Κώστας Αρβανίτης: Στεγαστική κρίση και ευρωπαϊκές προοπτικές

«Πυρά» κατά της κυβέρνησης εξαπολύει με άρθρο του ο υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης και αναφέρεται στους άστοχους χειρισμούς της για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που πλήττει και την ελληνική κοινωνία.

Ολόκληρο του άρθρο του Κώστα Αρβανίτη

Σε λίγα 24ωρα έχουμε ευρωεκλογές. Και είναι σημαντικό, παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες να μετατρέψουν την εκλογική διαδικασία σε «εθνική δημοσκόπηση» και πεδίο αντι-ΣΥΡΙΖΑ κριτικής, να εστιάσουμε στα φλέγοντα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα που απασχολούν του Έλληνες, τους Ευρωπαίους πολίτες και που η επόμενη ευρωβουλή θα κληθεί να αντιμετωπίσει.

Ένα θέμα που απασχολεί πολλούς Έλληνες πολίτες, ιδίως νέους, συνιστά η διαρκώς επιδεινούμενη στεγαστική κρίση που ταλανίζει την Ελλάδα, αλλά και την υπόλοιπη Ευρώπη.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2022 το 18.7% των ελληνικών νοικοκυριών – μιλάμε για ένα στα πέντε νοικοκυριά! – δεν είχε τη δυνατότητα να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του. Στην ΕΕ ο μέσος όρος είναι 9,3%. Αυτό μας κατατάσσει στην τρίτη χειρότερη θέση στην Ένωση!

Αναφορικά με το ποσοστό υπερφόρτωσης κόστους στέγασης σε πόλεις και αγροτικές περιοχές to 2022, η χώρα μας σημείωσε άλλη μια αρνητική πρωτιά, καθώς ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 10.6% για τις πόλεις και 6.6.% για τις αγροτικές περιοχές, με την Ελλάδα να σημειώνει ποσοστό 27.3 και 24.2 αντίστοιχα!

Ακόμη, οι Ελληνίδες και οι Έλληνες φαίνεται να διαθέτουν πολύ μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους για έξοδα τα οποία αφορούν στη στέγαση και στη συντήρηση των ακινήτων. Στην ΕΕ ο μέσος όρος είναι 19,6% ενώ στην Ελλάδα 34,2%!

Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, όλο και περισσότεροι πολίτες δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν στο αυξανόμενο κόστος στέγασης. Παρατηρείται τεράστια αύξηση των τιμών μίσθωσης ακινήτων και του ενεργειακού κόστους, επέλαση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, και αύξηση της αστεγίας.

Η στεγαστική κρίση δεν συνιστά ελληνική ιδιαιτερότητα, ωστόσο οι Έλληνες πολίτες φαίνεται πως και πάλι αναλαμβάνουν δυσανάλογο βάρος σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ, με τους Έλληνες νέους να αποτελούν τα κύρια θύματα της στεγαστικής κρίσης, με πολύ μεγάλες συνέπειες στην ουσιαστική χειραφέτηση και την εκκίνηση μιας ανεξάρτητης ζωής ή/και τη δημιουργία οικογένειας.

Η στεγαστική κρίση χρειάζεται πολυπαραγοντική αντιμετώπιση και αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων για τα οποία έχουμε νομοθετήσει στην Ευρώπη.

Τί πρέπει να κάνουμε;

Πρέπει καταρχήν να διασφαλίσουμε την καθολικότητα της πρόσβασης σε αξιοπρεπείς συνθήκες στέγασης. Χρειάζεται να διαμορφώσουμε ένα περιβάλλον το οποίο θα ευνοεί τη βελτίωση των συνθηκών στεγαστικής ευημερίας, να νομοθετήσουμε για τη ριζική εξάλειψη της αστεγίας και ουσιαστική θωράκιση των πολιτών από τους κινδύνους της στεγαστικής επισφάλειας, λαμβάνοντας υπόψη ότι το κόστος στέγασης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 25% του διαθέσιμου εισοδήματος ενός νοικοκυριού.

Η έκθεση για αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγη για όλους εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2021 συνιστά ένα στιβαρό εργαλείο το οποίο πρέπει να αξιοποιηθεί κατά τη διαμόρφωση της εγχώριας στεγαστικής πολιτικής. Εκεί διατυπώνεται και το αίτημα για περισσότερες επενδύσεις σε κοινωνική, δημόσια, ενεργειακά αποδοτική, κατάλληλη και οικονομικά προσιτή στέγαση, πεδίο στο οποίο η χώρα μας όχι απλώς υπολείπεται, αλλά βρίσκεται στο μηδέν.

Το ψήφισμα για την εξάλειψη της αστεγίας μέχρι το 2030, με το οποίο οι Ευρωβουλευτές υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου εθνικών στρατηγικών και καλούν τις χώρες της ΕΕ να “αποποινικοποιήσουν” την αστεγία και να αξιοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος συνιστά ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο.

Αναφορικά με τη μάστιγα της αρρύθμιστης επέκτασης της βραχυχρόνιας μίσθωσης, τον Φεβρουάριο του 2024 ψηφίσαμε στο Ευρωκοινοβούλιο νέους κανόνες για έναν υπεύθυνο και διαφανή τομέα βραχυχρόνιων μισθώσεων, που θα προστατεύει τις πόλεις και τους πολίτες από την αύξηση παράνομων βραχυχρόνιων ενοικιαζόμενων κατοικιών, που δυσκολεύει την εύρεση κατοικίας και εκτοξεύει τα ενοίκια.

Ο κανονισμός αυτός θα απαιτεί από τις πλατφόρμες να μοιράζονται τα δεδομένα που συλλέγουν με τις τοπικές αρχές, επιτρέποντάς τους να εφαρμόζουν καλύτερα τους κανόνες για τα τουριστικά ενοικιαζόμενα, ώστε η στέγαση να παραμένει προσβάσιμη για τους κατοίκους.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επιμείνω στον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαουζ, στη σύνταξη του οποίου συνέβαλα με πλήθος τροπολογιών που εγκρίθηκαν στο σύνολό τους. Το Νέο Μπάουχαους, στα χέρια κυβερνήσεων με κοινωνικό προσανατολισμό, μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα επιπλέον χρήσιμο εργαλείο αντιμετώπισης της αστεγίας, της στεγαστικής επισφάλειας, της ενεργειακής φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.

Παραδείγματος χάριν, το ευρωπαϊκό αυτό πρόγραμμα μπορεί να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία Τράπεζας Στέγης και Τράπεζας Κοινωνικής κατοικίας. Έτσι, το υπάρχον δημόσιο αλλά και ιδιωτικό αχρησιμοποίητο στεγαστικό απόθεμα μπορεί μετά από ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση -σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του προγράμματος- να διατεθεί ως δημόσια ή κοινωνική κατοικία.

Το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαουζ προωθεί μια φιλοσοφία προσβάσιμης, οικονομικά προσιτής, συμπεριληπτικής στέγης για όλους, με έμφαση στους νέους, σε ομάδες ευάλωτες στον κοινωνικό αποκλεισμό και πολίτες που μπορεί να μην πληρούν τα εθνικά κριτήρια για στεγαστική βοήθεια αλλά εξακολουθούν να αδυνατούν να αντέξουν το διαρκώς αυξανόμενο στεγαστικό κόστος.

Επομένως, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς πως τεκμηριωμένα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης υπάρχουν. Χρειάζεται, όμως, μια προοδευτική κυβέρνηση με κοινωνικό πρόσημο, πρόθυμη και ικανή να τα αξιοποιήσει στη χάραξη και εφαρμογή της δημόσιας πολιτικής της.

Η πρόσβαση στη στέγαση είναι θεμελιώδες δικαίωμα που κατοχυρώνεται σε επίπεδο ΕΕ στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων και πρέπει να επιδιώξουμε στο μέγιστο βαθμό την προστασία του.

Υπάρχουν εργαλεία. Υπάρχουν δυνατότητες. Για την αξιοποίησή τους όμως είναι απαραίτητη η στιβαρή και ενισχυμένη παρουσία της ευρωομάδας της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Την επομένη των ευρωεκλογών χρειαζόμαστε μία ακόμη πιο προοδευτική, ακόμη πιο αποφασιστική Ευρωβουλή έτοιμη να νομοθετήσει υπέρ των πολλών και να συγκρουστεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο ώστε οι Οδηγίες και οι Κανονισμοί που θα έρθουν στα Κράτη Μέλη να είναι υπέρ της κοινωνίας και όχι του κεφαλαίου.

Γι’ αυτό χρειάζεται ψήφος σε προοδευτικές δυνάμεις. Οι ευρωεκλογές μας αφορούν. Και η ψήφος μας μετράει!

• Κώστας Αρβανίτης
• στεγαστική κρίση
• ΣΥ​ΡΙΖΑ