Καλοκαίρι: Ποιο είναι το άγχος της παραλίας – Γιατί δεν θέλουν οι Έλληνες να κολυμπήσουν

Κάθε χρόνο, μόλις πλησιάζει το καλοκαίρι, πολλοί αισθάνονται έντονη πίεση να αποκτήσουν το λεγόμενο «καλό σώμα» για την παραλία. Φράσεις όπως «Πώς θα βγω έτσι στην παραλία;», «Θέλω να χάσω 2-3 κιλά και μετά πάω για μπάνιο» ακούγονται συχνά γύρω μας ή τις έχουμε πει και οι ίδιοι όταν ανησυχούσαμε για την εικόνα μας. Σύμφωνα με έρευνα του Forbes σε 2.000 ενήλικες, το 37% αγχώνεται να έχει ένα σώμα που τους ικανοποιεί για τις καλοκαιρινές διακοπές. Το φαινόμενο αυτό δεν κάνει διακρίσεις ηλικίας: οι νεότεροι το βιώνουν εντονότερα, όμως και μεγαλύτερες γενιές επηρεάζονται σημαντικ

Ιδιαίτερα η Gen Z (γεννημένοι 1996-2012) φαίνεται πιο ευάλωτη: το 51% των νέων αυτών δηλώνουν ότι αισθάνονται πίεση να «μπουν σε φόρμα» πριν τις διακοπές. Ακολουθούν οι millennials με 42%, η Gen X με 35% και οι baby boomers με 23%. Η κοινωνική πίεση αφορά ανεξαρτήτως φύλου – δεν είναι μόνο οι γυναίκες που αγχώνονται. Παρότι μεγαλύτερο ποσοστό γυναικών (42%) νιώθει ότι «πρέπει» να χάσει βάρος και να πετύχει μια συγκεκριμένη εμφάνιση σώματος, ένα σημαντικό 31% των ανδρών δηλώνουν αντίστοιχη ανησυχία. Με άλλα λόγια, το ιδανικό του «γυμνασμένου κορμιού» απασχολεί όλους, αντανακλώντας μια πολιτισμική εμμονή με την εμφάνιση.

Πώς διαμορφώνεται το «fit» ιδανικό;

Στη σύγχρονη εποχή, η εικόνα του σώματος έχει μετατραπεί σε προσωπικό project. Δίαιτες, έντονη γυμναστική, ακόμη και παρεμβάσεις όπως πλαστικές χειρουργικές ή ορμονοθεραπείες, αξιοποιούνται για τη διατήρηση ή τη μεταμόρφωση του σώματος ώστε να συμβαδίζει με τις τάσεις. Η κοινωνία και τα μέσα έχουν προωθήσει συγκεκριμένα πρότυπα «ιδανικού» κορμιού – συχνά νέοι, αδύνατοι ή με καλοσχηματισμένους μύες, χωρίς ατέλειες. Όπως επισημαίνει η αρθρογράφος και διδάκτωρ ψυχολογίας Εύα Στάμου, η κοινωνική πίεση, οι εικόνες στα μίντια, η βιομηχανία της μόδας και του κινηματογράφου διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό το πώς νιώθει (κυρίως η γυναίκα) για το σώμα της και την επιθυμία της να το αλλάξει

Ο ρόλος των social media και τα μη ρεαλιστικά πρότυπα

Σήμερα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ίσως τον κυριότερο φορέα διάδοσης των προτύπων ομορφιάς. Στο Instagram, το TikTok και άλλα social media, προβάλλονται καθημερινά αμέτρητες εικόνες «τέλειων» σωμάτων, συχνά ρετουσαρισμένες ή φιλτραρισμένες. Αυτή η φιλτραρισμένη πραγματικότητα δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα του τι είναι φυσιολογικό σώμα. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ψυχοθεραπεύτρια Olivia Verhulst, τα τοξικά μηνύματα για το σώμα γίνονται ανεξέλεγκτα το καλοκαίρι – ακριβώς την περίοδο που οι άνθρωποι εκτίθενται περισσότερο.

Τα μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς που παρελαύνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν βασικό ένοχο πίσω από το «άγχος παραλίας». Καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία και τα ρούχα μικραίνουν, πολλοί συγκρίνουν τον εαυτό τους με τις τέλειες εικόνες που βλέπουν online. Αυτό οδηγεί στη σκέψη ότι «πρέπει» να έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο σώμα – γραμμωμένο, χωρίς κυτταρίτιδα, με κοιλιακούς – για να νιώσουν όμορφοι ή αποδεκτοί. Η Gen Z, που έχει μεγαλώσει «μέσα» στα social media, επηρεάζεται εντονότερα, παρουσιάζοντας και το υψηλότερο ποσοστό άγχους

Ψυχολογική πίεση και το «άγχος παραλίας»

Η ψυχολογική πίεση κορυφώνεται τους καλοκαιρινούς μήνες. Όταν το σώμα εκτίθεται περισσότερο – με μαγιό στην παραλία ή ελαφριά ρούχα – είναι σαν να μπαίνει ένας μεγεθυντικός φακός πάνω σε κάθε ατέλεια και ανασφάλεια. Πολλοί βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση, αναζητώντας την κατάλληλη διατροφή, την πιο αποτελεσματική άσκηση ή αισθητική παρέμβαση, ανανεώνοντας τη συνδρομή στο γυμναστήριο – και πάλι κάτι «λείπει» και δεν είναι ικανοποιημένοι. Αυτή η συνεχής ανησυχία υπονομεύει την αυτοεκτίμηση. Οι σκέψεις, αντιλήψεις και συναισθήματα που έχουμε για το σώμα μας αποτελούν βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της αυτοεκτίμησής μας και επηρεάζουν τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους γύρωe. Έτσι, η αρνητική εικόνα σώματος μπορεί να ρίξει τη διάθεση, να μας κάνει πιο εσωστρεφείς ή να μας αποτρέψει από κοινωνικές δραστηριότητες.

Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν το πρόβλημα: 6 στους 10 που δεν αισθάνονται καλά με το σώμα τους δυσκολεύονται να περάσουν καλά στις διακοπές. Μάλιστα, πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες σε έρευνα δήλωσαν πως θα ήταν διατεθειμένοι ακόμη και να ακυρώσουν τις διακοπές τους λόγω δυσαρέσκειας για το σώμα τους. Αυτή η κατάσταση είναι ψυχοφθόρα – αντί το καλοκαίρι να συνδέεται με χαλάρωση και χαρά, μετατρέπεται σε πηγή άγχους. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά άρθρο ψυχικής υγείας, τους καλοκαιρινούς μήνες που το σώμα δεν καλύπτεται από ρούχα, η ανασφάλεια για την εμφάνιση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την αίσθηση αυτοαξίας, τη διάθεση, τη συμπεριφορά, ακόμα και τη συνολική ποιότητα ζωής μας.

Τάσεις στην άσκηση – η ελληνική πραγματικότητα

Η ανάγκη για «γρήγορη μεταμόρφωση» του σώματος πριν το καλοκαίρι αντανακλάται και στις συνήθειες άσκησης και διατροφής στην Ελλάδα.

Στα γυμναστήρια παρατηρείται αυξημένη προσέλευση καθώς πλησιάζουν οι πρώτες εξορμήσεις στις παραλίες. «Είναι κανόνας ότι κάθε Μάιο όλοι τρέχουν στα γυμναστήρια λίγο πριν την πρώτη δημόσια εμφάνιση στην παραλία», αναφέρει ο γυμναστής Γιώργος Καρασγεωργίου.  Ωστόσο, αυτή η εποχική γυμναστική κρύβει μια παθογένεια της ελληνικής κουλτούρας γύρω από την άσκηση. Και συνεχίζει,  λέγοντας: «η γυμναστική δεν έχει συνδεθεί με την υγεία… έχει συνδεθεί και παραμένει συνδεδεμένη με την εμφάνιση και την εξόρμηση στις παραλίες».

Αυτή η νοοτροπία οδηγεί στο φαινόμενο της συρροής του κόσμου στα γυμναστήρια ενόψει καλοκαιριού. Με άλλα λόγια, πολλοί βλέπουν τη γυμναστική ως μέσο για γρήγορο αποτέλεσμα στην εμφάνιση, αντί για μια σταθερή συνήθεια ευεξίας όλο τον χρόνο.

Οι ειδικοί στον χώρο του fitness προσπαθούν να αντιστρέψουν αυτή τη τάση, προωθώντας μια νέα κουλτούρα. Παρατηρείται ήδη μια «νέα δυναμική και νέα παιδεία» – περισσότεροι νέοι αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας αρχίζουν να γυμνάζονται τακτικά για λόγους υγείας και ευεξίας, όχι μόνο πριν το καλοκαίρι.

• καλοκαίρι
• Παραλία