Η σκιώδης «ευέλικτη» κυβέρνηση των… 50 του Τσίπρα – Καλέντζι, Παπανδρέου και το μήνυμα Ανδρουλάκη – Το Μαξίμου μετράει ποσοστά, ψάχνει συμμάχους και φοβάται την πρώτη κάλπη

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε με τυμπανοκρουσίες τη νέα «σκιώδη κυβέρνηση» της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Μόνο που πίσω από τους 24 τομείς και τα περίπου 50 στελέχη που στελεχώνουν το σχήμα, δύσκολα βρίσκει κανείς κάποιο όνομα που να προκαλεί πολιτικό θόρυβο, κοινωνική αναγνώριση ή αίσθηση κυβερνητικής ετοιμότητας.

Η εικόνα που εκπέμπεται δεν είναι ενός πολιτικού φορέα που ετοιμάζεται να διεκδικήσει την εξουσία, αλλά περισσότερο μιας επιτροπής επεξεργασίας θέσεων με τεχνοκρατικά χαρακτηριστικά και περιορισμένο πολιτικό εκτόπισμα. Οι παλιοί πρωταγωνιστές απουσιάζουν, τα ηχηρά ονόματα είναι ελάχιστα και το συνολικό αποτέλεσμα μοιάζει περισσότερο με κατάλογο συνεδρίου παρά με κυβερνητικό προθάλαμο.

Υπάρχει όμως και ένα σημείο που προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Στον τομέα Δικαιοσύνης τοποθετείται η πρώην ανώτατη δικαστικός Μαρία Λεπενιώτη. Κανείς δεν αμφισβητεί τις γνώσεις ή την επαγγελματική της διαδρομή. Ωστόσο, όταν ένας πολιτικός χώρος δηλώνει ότι δίνει μάχη για την πλήρη ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από την πολιτική εξουσία, η επιλογή μιας πρόσφατα αποχωρήσασας δικαστικού σε κομματικό ρόλο δημιουργεί τουλάχιστον έναν δύσκολο συμβολισμό.

Διότι η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης δεν κρίνεται μόνο από το αν είναι πραγματική, αλλά και από το αν φαίνεται πραγματική στα μάτια των πολιτών. Και όταν δικαστικοί λειτουργοί περνούν απευθείας σε κομματικά πόστα, η συζήτηση για τις αναγκαίες αποστάσεις μεταξύ των δύο χώρων επανέρχεται αναπόφευκτα.

Το πρόβλημα, βέβαια, για τον Αλέξη Τσίπρα ίσως να είναι βαθύτερο. Η ανακοίνωση ενός σχήματος σχεδόν πενήντα προσώπων δεν κατάφερε να παράξει ούτε μία είδηση αντίστοιχη του μεγέθους που θα περίμενε κανείς από ένα πολιτικό εγχείρημα που φιλοδοξεί να αλλάξει τους συσχετισμούς. Και στην πολιτική, όταν η παρουσίαση της ομάδας σου περνά σχεδόν απαρατήρητη, το ερώτημα δεν είναι ποιοι μπήκαν. Είναι ποιοι δεν βρέθηκαν να μπουν.

Καλέντζι, Παπανδρέου και το άγχος του Τσίπρα

Το ΠΑΣΟΚ επιστρέφει στο Καλέντζι για να τιμήσει τον Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά πίσω από τους συμβολισμούς, τα στεφάνια και τις αναφορές στην ιστορική παρακαταθήκη κρύβεται μια πολύ πιο σύγχρονη αγωνία: πώς θα σταματήσει η συζήτηση για τον Αλέξη Τσίπρα και το νέο πολιτικό του εγχείρημα να μονοπωλεί το ενδιαφέρον ενός τμήματος της κεντροαριστερής βάσης.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλει από τη γενέτειρα των Παπανδρέου να στείλει μήνυμα ενότητας και συσπείρωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι η ηγεσία επιχειρεί να κλείσει τα εσωκομματικά μέτωπα και να βάλει τέλος στις δημόσιες διαφοροποιήσεις. Το πρόβλημα είναι ότι κάθε φορά που η Χαριλάου Τρικούπη μιλά για ενότητα, κάποιο στέλεχος υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη είναι.

Η υπόθεση του Χάρη Δούκα είναι χαρακτηριστική. Παρά τις κατά καιρούς αποστάσεις και τις διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις, η ηγεσία έσπευσε να τον καλύψει απέναντι στις επιθέσεις της ΝΔ. Όχι τόσο για τον ίδιο τον δήμαρχο Αθηναίων, όσο γιατί γνωρίζει ότι μια νέα εσωτερική αντιπαράθεση θα ήταν το τελευταίο που χρειάζεται το κόμμα αυτή τη στιγμή.

Την ίδια ώρα, η αποχώρηση του Μαρίνου Σκανδάμη άνοιξε νέο κύκλο συζητήσεων. Επισήμως κανείς δεν ανησυχεί. Ανεπισήμως, αρκετοί παρατηρούν ότι όσοι βλέπουν κλειστές τις πόρτες της εκλογής αρχίζουν ξαφνικά να ανακαλύπτουν ιδεολογικές διαφωνίες και να κοιτούν προς την πλευρά της Αμαλίας. Στην Αχαΐα, άλλωστε, η παρουσία του Γιώργου Παπανδρέου αφήνει ελάχιστο πολιτικό χώρο για προσωπικά όνειρα και φιλοδοξίες.

Το πιο ενδιαφέρον όμως βρίσκεται αλλού. Στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η πραγματική μάχη των επόμενων μηνών δεν θα δοθεί με τη Νέα Δημοκρατία αλλά με τον Αλέξη Τσίπρα. Γι’ αυτό και τα «καρφιά» πληθαίνουν καθημερινά. Από τα κόκκινα δάνεια μέχρι τα funds και από το μανιφέστο της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης μέχρι τα πρόσωπα που το στελεχώνουν, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αποδομήσει την εικόνα ενός νέου φορέα πριν καν αυτός εμφανιστεί πλήρως στο πολιτικό προσκήνιο.

Με απλά λόγια, στο Καλέντζι θα μιλήσουν για τον Ανδρέα. Στη σκέψη τους όμως θα βρίσκεται κυρίως ο Τσίπρας. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά για το πού θεωρούν ότι βρίσκεται σήμερα ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την πολιτική τους στρατηγική.

Το Μαξίμου μετράει ποσοστά, ψάχνει συμμάχους και φοβάται την πρώτη κάλπη

Στο Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να δηλώνουν δημοσίως ότι στόχος παραμένει η αυτοδυναμία, όμως στο παρασκήνιο οι συζητήσεις έχουν προχωρήσει πολύ πιο μακριά από τα προεκλογικά συνθήματα. Όσο οι δημοσκοπήσεις κρατούν τη Νέα Δημοκρατία μακριά από τα ποσοστά που απαιτούνται για μια άνετη κυβερνητική πλειοψηφία, τόσο πληθαίνουν τα σενάρια για την επόμενη μέρα.

Το πρώτο άγχος δεν είναι καν η δεύτερη κάλπη. Είναι η πρώτη. Διότι αν το κυβερνών κόμμα δεν εμφανίσει ένα αποτέλεσμα που να του επιτρέπει να μιλά πειστικά για αυτοδυναμία, τότε ολόκληρη η στρατηγική της επανάληψης των εκλογών θα αρχίσει να μοιάζει περισσότερο με πολιτική ανάγκη παρά με πολιτική επιλογή.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ΠΑΣΟΚ και κυρίως τη μάχη του με το νέο σχήμα του Αλέξη Τσίπρα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι μια ενδεχόμενη απώλεια της δεύτερης θέσης από τη Χαριλάου Τρικούπη θα δημιουργούσε συνθήκες εσωτερικής πίεσης στο κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη και θα άνοιγε τον δρόμο για ένα νέο κύμα διλημμάτων περί κυβερνησιμότητας.

Την ίδια στιγμή, η δημόσια πίεση προς το ΠΑΣΟΚ να αποσαφηνίσει τη στάση του για πιθανές συνεργασίες μόνο τυχαία δεν είναι. Στη Νέα Δημοκρατία γνωρίζουν ότι όσο το ΠΑΣΟΚ απορρίπτει κάθε σενάριο σύμπραξης, τόσο μπορεί να καλλιεργηθεί το αφήγημα ότι εκείνο είναι που εμποδίζει τη σταθερότητα. Πρόκειται για μια γραμμή που ήδη αναπτύσσεται συστηματικά από κορυφαία κυβερνητικά στελέχη.

Πίσω όμως από αυτή τη συζήτηση υπάρχει μια πιο δύσκολη πραγματικότητα. Αν δεν υπάρξει αυτοδυναμία και αν το ΠΑΣΟΚ παραμείνει αρνητικό, τότε οι διαθέσιμες επιλογές περιορίζονται δραματικά. Γι’ αυτό και στο γαλάζιο παρασκήνιο συνεχίζουν να ακούγονται σενάρια που μέχρι πριν λίγους μήνες θεωρούνταν πολιτική επιστημονική φαντασία.

Από πιθανές προσεγγίσεις με κόμματα στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας μέχρι πιο σύνθετες φόρμουλες κυβερνητικών συνεργασιών, όλα βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων. Κανείς δεν τα υιοθετεί δημοσίως, αλλά κανείς δεν τα αποκλείει ιδιωτικά.

Και όσο η συζήτηση μεταφέρεται από την αυτοδυναμία στην αναζήτηση συμμάχων, τόσο επανέρχονται και τα πιο ευαίσθητα ερωτήματα. Τι θα συμβεί αν οι κάλπες δεν δώσουν λύση; Πόσο αντέχει μια κυβέρνηση να ζητά συνεχώς νέες εκλογές; Και κυρίως, ποιος θα χρεωθεί το αδιέξοδο;

Για την ώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένει ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος της παράταξης. Ωστόσο στην πολιτική τα σενάρια διαδοχής δεν ξεκινούν όταν αμφισβητείται ένας αρχηγός. Ξεκινούν όταν αρχίζει να συζητείται τι θα συμβεί αν δεν επιβεβαιωθούν οι στόχοι του. Και αυτή η συζήτηση, έστω ψιθυριστά, έχει ήδη αρχίσει.

• Αλέξης Τσίπρας
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Νίκος Ανδρουλάκης