολλοί ακόμη.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 3 Δεκεμβρίου 2025, το βλέμμα στρέφεται στην Αθήνα και στο Ζάππειο Μέγαρο, όπου ο οίκος Vergos διοργανώνει μεγάλη Δημοπρασία Νεοελληνικής Ζωγραφικής και Γλυπτικής του 19ου και 20ού αιώνα. Συνολικά 139 έργα συνθέτουν μια ευρεία αναδρομή στη διαδρομή της ελληνικής τέχνης.

Ανάμεσα στα έργα δεσπόζει ο «Ήρωας» του Νίκου Εγγονόπουλου, λάδι σε μουσαμά, χαρακτηριστικό της ώριμης υπερρεαλιστικής του περιόδου, όπου μύθος, ιστορία και σύμβολο λειτουργούν ενιαία. Σημαντικό βάρος έχει επίσης η «Ανάσταση» (1940–41) του Κωνσταντίνου Παρθένη, έργο φιλοτεχνημένο την περίοδο του Ελληνοϊταλικού πολέμου, που λειτουργεί ως αλληγορία αναγέννησης του ελληνικού λαού. Πρόκειται για το τρίτο μέρος τριπτύχου, με τα άλλα δύο να βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη.

Εξίσου ενδιαφέρον είναι το «Advertisements» (1986) της Χρύσας (Βαρδέα), εμπνευσμένο από τη Νέα Υόρκη των ‘80s, καθώς και ο «Νέος σκεπτόμενος» (1938) του Γιάννη Τσαρούχη, έργο που έχει παρουσιαστεί σε σημαντικές εκθέσεις και αποτελεί την πρώτη εκτέλεση της ομώνυμης σειράς.

Δύο δημοπρασίες, δύο πόλεις, ένας συνεχής διάλογος γύρω από την ελληνική καλλιτεχνική ταυτότητα. Από την Avenue Hoche στο Παρίσι μέχρι το Ζάππειο της Αθήνας, η ελληνική τέχνη συνεχίζει να μαγνητίζει το διεθνές βλέμμα και να επιβεβαιώνει την ιστορική της συνέχεια, με έργα που καλύπτουν σχεδόν δύο αιώνες δημιουργίας. Το φθινόπωρο του 2025 αναδεικνύεται σε ακόμη μία γόνιμη στιγμή για τη νεοελληνική ζωγραφική και γλυπτική.

• Art Expertise
• Bonhams
• Greek Sale
• Vergos
• Γιάννης Μόραλης
• Γιάννης Τσαρούχης
• δημοπρασια
• Θεόφιλος Χατζημιχαήλ
• νεοελληνική τέχνη
• Νίκος Εγγονόπουλος