Η στρατηγική ασάφεια του Τραμπ στο Ουκρανικό: Τα «βέλη» στόχευσαν την Ευρώπη και όχι τον Πούτιν

Η πολυαναμενόμενη ομιλία του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, άφησε ανάμικτες εντυπώσεις. Παρά τις προσδοκίες, η πρωτοβουλία για τη Γάζα δεν ανακοινώθηκε, ενώ για τον πόλεμο στην Ουκρανία ο Τραμπ απέφυγε να στρέψει τα βέλη του απευθείας προς τη Μόσχα. Αντίθετα, επέπληξε τις ευρωπαϊκές χώρες για τις συνεχιζόμενες αγορές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων, κατηγορώντας τες ότι «υπονομεύουν τη συλλογική ασφάλεια».

Ωστόσο, οι δηλώσεις που ακολούθησαν σε ανάρτησή του στο Truth Social έκαναν τη διαφορά και προκάλεσαν αίσθηση. Για πρώτη φορά από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Τραμπ υπονόησε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει όλα τα εδάφη που έχει χάσει από το 2014, εγκαταλείποντας την προηγούμενη γραμμή του που θεωρούσε δεδομένη την παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία.

Η στρατηγική ασάφεια του Τραμπ

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να «αποκωδικοποιήσουν» το νέο μήνυμα. Όπως σχολίασε το Politico, ο Τραμπ εμφανίζεται για ακόμη μια φορά ως «μετρ της στρατηγικής ασάφειας»: υπονοεί ότι η Ουκρανία μπορεί να τερματίσει τον πόλεμο ανακτώντας εδάφη, στέλνοντας φιλοευρωπαϊκό μήνυμα, ενώ παράλληλα χαρακτηρίζει τη Ρωσία «χάρτινο τίγρη». Το ίδιο το Politico υπογράμμισε την αντίφαση: λίγες ώρες πριν, από το βήμα του ΟΗΕ, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη «οδεύει στην καταστροφή της» και είχε επιπλήξει μέλη του ΝΑΤΟ για τις αγορές ρωσικών καυσίμων.

Oπως σημειώνει το Politico, οι αξιωματούχοι της ΕΕ που προσπαθούσαν να κατανοήσουν τη φαινομενική μεταστροφή του Τραμπ, βρέθηκαν παγιδευμένοι μεταξύ ενθουσιασμού και σκεπτικισμού, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ αλλάζει συχνά τη θέση του – και μπορεί κάλλιστα να το κάνει ξανά μετά από μια πειστική τηλεφωνική συνομιλία με έναν άλλο ηγέτη – μία πραγματικότητα που έχει κάνει ακόμη πιο δύσκολο για τους ηγέτες να διαμορφώσουν μια απάντηση τόσο στον συνεχιζόμενο πόλεμο, όσο και στις πρόσφατες προκλήσεις από τη Μόσχα στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.

Ο Τραμπ έδειξε πάντως σημάδια μετατόπισης και στη συνάντησή του με τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν, κατά την οποία εξέφρασε την απογοήτευσή του για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Νόμιζα ότι αυτός θα ήταν ο πιο εύκολος πόλεμος που θα σταματούσε λόγω της σχέσης μου με τον Πούτιν, αλλά δυστυχώς αυτή η σχέση δεν σήμαινε τίποτα», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έδωσε την ίδια νότα και στην επίσημη ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι η αδυναμία του Πούτιν να κερδίσει τον πόλεμό του εναντίον της Ουκρανίας «δεν κάνει τη Ρωσία να φαίνεται καλή».

Μάλιστα, απάντησε «ναι» όταν ρωτήθηκε για το αν οι χώρες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να καταρρίπτουν ρωσικά αεροσκάφη που παραβιάζουν τον εναέριο χώρο τους.

«Χαιρετίζω τα σχόλια από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία υπογραμμίζουν την προοδευτική αποδυνάμωση της ρωσικής οικονομίας» δήλωσε από την πλευρά του ο Μακρόν.

«Και χαιρετίζω το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πιστεύει στην ικανότητα της Ουκρανίας όχι μόνο να αντέξει, αλλά και να επιβάλει τον σεβασμό των δικαιωμάτων της» επεσήμανε.

Για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι έχουν αφιερώσει μήνες στην προσπάθειά τους να πείσουν τον Τραμπ ότι ο Πούτιν φέρει την πλήρη ευθύνη για τον πόλεμο, η φαινομενική αυτή μεταστροφή έρχεται επίσης ως ένα είδος δικαίωσης των δικών τους προσπαθειών, όπως παρατηρεί το Politico.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από το κτίριο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Κάγια Κάλας φάνηκε να χαιρετίζει την ανάρτηση του Τραμπ.

«Έκανε μια πολύ ισχυρή δήλωση που δεν είχαμε ξανακούσει, οπότε δείχνει πραγματικά ότι έχουμε την ίδια αντίληψη», σημείωσε η ίδια.

Η όσχα απαντά

Σύμφωνα με το CNNi, η ρητορική του Τραμπ για τη Ρωσία άλλαξε σημαντικά, αν και χωρίς σαφή δέσμευση για αμερικανική δράση. Το Κρεμλίνο απάντησε με εμφανή απαισιοδοξία, μιλώντας για «μηδενικό αποτέλεσμα» στις προοπτικές επαναπροσέγγισης Ρωσίας–ΗΠΑ. Επιπλέον, χλεύασε τον χαρακτηρισμό «χάρτινη τίγρη», υπονοώντας ότι ο Τραμπ ενδιαφέρεται πρωτίστως για την αύξηση της τιμής του αμερικανικού πετρελαίου.

«Ώρα να δράσει η Ουκρανία»

Στη μακροσκελή ανάρτησή του, ο Τραμπ ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Με τον χρόνο, την υπομονή και την οικονομική υποστήριξη της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ, τα αρχικά σύνορα από όπου ξεκίνησε αυτός ο πόλεμος είναι μια πολύ καλή επιλογή. Γιατί όχι; Η Ουκρανία θα μπορούσε να πάρει πίσω τη χώρα της στην αρχική της μορφή και, ποιος ξέρει, ίσως να προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Ο Πούτιν και η Ρωσία βρίσκονται σε μεγάλα οικονομικά προβλήματα και αυτή είναι η ώρα για την Ουκρανία να δράσει».

Το ΝΑΤΟ στο επίκεντρο

Το BBC εστίασε σε μια άλλη πτυχή: την «δέσμευση» του Τραμπ να συνεχίσει την προμήθεια όπλων στο ΝΑΤΟ, ώστε οι ευρωπαϊκές χώρες να τα χρησιμοποιούν «όπως θέλουν». Πρόκειται για μια ξεκάθαρη αναφορά σε έναν νέο μηχανισμό που θα επιτρέπει στην Ευρώπη να αγοράζει αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία, μια θέση που δείχνει πως ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ στρατιωτικής στήριξης και πολιτικής ευελιξίας.

«Στροφή 180 μοιρών»

Το Reuters, επικαλούμενο διπλωματικές πηγές, μίλησε για «μια ακόμη δραματική στροφή 180 μοιρών, η οποία μπορεί να μην διαρκέσει πολύ». Παρόλα αυτά, η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, έκανε λόγο για «πολύ ισχυρές δηλώσεις που δεν έχουμε ξανακούσει», σημειώνοντας ότι δημιουργούν έδαφος για αλληλοκατανόηση.

Οι αντιδράσεις Ζελένσκι

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαιρέτισε τη «μεγάλη αλλαγή» στη ρητορική Τραμπ, εκτιμώντας ότι αποδεικνύει την πρόθεση των ΗΠΑ να δώσουν στην Ουκρανία «εγγυήσεις ασφαλείας μετά το τέλος του πολέμου».

Στρατηγική ή τακτικισμός;

Η «στροφή» του Προέδρου των ΗΠΑ προκαλεί αισιοδοξία σε Κίεβο και Βρυξέλλες, αλλά και σκεπτικισμό για τη διάρκειά της. Για πολλούς, πρόκειται για έναν ακόμη ελιγμό στρατηγικής ασάφειας που εντάσσεται στο γνωστό στυλ Τραμπ: μια σκληρή ρητορική στη δημόσια σκηνή και διαφορετικά μηνύματα στο παρασκήνιο.

• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία
• Ρωσία