ΗΠΑ: Ο Τραμπ και η παράκαμψη του Κογκρέσου – Διάταγμα με παγκόσμιους δασμούς 10% και η επόμενη μέρα

Σε νέα φάση ακραίας κλιμάκωσης περνάει η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ περνάει στη μεγάλη αντεπίθεση μετά το ηχηρό δικαστικό «στοπ». Όπως ανακοίνωσε από τον Λευκό Οίκο, υπογράφει άμεσα νέο εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο επιβάλλει οριζόντιους δασμούς ύψους 10% σε όλες τις χώρες, προαναγγέλλοντας παράλληλα μπαράζ νέων ερευνών.

Η παράκαμψη του Κογκρέσου και τα έσοδα

Για να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση-ματ, ο Αμερικανός πρόεδρος επικαλείται πλέον το Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974. Όπως διεμήνυσε με απόλυτη σαφήνεια, οι νέοι παγκόσμιοι δασμοί θα ισχύσουν για πέντε μήνες και θα προστεθούν στους ήδη υπάρχοντες. Απαντώντας μάλιστα για τις θεσμικές διαδικασίες, υπογράμμισε το εξής: «Δεν χρειάζεται να ρωτήσω το Κογκρέσο για τους δασμούς, τα έσοδα θα αυξηθούν».

Αυτό το σχέδιο έρχεται σε πλήρη εναρμόνιση με τις διαβεβαιώσεις που παρείχε νωρίτερα ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ. Μιλώντας στην Οικονομική Λέσχη του Ντάλας, ο κ. Μπέσεντ είχε εξηγήσει ότι η συνδυαστική χρήση των Άρθρων 122, 232 και 301 θα διατηρήσει ουσιαστικά αμετάβλητα τα κρατικά έσοδα για το 2026, προσπερνώντας έτσι την κατάρρευση του προηγούμενου νόμου περί εθνικών επειγουσών καταστάσεων.

Το αλαλούμ με τις αποζημιώσεις και τις συμφωνίες

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που προκύπτουν μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι το τι θα γίνει με τα χρήματα που έχουν ήδη εισπραχθεί εντός του 2025. Ερωτηθείς εάν η Ουάσινγκτον θα προχωρήσει σε επιστροφές, ο κ. Τραμπ παραδέχτηκε ότι το τοπίο παραμένει θολό και προέβλεψε μια μακρά νομική μάχη, σημειώνοντας το εξής: «Η κατάληξη θα είναι ότι βρισκόμαστε στα δικαστήρια για την επόμενη πενταετία».

Όσον αφορά τις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, υπήρξε αρχικά μια σύγχυση. Ενώ προηγουμένως είχε αναφέρει ότι όσες βασίστηκαν στον ακυρωθέντα νόμο του 1977 δεν ισχύουν, στη συνέχεια ανασκεύασε, διευκρινίζοντας ότι οι συμφωνίες εξακολουθούν να υφίστανται, απλώς θα πρέπει πλέον να υλοποιηθούν με διαφορετικό νομικό τρόπο.

Σφοδρή επίθεση στους δικαστές: «Επηρεάστηκαν από ξένα συμφέροντα»

Το κλίμα στη συνέντευξη Τύπου φορτίστηκε επικίνδυνα όταν ο πρόεδρος αναφέρθηκε στους δικαστές που μπλόκαραν την πολιτική του. Εξαπολύοντας μια πρωτοφανή επίθεση, κατηγόρησε την πλειοψηφία για ανυπακοή στο Σύνταγμα, δηλώνοντας το εξής: «Ντρέπομαι για ορισμένα μέλη του που δεν είχαν το θάρρος να κάνουν ό,τι είναι σωστό. Πιστεύω ότι αυτό το Δικαστήριο επηρεάστηκε από ξένα συμφέροντα και ένα μικρό πολιτικό κίνημα».

Η ιστορική απόφαση ελήφθη με ψήφους 6 έναντι 3. Το «μπλόκο» στους δασμούς υπερψήφισαν οι συντηρητικοί Τζον Ρόμπερτς, Νιλ Γκόρσατς και Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ (οι δύο τελευταίοι μάλιστα είχαν διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ), μαζί με τις τρεις φιλελεύθερες δικαστίνες (Σόνια Σοτομαγιόρ, Έλενα Κάγκαν, Κετάντζι Μπράουν Τζάκσον).

Στον αντίποδα, την απόφαση καταψήφισαν, στηρίζοντας ουσιαστικά τον πρόεδρο, οι συντηρητικοί Μπρετ Κάβανο, Κλάρενς Τόμας και Σάμιουελ Αλίτο. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για τη στάση του πρώτου, τονίζοντας ότι αισθάνεται πολύ υπερήφανος για τον Κάβανο.

Οι συνέπειες

Τις άμεσες συνέπειες της ιστορικής ανατροπής σταχυολογεί το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP). Όπως εξηγεί ο Γκρέγκορι Ντάκο, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας EY-Parthenon, η πρώτη επίπτωση θα αποτυπωθεί στην κατακόρυφη πτώση του μέσου δασμολογικού συντελεστή. Συγκεκριμένα, το ποσοστό επιβάρυνσης στα εισαγόμενα είδη αναμένεται να κάνει «βουτιά» από το 16,8% σε περίπου 9,5%.

Ο λογαριασμός των δισεκατομμυρίων και οι προσφυγές των εταιρειών

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» πλέον για την αμερικανική κυβέρνηση είναι το ζήτημα των αποζημιώσεων. Οι επιχειρήσεις που αναγκάστηκαν να επωμιστούν το βάρος αυτών των δασμών αποκτούν πλέον το νομικό δικαίωμα να διεκδικήσουν τα χρήματά τους πίσω, μια εξέλιξη για την οποία αρκετές εταιρείες είχαν ήδη προετοιμαστεί, καταθέτοντας εφέσεις το προηγούμενο διάστημα.

Αν και το ακριβές νούμερο των επιστροφών παραμένει ρευστό, οικονομικοί αναλυτές υπολογίζουν ότι τα κρατικά έσοδα από τους συγκεκριμένους δασμούς μόνο για το 2025 θα κυμαίνονταν ανάμεσα στα 130 με 140 δισεκατομμύρια δολάρια. Μια τεράστια «τρύπα» που πλέον καλείται να διαχειριστεί ο κρατικός προϋπολογισμός.

Η αντίδραση του Τραμπ και οι πιέσεις των Δημοκρατικών κυβερνητών

Το μέγεθος του οικονομικού αντίκτυπου φέρεται να γνώριζε καλά ο Ντόναλντ Τραμπ. Ήδη από τα μέσα Ιανουαρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε σκιαγραφήσει ένα εξαιρετικά αρνητικό σενάριο, προειδοποιώντας για αποζημιώσεις που θα άγγιζαν τις «εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια» σε περίπτωση δικαστικής ήττας. Ωστόσο, μετά την επίσημη ανακοίνωση της απόφασης την Παρασκευή, κράτησε πιο μετριοπαθή στάση, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Αυτό θα κριθεί από τη δικαιοσύνη».

Την ίδια ώρα, οι πολιτικοί του αντίπαλοι σηκώνουν το γάντι και απαιτούν την επιστροφή των χρημάτων απευθείας στους πολίτες. Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Ιλινόι, επικαλούμενος έρευνες του πανεπιστημίου του Γέιλ, ζητά να πιστωθούν 1.700 δολάρια σε κάθε νοικοκυριό της πολιτείας του. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια, ο οποίος διαμηνύει ξεκάθαρα ότι το ομοσπονδιακό κράτος έχει χρέος να αποζημιώσει άμεσα τους καταναλωτές που σήκωσαν το βάρος της ακρίβειας.

• δασμοί
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ