Κώστας Σημίτης: Οι συγκρούσεις με τον Ανδρέα και η διαδοχή – Η αστεία ιστορία με το ευρώ – Μία διαδρομή που τον έκανε περήφανο

Ο Κώστας Σημίτης πρωτοστάτησε στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και ο Γιάννης Στουρνάρας θυμάται μία αστεία ιστορία, όταν πλέον τα πράγματα είχαν φτάσει σε ιδιαίτερα κρίσιμη φάση.

«Όταν το τελευταίο μίλι της ένταξης ήταν να μπούμε στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών. Ήταν και το πιο δύσκολο, καθώς μία κουβέντα να ξέφευγε, αν θα γίνει υποτίμηση, θα χάναμε όλα τα συναλλαγματικά διαθέσιμα και όλα θα τινάζονταν στον αέρα. Δύσκολο όμως, διότι έπρεπε να κάνουμε ένα τουρ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, να πείσουμε τους εταίρους μας ότι η Ελλάδα μπορεί να μπει με αυτή την ισοτιμία.

Επτά άτομα ξέραμε, μόνον επτά. Δύο από το Μέγαρο Μαξίμου, ο ένας ήταν ο πρωθυπουργός, ο άλλος ο οικονομικός του σύμβουλος, δύο από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και τρεις από την Τράπεζα της Ελλάδος. Ο πρωθυπουργός τότε είπε ”αυτοί είμαστε. Επτά. Κανείς άλλος, οκτώ αν είναι μπορεί να το χάσουμε για ένα λάθος, δεν μπορούμε να το ρισκάρουμε”. Κάποιος από τη σύσκεψη είπε στον πρωθυπουργό ”καλά, θα λείπουμε τόσο καιρό, στις γυναίκες μας δεν θα πούμε τίποτα;” και τότε απάντησε ο κ. Σημίτης: ”όταν λέμε επτά εννοούμε επτά. Και αν κάποιος παραμιλάει το βράδυ να πάει να κοιμηθεί σε διπλανό δωμάτιο”».

Η ιστορία που διηγήθηκε ο Πέτρος Ευθυμίου

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο πρώην υπουργός χαρακτήρισε τον Κ. Σημίτη ως έναν πολιτικό «που θα μείνει με το έργο του στην κοινή συνείδηση ως ένας άνθρωπος που υπηρέτησε ορθά τον τόπο του, συνέβαλε στο να θεμελιωθεί ένας μεγάλος αναπροσανατολισμός της ελληνικής οικονομίας, συνέβαλε στο να θωρακιστεί η Ελλάδα στη διεθνή της θέση, μπαίνοντας στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ΟΝΕ και μετέχοντας η Ελλάδα στο σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

«Μιλάμε για έναν άνθρωπο που ωφέλησε τον τόπο του από κάθε άποψη. Και μιλάμε επομένως για έναν μεγάλο Έλληνα πολιτικό» επεσήμανε ο Π. Ευθυμίου αρχικά, πριν διηγηθεί μια ιστορία η οποία του είχε κάνει εντύπωση καθώς για πρώτη και μοναδική φορά, είδε στη ζωή του τον πρώην πρωθυπουργό συγκινημένο.

«Ήταν ένας άνθρωπος βαθύτατα συγκροτημένος, ένας άνθρωπος που ο,τιδήποτε το μελετούσε εις βάθος και κυρίως δημιουργούσε ομάδες πολύ ικανών συνεργατών για κάθε θέμα. Γι’ αυτό και πέτυχε τόσα πολλά. Ο Κώστας Σημίτης ήταν πάρα πολύ συγκρατημένος άνθρωπος.
Θυμάμαι μία φορά είχαμε ραντεβού, ήμουν υπουργός του, ήμουν υπουργός Παιδείας και είχαμε μια συνάντηση που ήρθε κατευθείαν από τα εγκαίνια των παρακαμπτήριων σηράγγων της Εθνικής οδού Πατρών – Αθηνών, που πλέον δεν πέρναγε η κυκλοφορία μέσα από την Πάτρα.

Έγινε αυτό το δαχτυλίδι που περνάει πάνω από την Πάτρα, μέσα από τούνελ, μέσα από μια υπέροχη χάραξη, σύγχρονη, λειτουργική και λυτρωτική για την οικονομία, για τους πολίτες. Λοιπόν, ο Κώστας Σημίτης δεν ήταν ποτέ εκδηλωτικός. Ποτέ. Ήταν πολύ συγκρατημένος. Εκείνη τη φορά μπορώ να πω ότι ήταν η μόνη φορά που τον είδα συγκινημένο» είπε αρχικά και συνέχισε:

«Γιατί; Μου λέει “Πέτρο, όταν στις δεκαετίες του ’50 σπούδαζα εγώ και ο αδερφός μου στη Γερμανία, τότε πηγαίναμε μέσω Ιταλίας, με τρένα, με λεωφορεία, παίρναμε το φέρι μποτ από την Πάτρα και ανεβαίναμε και έβλεπα, λέει στην Ιταλία, στην Ελβετία, στη Γερμανία, τις Autobahn και έλεγα Θεέ μου, έτσι πρέπει να γίνει η Ελλάδα μας σύγχρονη, να είναι σε θέση να μπορεί να ανταγωνιστεί στην καρδιά της Ευρώπης με ίσους όρους. Σήμερα είπα, το πετύχαμε”. Αυτή ήταν η συγκίνησή του. Το να κάνει την Ελλάδα ισότιμη μέσα στην Ευρώπη, όχι με την αρχαία δόξα μας, με τα σύγχρονα έργα μας, με τις επιτυχίες μας. Μιλάμε για έναν, κατά τη γνώμη μου μεγάλο πολιτικό».

Ο δρόμος για την πρωθυπουργία και το «δείπνο των τεσσάρων»: «Δεν είμαστε υπάλληλοι. Είμαι συνιδρυτής του ΠΑΣΟΚ»

Ανατρέχοντας στην περίοδο της διαδοχής του Ανδρέα Παπανδρέου, θυμόμαστε ότι πρώην πρόεδρος του Κινήματος είχε συγκρουστεί με τον ιδρυτή Ανδρέα Παπανδρέου.  Το «δείπνο των τεσσάρων» ήταν καθοριστικό για την ανάδειξη του Κώστα Σημίτη στην πρωθυπουργία και στη συνέχεια στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ.

Οι συγκρούσεις ανάμεσα στους δύο πολιτικούς άνδρες είχαν ξεκινήσει από τα μέσα της δεκαετίας του ‘80 όταν ο Κώστας Σημίτης ως υπουργός Οικονομίας είχε ανακοινώσει προγράμματα περικοπών και λιτότητας, μία πολιτική αντίθετη από αυτή που ήθελε τότε ο Παπανδρέου.
Πριν έρθει το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και συγκεκριμένα στις 13 Ιουνίου 1979, με απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου, το Κίνημα ανακοίνωσε την «παραίτηση» του Κώστα Σημίτη από το Εκτελεστικό Γραφείο.

Ο Κώστας Σημίτης θεωρήθηκε υπεύθυνος για την αφίσα που είχε κυκλοφορήσει με το σύνθημα «Όχι στην Ευρώπη των μονοπωλίων, ναι στην Ευρώπη των λαών». Τότε η επίσημη θέση του Κινήματος ήταν η έξοδος της χώρας από την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.

Συνιδρυτής του ΠΑΣΟΚ ο Κώστας Σημίτης, με τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης (1981), κλήθηκε από τον Ανδρέα Παπανδρέου να αναλάβει υπουργός Γεωργίας. Τότε ο Σημίτης κατάφερε την ένταξη της ελληνικής γεωργίας στην ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική, καθώς και τον πολλαπλασιασμό των ενισχύσεων.

Τον Ιανουάριο του 1996 ο Κώστας Σημίτης εκλέχθηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ διάδοχος του Ανδρέα Παπανδρέου στην πρωθυπουργία και την προεδρία του κινήματος.

Ο ιδρυτής του κόμματος είχε νωρίτερα υπογράψει το κείμενο της παραίτησης του μέσα από το Ωνάσειο όπου νοσηλευόταν. Ιστορικά στελέχη του Κινήματος υποστηρίζουν πως ο Κώστας Σημίτης είχε προετοιμαστεί για την διαδοχή.

Στη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στο πρώτο γύρο ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Κώστας Σημίτης έλαβαν από 53 ψήφους και πέρασαν στον δεύτερο γύρο. Στον δεύτερο γύρο ο Κώστας Σημίτης γίνεται πρωθυπουργός της Ελλάδας, με 86 ψήφους έναντι 75 του Άκη Τσοχατζόπουλου.

Το  φθινόπωρο του 1994 θα συγκροτηθεί η ομάδα των τεσσάρων με τη Βάσω Παπανδρέου, τον Κώστα Σημίτη, τον Θόδωρο Πάγκαλο και τον Παρασκευά Αυγερινό και η εσωκομματική σύγκρουση γίνεται όλο και πιο σκληρή. Πολλά στελέχη βάλλουν πλέον ευθέως κατά του Ανδρέα Παπανδρέου.

Στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη στο Περιστέρι στις 6 Ιουλίου 1995 ο Ανδρέας στέλνει ένα καθαρό μήνυμα στους «υπονομευτές» τους. «Δεν μπορεί κάποιος να μετέχει στην κυβέρνηση και ταυτόχρονα να την υποσκάπτει».

Στο σπίτι της Βάσως Παπανδρέου στο Χαλάνδρι, Κώστας Σημίτης, Θεόδωρος Πάγκαλος και Παρασκευάς Αυγερινός, ξεκινούν τις κουβέντες διαδοχής του Ανδρέα Παπανδρέου. Λίγο αργότερα ο Ανδρέας Παπανδρέου θα τον αποδοκιμάσει από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης και θα τον οδηγήσει σε παραίτηση.

Στις επόμενες συνεδριάσεις της Κεντρικής Επιτροπής θα καταστήσει σαφές ότι δεν είναι εύκολος αντίπαλος. «Όσοι αναζητούν έναν Ανδρέα Παπανδρέου πρωθυπουργό και πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ υπό περιορισμό, επιτροπεία και κηδεμονία να τον αναζητήσουν αλλού. Εγώ δεν προσφέρομαι» είχε πει τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο Σημίτης τότε απάντησε: «Δεν είμαστε υπάλληλοι. Είμαι συνιδρυτής του ΠΑΣΟΚ».

Το δείπνο των «τεσσάρων» ήταν η αρχή της πορείας που οδήγησε τον Κώστα Σημίτη στην πρωθυπουργία και στην αρχηγία του ΠΑΣΟΚ. Η «ομάδα των τεσσάρων», εκείνο το βράδυ αποφάσισε ότι το «χρίσμα» πρέπει να δοθεί στον Κώστα Σημίτη, προκειμένου να διεκδικήσει την πρωθυπουργία όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Στελέχη του Κινήματος λένε ότι καθοριστική ήταν η συμβολή του Παρασκευά Αυγερινού κυρίως γιατί στο πρόσωπο του Κώστα Σημίτη έβλεπε τον πολιτικό που θα μπορούσε να φέρει νίκη στο Κίνημα.

Στις 30 Ιουνίου 1996, στο 4ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, αναδείχθηκε πρόεδρος του Κόμματος και με τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 22 Σεπτεμβρίου 1996 ανακηρύχθηκε πρωθυπουργός. Ως αρχηγός του ΠΑΣΟΚ κέρδισε και την επόμενη εκλογική αναμέτρηση στις 9 Απριλίου 2000.

Στις 7 Ιανουαρίου 2004 ανακοίνωσε την παραίτησή του από την προεδρία του ΠΑΣΟΚ, δίνοντας το δαχτυλίδι της διαδοχής στον γιο του ιδρυτή του κόμματος, Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος ανέλαβε πρόεδρος στις 8 Φεβρουαρίου του 2004.

• Κώστας Σημίτης