Eurovision: Η απόλυτη συνταγή της νίκης – Τι λένε οι ειδικοί για το τέλειο τραγούδι

Όταν μιλάμε για Eurovision, δεν μιλάμε απλώς για έναν μουσικό διαγωνισμό. Μιλάμε για ένα φαινόμενο με 163 εκατομμύρια θεατές – έναν υπερθέαμα που συνδυάζει μουσική, μόδα, staging, συγκίνηση και… πολιτισμική έκρηξη.

Κάθε χρόνο, καλλιτέχνες από όλη την Ευρώπη (και όχι μόνο) προσπαθούν να απαντήσουν σε ένα ερώτημα που είναι τόσο καλλιτεχνικό όσο και στρατηγικό: Πώς κερδίζεις τη Eurovision;

Η απάντηση δεν είναι μία, ούτε απλή. Ωστόσο, σύμφωνα με ερευνητές, μουσικολόγους και επαγγελματίες της σκηνής, υπάρχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά που κάνουν μια συμμετοχή να ξεχωρίζει και – κυρίως – να κερδίζει.

Το τραγούδι είναι ο βασιλιάς

Ο μουσικολόγος Joe Bennett από το Berklee College of Music έχει αναλύσει εκατοντάδες συμμετοχές του διαγωνισμού και κατέληξε πως υπάρχουν δύο κυρίαρχοι μουσικοί δρόμοι που οδηγούν στην κορυφή:

• Τα «euro-bangers»: Χορευτικά κομμάτια με έντονα beats και synths, όπως το εμβληματικό Euphoria της Loreen (Σουηδία, 2012) ή το Heroes του Måns Zelmerlöw (Σουηδία, 2015). Είναι τα τραγούδια που κάνουν το κοινό να σηκώνεται από τον καναπέ, να φωνάζει και να χτυπάει παλαμάκια στον ρυθμό.
• Οι μελαγχολικές μπαλάντες: Αργά τραγούδια με βαθιά συναισθηματική φόρτιση, όπως το Amar Pelos Dois του Salvador Sobral (Πορτογαλία, 2017) ή το Arcade του Duncan Laurence (Ολλανδία, 2019). Κομμάτια που απευθύνονται στην καρδιά και τη μελαγχολία της Ευρώπης.

Το θέμα, φυσικά, είναι σχεδόν πάντα ένα από τα εξής έξι: αγάπη, ενότητα, αυτοπεποίθηση, πάρτι, ιστορία ή μουσική. Όμως τα τραγούδια που πραγματικά ξεχωρίζουν, είναι εκείνα που φωνάζουν “I believe in me” –όπως το Rise Like a Phoenix της Conchita Wurst (Αυστρία, 2014).

Το staging μετράει, αλλά με μέτρο

Όσο και αν ο πειρασμός είναι μεγάλος να βάλεις φωτιές, πυροτεχνήματα, ντραμς, lasers και χορευτές-νίντζα, το μυστικό είναι η απλότητα.

Ο Δανός συνθέτης Thomas Stengaard – που έχει γράψει το νικητήριο Only Teardrops της Δανίας (2013) και το φετινό What the Hell Just Happened για το Ηνωμένο Βασίλειο – δηλώνει ξεκάθαρα:

«Αν μπορεί ένα παιδί να ζωγραφίσει τη σκηνή σου από μνήμης, τότε είσαι σε καλό δρόμο». Στην περίπτωσή του; Μια κοπέλα χωρίς παπούτσια, δύο ντράμερ και ένας φλαουτίστας. Η φωνητική coach Carrie Grant συμφωνεί: Το staging δεν πρέπει να υπερκαλύπτει την ερμηνεία.

Αν ρίχνεις χιλιάδες ευρώ στη σκηνή και η φωνή δεν σε στηρίζει, το κοινό το καταλαβαίνει. Η Conchita Wurst, που κέρδισε χωρίς κανέναν χορευτή ή back singer, είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: ένα δυνατό μήνυμα, μια ισχυρή σκηνική παρουσία και μια φωνή που «αγγίζει» το κοινό.

Minor is the new major

Ξεχάστε τα χαρούμενα, «φωτεινά» τραγούδια σε major keys. Σύμφωνα με έρευνα, το 85% των φιναλίστ το 2023 ήταν σε minor key –κάτι που πλέον έχει γίνει «σήμα κατατεθέν» της Eurovision.

Ο λόγος; Η συναισθηματική φόρτιση. Τα minor keys, όπως εξηγεί ο καθηγητής Elizabeth Hellmuth Margulis από το Princeton, «χτίζουν συναισθηματικό βάθος και αφήνουν στον ακροατή την αίσθηση ότι κάτι σημαντικό συμβαίνει». Είναι το soundtrack ενός δράματος, ενός love story, μιας εσωτερικής πάλης – όλα ιδανικά για σκηνή Eurovision.

Ωστόσο, υπάρχει και το αντίθετο παράδειγμα. Το Spaceman του Sam Ryder (2022, UK), γραμμένο σε B major, ξεχώρισε ακριβώς γιατί πήγε κόντρα στο ρεύμα. Και τερμάτισε δεύτερο.

Μην ξεχάσεις το «wow moment»

Η Eurovision είναι θέατρο. Και το θέατρο χρειάζεται ανατροπές. Είτε πρόκειται για αλλαγή κλειδιού, είτε για σκηνική αποκάλυψη (όπως το εμβληματικό… «σκίσιμο φούστας» του Making Your Mind Up από τους Bucks Fizz το 1981), η έκπληξη είναι ό,τι θυμάται ο θεατής την επόμενη μέρα.

Σκεφτείτε ότι η Έλενα Παπαρίζου με ένα εντυπωσιακό φόρεμα και μαύρισμα που θύμιζε καλοκαίρι στην Ελλάδα και φυσικά με τον τίτλο «You are No1» ανέβηκε στην κορυφή με μία αξέχαστη περφόρμανς. Φυσικά όλοι θυμόμαστε την σκηνή όπου έπαιζε νοητά λύρα. (Κάτι ανάλογο δεν στείλαμε έκτοτε)

Το μυστικό, λέει η Margulis, είναι η ισορροπία μεταξύ επανάληψης και καινοτομίας. Θες το κοινό να σιγοτραγουδά τον ρεφρέν σου – αλλά ταυτόχρονα να περιμένει με κομμένη ανάσα τι θα γίνει μετά.

Και ναι, οι key changes ήταν κάποτε βασιλιάδες (θυμηθείτε Fly on the Wings of Love ή Molitva), αλλά πλέον απαιτείται μεγαλύτερη φαντασία. Οι σύγχρονες συμμετοχές, όπως το φετινό What the Hell Just Happened, ποντάρουν σε αλλεπάλληλες εναλλαγές ρυθμού και διάθεσης, σε ένα σχεδόν κινηματογραφικό μουσικό τοπίο.

Τελικό συμπέρασμα;

Για να κερδίσεις τη Eurovision δεν χρειάζεται απλώς να τραγουδήσεις καλά. Χρειάζεται να χτίσεις μια αξέχαστη εμπειρία. Ένα τραγούδι με συναίσθημα, έναν στίχο που ενώνει, μια σκηνική παρουσία που να μιλάει στην καρδιά και στο μάτι. Κάτι απλό αλλά μεγαλειώδες, συναισθηματικό αλλά αστεράτο, προσωπικό αλλά παγκόσμιο.

Στην τελική, όπως λέει και το αγαπημένο σλόγκαν των φαν: This is Eurovision, darling. Go big – or go home.

Πηγή: BBC

• Eurovision
• Νικητής