Καιρός: Από τις Αλκυονίδες στο μετεωρολογικό θρίλερ – Ο χειμώνας «φρενάρει» και ετοιμάζει ανατροπές

Ο φετινός χειμώνας στην Ελλάδα θυμίζει σενάριο με συνεχείς εναλλαγές. Ο καιρός παρουσιάζει διακυμάνσεις από το έντονο ψύχος και τους θυελλώδεις ανέμους, περνάμε σε μια πρόσκαιρη ανάπαυλα με λιακάδα και ήπιες θερμοκρασίες, ενώ στο βάθος του προγνωστικού ορίζοντα διαγράφεται ένα σκηνικό που μόνο αδιάφορο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.

Αλκυονίδες ημέρες: το ήρεμο διάλειμμα

Μέχρι και την Παρασκευή, ο καιρός φορά το πιο «φιλικό» του πρόσωπο. Ηλιοφάνεια, αισθητά εξασθενημένοι άνεμοι και άνοδος της θερμοκρασίας συνθέτουν το σκηνικό των Αλκυονίδων ημερών. Στην Αθήνα, ο υδράργυρος φτάνει έως και τους 16°C, δίνοντας την αίσθηση μιας μικρής άνοιξης μέσα στον Ιανουάριο. Όπως περιέγραφε ήδη από την αρχαιότητα ο Αριστοτέλης, οι Αλκυονίδες είναι εκείνες οι ήρεμες, ηλιόλουστες ημέρες του χειμώνα που ακολουθούν περιόδους κακοκαιρίας –ένα φυσικό «διάλειμμα» πριν από την επόμενη πράξη.

Στην ανάρτησή του, ο Νίκος Καντερές υπενθυμίζει τον ορισμό που έδινε ο Αριστοτέλης στις Αλκυονίδες ημέρες, περιγράφοντάς τες ως εκείνες τις ημέρες του χειμώνα που ακολουθούν περιόδους έντονου ψύχους και ισχυρών ανέμων και χαρακτηρίζονται από λιακάδα, απουσία νεφώσεων και βροχοπτώσεων, καθώς και πολύ εξασθενημένους ανέμους. Σύμφωνα με τον μύθο, οι συνθήκες αυτές επέτρεπαν στις αλκυόνες να ωοτοκούν στις ακτές της Αττικής. Όπως αναφέρει ο μετεωρολόγος, στην Αθήνα, μετά τους θυελλώδεις ανέμους και τις χαμηλές μέγιστες θερμοκρασίες των προηγούμενων ημερών, που τη Δευτέρα και την Τρίτη δεν ξεπέρασαν τους 7 και 8 βαθμούς Κελσίου, ο υδράργυρος θα σημειώσει άνοδο. Την Πέμπτη και την Παρασκευή η θερμοκρασία αναμένεται να φτάσει έως και τους 16 βαθμούς, με τους ανέμους αισθητά εξασθενημένους.

Παγετός στο παρασκήνιο

Παρά τη γενική βελτίωση, τα πρωινά και τα βράδια θυμίζουν ότι βρισκόμαστε στην καρδιά του χειμώνα. Παγετός σημειώνεται σε αρκετές ηπειρωτικές περιοχές, με τη βόρεια χώρα να καταγράφει ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες. Ενδεικτικά, στο Οχυρό Νευροκοπίου ο υδράργυρος κατρακύλησε κάτω από τους -12°C, επιβεβαιώνοντας ότι οι ψυχρές αέριες μάζες παραμένουν «παρούσες».

Το μεγάλο ερώτημα: τι έρχεται μετά;

Το πραγματικό ενδιαφέρον, όμως, δεν περιορίζεται στις επόμενες λίγες ημέρες. Σε ημισφαιρικό επίπεδο, οι δείκτες της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας δείχνουν ότι το σύστημα «φρενάρει». Η απότομη πτώση της Αρκτικής Ταλάντωσης (AO) υποδηλώνει αποδυνάμωση του πολικού στροβίλου και αυξάνει τις πιθανότητες μετακίνησης ψυχρών ηπειρωτικών αερίων μαζών προς την Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, ο Ατλαντικός δεν φαίνεται ικανός να επιβάλει ισχυρή δυτική ροή. Το αντικυκλωνικό μπλοκάρισμα εκτείνεται κυρίως προς τη Σκανδιναβία και τη Ρωσία, δημιουργώντας έναν «διάδρομο» που επιτρέπει την αργή, αλλά ουσιαστική, οπισθοδρόμηση ψύχους από ανατολικά προς δυτικά. Πρόκειται για έναν ήσυχο μηχανισμό, χωρίς θεαματικές κινήσεις, αλλά με δυνητικά ισχυρό αποτέλεσμα.

Πώς μεταφράζεται αυτό για την Ελλάδα

Για τη χώρα μας, όλα θα κριθούν στις λεπτομέρειες. Αν μετά το πέρασμα των πρόσκαιρων βροχών και νεφώσεων στη Μεσόγειο υπάρξει σωστός συγχρονισμός με την κάθοδο ψυχρότερων αερίων μαζών, τότε ανοίγει παράθυρο για:

-αισθητή πτώση της θερμοκρασίας

-ενίσχυση των βοριάδων

-χειμερινές συνθήκες με χιονοπτώσεις σε ορεινά και ημιορεινά, και πιθανώς τοπικά χαμηλότερα, κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα

Αντίθετα, μια μικρή μετατόπιση της τροχιάς μπορεί να περιορίσει το σκηνικό σε ψυχρό αλλά ξηρό καιρό, χωρίς έντονα φαινόμενα. Ο χειμώνας δείχνει να μπαίνει σε φάση «αναμονής», με την ατμόσφαιρα να επιβραδύνει και να ευνοεί τις ανατροπές. Οι Αλκυονίδες προσφέρουν μια ανάσα, αλλά το δυναμικό για πιο χειμωνιάτικες εξελίξεις παραμένει ζωντανό. Ψυχραιμία, συνεχής παρακολούθηση και προσεκτική ανάλυση είναι το κλειδί, μέχρι να φανεί αν το σενάριο της ανατροπής θα μείνει στα μοντέλα ή θα περάσει τελικά στην καθημερινότητά μας.

Ο καιρός σήμερα

Στα δυτικά και νότια τμήματα της χώρας και στο Ανατολικό Αιγαίο αναμένονται τοπικές νεφώσεις. Ασθενείς βροχές είναι πιθανό να εκδηλωθούν στα Επτάνησα και τοπικά στην Ήπειρο. Τη νύχτα και νωρίς τα πρωί στα κεντρικά και βόρεια ηπειρωτικά θα εκδηλωθεί παγετός. Κατά τις πρωινές και κυρίως κατά τις βραδινές ώρες η ορατότητα σε πολλές περιοχές θα είναι περιορισμένη και θα σχηματιστούν ομίχλες. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί στη Δυτική Μακεδονία και στο οροπέδιο του Νευροκοπίου από -7 έως 9-11 βαθμούς, στην υπόλοιπη Μακεδονία και στη Θράκη από -3 έως 12-14, στην Ήπειρο από 0 έως 9-11 βαθμούς, στα κεντρικά ηπειρωτικά από -2 έως 14-16, στα υπόλοιπα ηπειρωτικά από 3 έως 15-17 βαθμούς, στα Επτάνησα από 7 έως 13-14, στα νησιά του Βόρειου και Βορειοανατολικού Αιγαίου από 3 έως 15 βαθμούς, στα υπόλοιπα νησιωτικά τμήματα του Αιγαίου και στην Κρήτη από 6 έως 16-18 και στα Δωδεκάνησα από 9 έως 16 βαθμούς Κελσίου.

Στο Βόρειο και Κεντρικό Αιγαίο θα πνέουν άνεμοι νοτιοδυτικών διευθύνσεων με εντάσεις 3-4 μποφόρ, ενώ στο Νότιο Αιγαίο και στον Κορινθιακό Κόλπο θα πνέουν δυτικοί άνεμοι με εντάσεις 3-5 μποφόρ. Στο Ιόνιο αρχικά θα πνέουν δυτικοί άνεμοι με εντάσεις 2-4 μποφόρ, αλλά βαθμιαία και από τα βόρεια θα στραφούν σε νότιους έως νοτιοανατολικούς με ίδιες εντάσεις. Στο νομό Αττικής και στην πόλη της Αθήνας περιμένουμε ηλιοφάνεια. Τις πρωινές και κυρίως τις βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι περιορισμένη. Οι άνεμοι θα είναι δυτικοί με εντάσεις 2-3 μποφόρ και στα δυτικά τμήματα του νομού 3-5 μποφόρ. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 6 έως 16 βαθμούς. Στη Θεσσαλονίκη περιμένουμε ηλιοφάνεια. Τη νύχτα και νωρίς το πρωί η ορατότητα θα είναι περιορισμένη, ενώ το βράδυ ενδέχεται να σχηματιστεί ομίχλη. Οι άνεμοι θα είναι βορειοδυτικοί με εντάσεις 2-3 μποφόρ. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 2 έως 13 βαθμούς, αλλά περιφερειακά της πόλης οι ελάχιστες θα είναι 2-4 βαθμούς χαμηλότερες.

Ο καιρός την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου

Λίγες νεφώσεις τοπικά αυξημένες στα δυτικά και τα νότια με πιθανότητα ασθενών βροχών. Βαθμιαία στη Θράκη, την ανατολική και κεντρική Μακεδονία, το βόρειο Αιγαίο, τη Θεσσαλία, την Εύβοια, την ανατολική Στερεά και την ανατολική Πελοπόννησο οι νεφώσεις θα αυξηθούν και θα σημειωθούν τοπικές βροχές και στα βόρεια ορεινά ασθενείς χιονοπτώσεις. Η ορατότητα τις πρωινές ώρες θα είναι τοπικά περιορισμένη. Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά από νότιες διευθύνσεις 3 με 4 μποφόρ και στο νότιο Αιγαίο από δυτικές με τη ίδια ένταση. Στην υπόλοιπη χώρα αρχικά μεταβλητοί ασθενείς και βαθμιαία βορειοανατολικοί 4 με 6 μποφόρ με περαιτέρω ενίσχυση τη νύχτα. Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή πτώση στα βορειοανατολικά. Θα φτάσει στα βόρεια τους 10 με 13 βαθμούς, στις υπόλοιπες περιοχές τους 14 με 16 και τοπικά στα νότια τους 17 με 18 βαθμούς Κελσίου. Νωρίς το πρωί και το βράδυ στα βόρεια ηπειρωτικά θα σημειωθεί κατά τόπους παγετός.

Ο καιρός το Σάββατο 17 Ιανουαρίου

Στα ανατολικά ηπειρωτικά, τα νησιά του βορείου Αιγαίου, την Εύβοια, τις Κυκλάδες και την Κρήτη αυξημένες νεφώσεις με τοπικές βροχές ή χιονόνερο και ασθενείς χιονοπτώσεις στα ορεινά και σε ημιορεινά της κεντρικής και ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης. Στην υπόλοιπη χώρα λίγες νεφώσεις παροδικά αυξημένες με πιθανότητα τοπικών βροχών στο Ιόνιο. Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά ανατολικοί νοτιοανατολικοί 4 με 6, στα ανατολικά βορειοανατολικοί 5 με 6 και στο Αιγαίο τοπικά 7 και πιθανώς έως 8 μποφόρ. Η θερμοκρασία θα σημειώσει πτώση, κυρίως στην ανατολική χώρα. Παγετός θα σημειωθεί τις πρωινές και βραδινές ώρες στα κεντρικά και βόρεια ηπειρωτικά.

Ο καιρός την Κυριακή 18 Ιανουαρίου

Στη δυτική και κεντρική Μακεδονία, τη Θεσσαλία, τις Σποράδες, την Εύβοια, την ανατολική Στερεά, την ανατολική Πελοπόννησο, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τις Κυκλάδες και την Κρήτη αυξημένες νεφώσεις με τοπικές βροχές ή χιονόνερο και ασθενείς χιονοπτώσεις στα ορεινά και σε ημιορεινά της δυτικής και κεντρικής Μακεδονίας και της Θεσσαλίας. Στην υπόλοιπη χώρα λίγες νεφώσεις παροδικά αυξημένες με πιθανότητα τοπικών βροχών στα Δωδεκάνησα. Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά από ανατολικές διευθύνσεις 5 με 6, στα ανατολικά βορειοανατολικοί 5 με 7 και στο Αιγαίο τοπικά 8 μποφόρ. Η θερμοκρασία θα σημειώσει περαιτέρω πτώση. Παγετός θα σημειωθεί τις πρωινές και βραδινές ώρες στα ηπειρωτικά, στα βόρεια τοπικά ισχυρός.

• Αλκυονίδες
• Καιρός