Ιράν: Η γυναίκα ως «ιδιοκτησία» – Μια παράξενη ως απάνθρωπη ιστορία (Βίντεο)

Η ζωή στο Ιράν μοιάζει να έχει μείνει δεκαετίες πίσω. Για τις γυναίκες ακόμη περισσότερο. Δεν υπάρχει μια ιστορία. Υπάρχουν πολλές. Και καμία δεν μοιάζει απόλυτα με την άλλη. Διαφορετικές ηλικίες. Διαφορετικές διαδρομές. Διαφορετικές αφορμές. Ένας κοινός παρονομαστής: η ελευθερία όχι ως ιδέα, αλλά ως βασική συνθήκη ζωής.

Πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 το Ιράν ήταν μια άλλη χώρα. Σίγουρα δεν ήταν ποτέ παράδεισος (στα χρόνια του τελευταίου Σάχη δεν έλειπαν η διαφθορά, οι παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων στα εσωτερικά της χώρας και οι διώξεις πολιτικών αντιπάλων), οι γυναίκες ζούσαν, μισό αιώνα πριν, καλύτερα απ’ ό,τι σήμερα: με ελευθερία στην εμφάνιση και στην καθημερινότητα, δικαίωμα στην εκπαίδευση και στη δημόσια ζωή και τη δυνατότητα να κινούνται, να εργάζονται και να διεκδικούν το σώμα και τη φωνή τους χωρίς να ποινικοποιείται η ίδια τους η ύπαρξη.

Μετά την αλλαγή του καθεστώτος, η καθημερινότητά τους άλλαξε ριζικά: η επιβολή αυστηρών νόμων και κανόνων μετέτρεψε το ντύσιμο, την κίνηση και την ίδια την παρουσία στον δημόσιο χώρο σε αντικείμενο ελέγχου. Το σώμα τέθηκε υπό επιτήρηση και μάλιστα …διαρκή.

Το 2022, ο θάνατος της 22χρονης Μαχσά Αμινί, μετά τη σύλληψή της από την Aστυνομία Hθών, άνοιξε μια πληγή που δεν μπορούσε πια να κρυφτεί. Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν βάφτηκαν με αίμα – χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, συνελήφθησαν, πολλές φωνές φιμώθηκαν. Κι όμως, το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» συνέχισε να ακούγεται πεισματικά και έγινε η φωνή μιας συλλογικής μνήμης και μιας γενιάς που αρνείται να ζει στη σιωπή.

 

Στην Ελλάδα, η 34χρονη Ιρανή Γιασμίν Αλιζαντέ μεταφέρει εικόνες από το Ιράν που συγκλονίζουν  Όπως υποστηρίζει, οι γυναίκες εξακολουθούν να στερούνται βασικά δικαιώματα. Η ίδια δηλώνει στο Live News «Όταν έχεις ζήσει σε ένα τέτοιο καθεστώς ο πόλεμος φαίνεται αστείος. Δεν έχω ζωή πλέον. Πεινάμε δεν έχουμε ελευθερία. Μας σκοτώνουν για το παραμικρό. Οπότε τι να φοβηθούμε Τον Τραμπ που ρίχνει βόμβες σε στρατιωτικούς στόχους».

Περιγράφει επίσης σοβαρούς περιορισμούς που παραμένουν ενεργοί και επηρεάζουν θεμελιώδεις επιλογές των γυναικών όπως το ταξίδι η ιατρική περίθαλψη και τα δικαιώματα κηδεμονίας. Η ίδια επισημαίνει «Η κατάσταση στο Ιράν είναι δύσκολη για όλους και κυρίως για τις γυναίκες. Όλοι ξέρουν τι εστί γυναίκα στο Ιράν. Πρέπει όλα να είναι καλυμμένα από θέμα ρούχων αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Δεν έχει ίσα δικαιώματα.

Για να ταξιδέψει πρέπει να έχει την άδεια του άντρα της. Ακόμη και για να εγχειρηθεί πρέπει να υπογράψει ο σύζυγός της. Ακόμη και η αξία της ζωής μιας γυναίκας είναι η μισή από αυτή του άντρα. Δεν κληρονομεί και αν ζητήσει διαζύγιο θα πρέπει να έχει πάρα πολύ σοβαρούς λόγους. Ακόμη και σε περίπτωση που υπάρχουν παιδιά η γυναίκα με το διαζύγιο χάνει κάθε δικαίωμα στα παιδιά της. Ακόμη και αν δεν υπάρχει άντρας η κηδεμονία πηγαίνει στην οικογένεια του άντρα και όχι στην μητέρα. Και να τονιστεί ότι ακόμη και τα κορίτσια επιτρέπεται να παντρευτούν από την ηλικία των 10 ετών».

Στη μαρτυρία της προσθέτει ότι νέοι άνθρωποι έχουν στοχοποιηθεί από τις αρχές. «Έχουν σφαχτεί χιλιάδες νέοι και νέες. Έχουν γεμίσει οι φυλακές με πολιτικούς κρατουμένους». Την ίδια εικόνα περιγράφει και ο πρόεδρος Ιρανών στην Ελλάδα που δηλώνει «Όλοι μιλάνε για έναν πόλεμο. Εμείς μιλάμε για μια επιχείρηση διάσωσης».

 

Οι περιγραφές για την καθημερινότητα στο Ιράν αποτυπώνουν τις μεγάλες ανισότητες στο εσωτερικό της χώρας με πλούσιες συνοικίες και περιοχές ακραίας φτώχειας. Γυναίκες καταγγέλλουν ότι φορείς ελέγχου της ηθικής περιπολούν στους δρόμους επιβάλλοντας ενδυματολογικούς κανόνες και επιτηρώντας τη συμπεριφορά τους.

Οι μαρτυρίες φωτίζουν το πώς οι συνεχείς επιθέσεις στα δικαιώματα και την προσωπική ελευθερία διαμορφώνουν την καθημερινότητα πολλών γυναικών στο Ιράν και εξηγούν γιατί αρκετοί Ιρανοί στο εξωτερικό παρακολουθούν τις εξελίξεις με προσδοκία για ουσιαστικές αλλαγές.

 

• Γυναίκες
• ζωή
• Ιράν
• καθημερινότητα
• Μαρτυρίες