«Ηλεκτροπληξία» από Μπίστη και Σιακαντάρη στον νέο πατριωτισμό του Τσίπρα – Η «πεθερά» της Αναθεώρησης και το άρθρο 86 που άναψε φωτιές – Η κυβίστηση Φάμελλου και το «τράβηγμα αυτιού» από τη Γεροβασίλη

Οι παρεμβάσεις Μπίστη και Σιακαντάρη έδωσαν στο ΠΑΣΟΚ την ευκαιρία να στριμώξει πολιτικά τον πρώην πρωθυπουργό σε ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία: τα εθνικά.

Μπορεί ο Αλέξης Τσίπρας να επιχειρεί να χτίσει το αφήγημα του «νέου πατριωτισμού», όμως μερικές φορές οι πιο δύσκολες ερωτήσεις δεν έρχονται από τους πολιτικούς αντιπάλους, αλλά από τους πολιτικούς φίλους.

Η δημόσια τοποθέτηση του Νίκου Μπίστη για το Αιγαίο και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και η πανηγυρική επιδοκιμασία του Γιώργου Σιακαντάρη έδωσαν στο ΠΑΣΟΚ την ευκαιρία που περίμενε. Και δεν την άφησε να περάσει.

Η Χαριλάου Τρικούπη δεν μπήκε σε θεωρητικές αναλύσεις. Έκανε κάτι πολύ πιο αποτελεσματικό: ζήτησε από τον ίδιο τον Τσίπρα να απαντήσει αν συμφωνεί ή διαφωνεί με όσα υποστηρίζουν δύο πρόσωπα που βρίσκονται στον στενό ιδεολογικό του κύκλο και συμμετέχουν ενεργά στο εγχείρημά του.

Και κάπου εκεί ξεκίνησε το πολιτικό πρόβλημα.

Γιατί όταν ο Σιακαντάρης χαρακτηρίζει «αλήθειες» τις θέσεις του Μπίστη και το κόμμα του Τσίπρα δεν τις αποδοκιμάζει, η σιωπή μετατρέπεται εύκολα σε πολιτικό μήνυμα. Το ΠΑΣΟΚ αξιοποίησε ακριβώς αυτό το κενό, ρωτώντας ευθέως αν ο «νέος πατριωτισμός» σημαίνει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί μονομερή ενέργεια ή ότι «κανείς δεν έχει απόλυτο δίκιο στο Αιγαίο».

Πρόκειται για ερωτήματα στα οποία η ασάφεια κοστίζει. Και η αφωνία, στην πολιτική, συνήθως ερμηνεύεται.

Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι πέτυχαν ένα μικρό αλλά ουσιαστικό τακτικό πλεονέκτημα. Αν ο Τσίπρας αποδοκιμάσει τους συνεργάτες του, δημιουργεί εσωτερικό πρόβλημα στο νέο εγχείρημά του. Αν δεν τους αποδοκιμάσει, αφήνει το ΠΑΣΟΚ να τον εμφανίζει ότι υιοθετεί θέσεις που δύσκολα γίνονται αποδεκτές από ένα ευρύτερο πατριωτικό ακροατήριο.

Με άλλα λόγια, οι παρεμβάσεις Μπίστη και Σιακαντάρη λειτούργησαν σαν πολιικός… βραχυκυκλωτήρας. Και το ΠΑΣΟΚ έσπευσε να πατήσει τον διακόπτη, αφήνοντας τον Αλέξη Τσίπρα σε μια μάλλον άβολη θέση: να εξηγήσει τι ακριβώς εννοεί όταν μιλά για «νέο πατριωτισμό».

Η «πεθερά» της Αναθεώρησης και το άρθρο 86 που άναψε φωτιές

Το άρθρο 86 του Συντάγματος μπορεί να αφορά την ευθύνη των υπουργών, αλλά στη συνεδρίαση της Επιτροπής Αναθεώρησης αποδείχθηκε ότι ευθύνεται και για… υψηλή αρτηριακή πίεση.

Η Ντόρα Μπακογιάννη αποφάσισε να ανεβάσει τους τόνους, θυμίζοντας ότι εδώ και 32 χρόνια δίνει την ίδια μάχη για την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Και δεν έχασε την ευκαιρία να στριμώξει τους πολιτικούς αντιπάλους της, καλωσορίζοντας με νόημα το ΠΑΣΟΚ «στη θέση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη», διαβάζοντας αποσπάσματα από ομιλία του επίτιμου πρωθυπουργού πριν από τρεις δεκαετίες.

Η πραγματική πολιτική παγίδα όμως ήταν αλλού. Η βουλευτής της ΝΔ πρότεινε να συμφωνήσουν όλα τα κόμματα ώστε το άρθρο 86 να σταλεί προς αναθεώρηση στην επόμενη Βουλή, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι είναι διατεθειμένη να ψηφίσει ακόμη και την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, αρκεί να υπάρξει αμοιβαιότητα.

Με άλλα λόγια, η Ντόρα δεν έβαλε μόνο το θέμα της αναθεώρησης στο τραπέζι. Έβαλε και τους αντιπάλους της μπροστά στο δίλημμα: αν πράγματι θέλουν να αλλάξει το άρθρο 86 ή αν προτιμούν να διατηρήσουν την πολιτική αντιπαράθεση.

Η απάντηση του Παναγιώτη Δουδωνή δεν άργησε. Μόνο που αντί να ξεκινήσει από το άρθρο 110 του Συντάγματος, ξεκίνησε από… τα οικογενειακά.

«Έχετε αναλάβει τον ρόλο των πεθερικών της Επιτροπής», είπε στη Ντόρα Μπακογιάννη, κατηγορώντας την ότι αντιμετωπίζει αφ’ υψηλού τους υπόλοιπους βουλευτές. Και όταν εκείνη επέστρεψε με χιούμορ ότι θεωρεί τιμή να την αποκαλούν «πεθερά» γιατί –όπως είπε– έτσι τη χαρακτηρίζει και η νύφη της, η αίθουσα απέκτησε για λίγο περισσότερο ατμόσφαιρα οικογενειακού τραπεζιού παρά συνταγματικής αναθεώρησης.

Πίσω όμως από τις ατάκες υπήρχε καθαρή πολιτική στόχευση. Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που επιδιώκει συναίνεση σε ένα ζήτημα που η κοινή γνώμη θεωρεί διαχρονικά προβληματικό. Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, επιμένει ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλείται την ανάγκη αλλαγών, όταν –όπως υποστηρίζει– αξιοποίησε το ισχύον πλαίσιο σε πρόσφατες υποθέσεις με τρόπο που το ίδιο θεωρεί καταχρηστικό.

Το αποτέλεσμα; Κανείς δεν έκανε πίσω, κανείς δεν απάντησε καθαρά στο ερώτημα της άλλης πλευράς και η συνεδρίαση έμεινε περισσότερο στη μνήμη για την… «πεθερά» παρά για την ουσία του άρθρου 86.

Στην πολιτική, άλλωστε, πολλές φορές οι ατάκες γράφουν περισσότερους τίτλους από τις συνταγματικές διατάξεις. Και αυτή τη φορά, η Ντόρα Μπακογιάννη φρόντισε να αφήσει το δικό της αποτύπωμα, ακόμη κι αν η συναίνεση που ζήτησε παραμένει, προς το παρόν, ζητούμενο.

Η κυβίστηση Φάμελλου, το «τράβηγμα αυτιού» από τη Γεροβασίλη και ο Τσίπρας που θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ… στην κατάψυξη

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να διορθώσει το μήνυμα περί «στήριξης» της ΕΛΑΣ, όμως οι εσωκομματικές πιέσεις και η στρατηγική Τσίπρα κρατούν την Κουμουνδούρου σε κατάσταση πολιτικής αναμονής.

Στην Κουμουνδούρου κατάλαβαν ότι το προηγούμενο μήνυμα είχε δημιουργήσει περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντούσε. Έτσι ο Σωκράτης Φάμελλος επιχείρησε μια εμφανή αναδίπλωση, διαμηνύοντας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «δεν κατεβάζει ρολά» και δεν αναστέλλει τη λειτουργία του, παρά τη στήριξη που έχει εκφράσει στην πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα.

Μόνο που όσοι γνωρίζουν καλά το παρασκήνιο λένε ότι αυτή η αλλαγή τόνου ενόχλησε τους «Τσίπροφύλακες» και προκάλσε την έντονη αντίδραση της Όλγας Γεροβασίλη, αλλά και άλλων κορυφαίων στελεχών, φαίνεται ότι λειτούργησε ως ένα ηχηρό «τράβηγμα αυτιού».

Ο Φάμελλος προσπάθησε έτσι να ισορροπήσει σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Από τη μία επανέλαβε ότι στηρίζει την πρωτοβουλία του πρώην πρωθυπουργού και αναγνώρισε τον καθοριστικό του ρόλο στην ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου. Από την άλλη, άφησε σαφείς αιχμές κατά της ΕΛΑΣ, σημειώνοντας ότι μέχρι σήμερα η απάντηση ήταν απαξιωτική απέναντι στις προτάσεις συνεργασίας του ΣΥΡΙΖΑ.

Στην πραγματικότητα, όμως, το μεγάλο πρόβλημα παραμένει πολιτικό.

Στελέχη της Κουμουνδούρου εκτιμούν ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν επιθυμεί έναν ΣΥΡΙΖΑ που θα ανακτήσει πολιτική αυτονομία και πρωτοβουλίες. Αντίθετα, θεωρούν πως τον εξυπηρετεί ένας ΣΥΡΙΖΑ σε κατάσταση αναμονής, χωρίς ισχυρή πολιτική παρουσία, μέχρι να ξεκαθαρίσει το νέο πολιτικό τοπίο και να απορροφηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες δυνάμεις από το νέο εγχείρημα.

Με άλλα λόγια, ένας ΣΥΡΙΖΑ… στη βαθιά κατάψυξη.

Αυτό εξηγεί και γιατί κάθε προσπάθεια του Σωκράτη Φάμελλου να δείξει ότι το κόμμα εξακολουθεί να έχει αυτόνομη πολιτική δράση συνοδεύεται από εσωτερικές τριβές και αντιφατικά μηνύματα. Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι δεν έχει προσωπικό σχέδιο και ότι θα συνεχίσει τη στρατηγική που έχει χαράξει, ανακοινώνοντας νέα συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής στις 11 Ιουλίου.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει το ίδιο: μπορεί ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ να κρατήσει ζωντανό το κόμμα;

Η απάντηση δεν θα δοθεί στις συνεδριάσεις των οργάνων, αλλά στο κατά πόσο η Κουμουνδούρου θα αποκτήσει ξανά δικό της πολιτικό βηματισμό ή θα συνεχίσει να λειτουργεί στη σκιά των εξελίξεων που καθορίζει ο πρώην πρωθυπουργός.

• Αλέξης Τσίπρας
• Νίκος Μπίστης