Ιαπωνία: Γιατί οι Ιάπωνες κρατούν ομπρέλες όταν έχει ήλιο; – Οι συμβολισμοί και η ιστορία

Στην Ιαπωνία, οι ομπρέλες δεν είναι απλώς προστασία από τη βροχή ή τον ήλιο –είναι πνευματικά εργαλεία, ικανά να προσελκύσουν πνεύματα. Σε πολλά μέρη του κόσμου, οι ομπρέλες χρησιμοποιούνται απλώς για να προστατεύουν από τη βροχή ή για να προσφέρουν σκιά από τον ήλιο. Όμως, στην Ιαπωνία, οι παραδοσιακές ομπρέλες (ή wagasa) έχουν έναν βαθύτερο, πνευματικό ρόλο. Σύμφωνα με την ιαπωνική παράδοση, δεν είναι απλώς καθημερινά αντικείμενα –είναι yorishiro, δηλαδή αντικείμενα που μπορούν να προσελκύσουν θεότητες ή πνεύματα.

Ο καθηγητής Ανθρωπιστικών Σπουδών Τατσούο Ντάντζιο, επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Beppu στην επαρχία Όιτα, εξηγεί ότι η πεποίθηση αυτή είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία του τόπου.

Οι πρώτες ομπρέλες εμφανίστηκαν στην Ιαπωνία μεταξύ του 9ου και του 11ου αιώνα, όχι όμως για προστασία από τις καιρικές συνθήκες, αλλά ως σύμβολα πνευματικής ή πολιτικής ισχύος. Οι μακρυάς λαβής sashikake-gasa ήταν αποκλειστικά για θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες, και κρατούνταν από συνοδούς πάνω από τις κεφαλές των ισχυρών.

«Οι Ιάπωνες τείνουν να σκέφτονται με έναν ανιμιστικό τρόπο», λέει ο Ντάντζιο στο BBC. «Το κυκλικό σχήμα της ομπρέλας, που θυμίζει ψυχή, και η λαβή της, που μοιάζει με στύλο, θεωρούνταν ιδανικός τόπος για να κατέλθει μια ψυχή». Μέχρι τον 12ο αιώνα, οι ομπρέλες είχαν αρχίσει να διαδίδονται και στον λαό, χωρίς όμως να χάνουν την πνευματική τους σημασία.

Η πνευματική αυτή διάσταση ζει ακόμα και σήμερα, μέσα από φεστιβάλ σε ολόκληρη την Ιαπωνία.

Στο Yasurai Matsuri του Κιότο, που διεξάγεται κάθε Απρίλιο, ομπρέλες διακοσμημένες με λουλούδια πιστεύεται ότι «ρουφούν» αρρώστιες από το σώμα. Στο Hakata Dontaku της Φουκουόκα (3-4 Μαΐου), τεράστια kasaboko άρματα περνούν στους δρόμους –όποιος περάσει από κάτω, θεωρείται πως θα ευλογηθεί με υγεία και τύχη.

Στο νησί Οκινοσίμα της επαρχίας Κότσι, κατά τη διάρκεια του ετήσιου φεστιβάλ Ομπον (13-16 Αυγούστου), οι κάτοικοι κατασκευάζουν περίτεχνα σκίαστρα-ομπρέλες για να φιλοξενήσουν τις ψυχές των προσφάτως αποθανόντων. Κάθε δύο χρόνια, τη νύχτα της 16ης Αυγούστου, αυτές οι ομπρέλες μεταφέρονται σε τελετουργικό χορό γύρω από μια κεντρική εξέδρα, οδηγώντας συμβολικά τις ψυχές πίσω στον πνευματικό κόσμο.

Οι ομπρέλες έχουν μάλιστα εμπνεύσει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πνευματικά όντα της ιαπωνικής λαογραφίας: το kasa yokai –δηλαδή το πνεύμα της ομπρέλας. Αυτά τα υπερφυσικά πλάσματα απεικονίζονται σε έργα όπως η Νυχτερινή Παρέλαση των Χιλίων Δαιμόνων, όπου εγκαταλελειμμένα οικιακά αντικείμενα ζωντανεύουν.

Συνήθως έχουν ένα μόνο μάτι και περίεργα χαρακτηριστικά, και ενσαρκώνουν την πεποίθηση πως ακόμη και τα άψυχα αντικείμενα μπορεί να αποκτήσουν ψυχή, ειδικά αν έχουν χρησιμοποιηθεί, αγαπηθεί και τελικά εγκαταλειφθεί.

Όσοι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν από κοντά την ιστορία και την τέχνη πίσω από τις παραδοσιακές ιαπωνικές ομπρέλες, μπορούν να το κάνουν σε εργαστήρια και μουσεία σε όλη τη χώρα.

Οπότε, την επόμενη φορά που θα ανοίξεις μια ομπρέλα στην Ιαπωνία –ειδικά μια wagasa– θυμήσου: ίσως δεν σε προστατεύει απλώς από τη βροχή. Ίσως καλεί και τα πνεύματα.

Πηγή: bbc

• Ιαπωνία
• ομπρέλες