«Κίνα και Ευρώπη οι μεγάλοι χαμένοι» – Η κρίση στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση με παγκόσμιες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες

Τον κίνδυνο βαθιάς αποσταθεροποίησης στο Ιράν και τις ευρύτερες επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει για την παγκόσμια οικονομία και τη γεωπολιτική ισορροπία επισημαίνει ο γάλλος πολιτικός αναλυτής Γκιγιόμ Ντιβάλ. Όπως εκτιμά, το πιθανότερο σενάριο δεν είναι μια ομαλή πολιτική μετάβαση αλλά μια περίοδος εσωτερικής αστάθειας που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε διάλυση της κρατικής συνοχής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πιθανότητες να υπάρξει μια ελεγχόμενη αλλαγή εξουσίας στο Ιράν παραμένουν περιορισμένες. Η εσωτερική αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και αδύναμη, ενώ η επιβολή μιας νέας ηγεσίας από εξωτερικούς παράγοντες θα συναντούσε έντονες αντιδράσεις μέσα στη χώρα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο κίνδυνος παρατεταμένης κρίσης ή ακόμη και εμφύλιας σύγκρουσης θεωρείται ιδιαίτερα αυξημένος.

Κίνδυνος αποσύνθεσης

Το Ιράν αποτελεί ένα πολυεθνικό κράτος με πολλές διαφορετικές εθνοτικές και θρησκευτικές κοινότητες. Εκτός από τον περσικό πυρήνα, υπάρχουν σημαντικοί πληθυσμοί Κούρδων, Αζέρων, Μπαλούχων και Αράβων. Σε περίπτωση αποδυνάμωσης της κεντρικής εξουσίας, οι φυγόκεντρες τάσεις θα μπορούσαν να ενισχυθούν, δημιουργώντας συνθήκες αποσταθεροποίησης σε μια ευαίσθητη γεωπολιτικά περιοχή.

Ποιοι ωφελούνται και ποιοι χάνουν

Αν και η στρατιωτική πίεση προς το Ιράν φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμα τους στόχους του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, το τελικό αποτέλεσμα της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιο. Ο πόλεμος μπορεί να ενισχύει πολιτικά την ισραηλινή κυβέρνηση στο εσωτερικό, ωστόσο η εξαφάνιση της ιρανικής απειλής θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και να δημιουργήσει νέα γεωπολιτικά δεδομένα.

Κλιμακώνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πλήγματα σε Κουβέιτ και Τεχεράνη – Επίθεση των ΗΑΕ στο Ιράν

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η εμπλοκή ενέχει επίσης κινδύνους. Η στρατιωτική σύγκρουση αντιβαίνει στην πολιτική απεμπλοκής από πολέμους στη Μέση Ανατολή που είχε υποσχεθεί η αμερικανική ηγεσία, ενώ υπάρχει πάντα ο κίνδυνος μιας μακρόχρονης εμπλοκής.

Η θέση της Ρωσίας και της Κίνας

Σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, οι επιπτώσεις της κρίσης δεν είναι μονοδιάστατες. Παρότι η αποδυνάμωση του Ιράν περιορίζει έναν σημαντικό εταίρο, οι αυξημένες τιμές ενέργειας μπορεί να λειτουργήσουν υπέρ της ρωσικής οικονομίας. Επιπλέον, η κατανάλωση αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών αποθεμάτων στη Μέση Ανατολή μειώνει τις δυνατότητες στήριξης της Ουκρανίας.

Αντίθετα, η Κίνα εμφανίζεται πιο εκτεθειμένη. Το Πεκίνο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ενεργειακές προμήθειες από τη Μέση Ανατολή, ενώ η περιοχή αποτελεί βασικό κρίκο των εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη. Μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την ενεργειακή ασφάλεια όσο και τις εμπορικές ροές της κινεζικής οικονομίας.

Η ευρωπαϊκή απουσία

Σύμφωνα με τον Ντιβάλ, η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Παρότι η περιοχή του Περσικού Κόλπου είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια και το εμπόριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζονται περιορισμένες στον ρόλο του παρατηρητή.

Η κατάσταση αυτή, όπως υποστηρίζει, υπονομεύει την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής διπλωματίας στην περιοχή. Η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2015 αποτέλεσε μια σημαντική ευρωπαϊκή διπλωματική επιτυχία, ωστόσο η κατάρρευσή της και η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις εξελίξεις έχουν περιορίσει την επιρροή της.

Ένας κόσμος πιο ασταθής

Η σύγκρουση στο Ιράν, καταλήγει ο αναλυτής, ενδέχεται να επιταχύνει τη μετάβαση σε μια πιο ασταθή διεθνή τάξη. Η αποδυνάμωση θεσμών όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και η αυξανόμενη χρήση στρατιωτικής ισχύος δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι διεθνείς κρίσεις γίνονται πιο δύσκολο να ελεγχθούν.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής δεν αποτελεί μόνο περιφερειακό ζήτημα, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει συνολικά την παγκόσμια οικονομία και την ισορροπία δυνάμεων στο διεθνές σύστημα.

 

• αποσταθεροποίηση
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Κίνα
• κρίση
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή