Κρας Τεστ Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη: Πολιτικές συγκρούσεις και «παιχνίδια εξουσίας» σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ – «Πετάει» η Οικονομία; – «Η δεύτερη ευκαιρία» ή το πρώτο στραβοπάτημα Κασσελάκη;

Όπως θα έλεγε ο Όττο φον Μπίσμαρκ, “Πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού”. Στην περίπτωση της προεδρικής εκλογής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κρατά τα χαρτιά του τόσο κλειστά που θυμίζει τον Κέβιν Σπέισι στο The Usual Suspects. Κανείς δεν ξέρει αν η επιλογή του θα ενισχύσει τις φιλοδοξίες του ή θα αποκαλύψει τις αδυναμίες του. Από την άλλη, ο Νίκος Ανδρουλάκης, σε ρόλο του “άλλου παίκτη”, περιμένει τη στιγμή για να περάσει τη δική του ατζέντα. Το πολιτικό σκάκι μόλις ξεκίνησε.

Συνταγματική αναθεώρηση: “Διαφωνούμε, άρα υπάρχουμε”

Η συνταγματική αναθεώρηση θα μπορούσε να είναι το The Godfather της πολιτικής χρονιάς. ΝΔ και ΠΑΣΟΚ φαίνεται να συμφωνούν για θέματα όπως η Δικαιοσύνη, αλλά στο άρθρο 16 και στις σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους, οι διαφωνίες φαντάζουν ανυπέρβλητες. Ίσως τελικά η πολιτική, όπως και το μαφιόζικο έπος του Κόπολα, να είναι μια σειρά από προτάσεις που δεν μπορείς να αρνηθείς.

ΕΣΥ: “Η ψυχή της παράταξης” vs “Το στοίχημα της τετραετίας”

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι για το ΠΑΣΟΚ ό,τι είναι το Schindler’s List για την κινηματογραφική ιστορία: η απόδειξη ότι κάποτε υπήρχε ηθική και όραμα. Αντίθετα, για τη ΝΔ είναι απλά ένας “τεχνοκρατικός στόχος” με 34 δράσεις στον χάρτη πολιτικών του 2025. Θα δούμε όμως εάν το ΠΑΣΟΚ βρει τον τρόπο να πει και μερικά “παραγωγικά ναι”, ή αν οι διαφωνίες θα το αφήσουν στις κινηματογραφικές σκιές.

Παιδεία: Ανάμεσα σε ιδιωτικά Πανεπιστήμια και ψηφιακή επανάσταση

Εδώ, η σύγκρουση θυμίζει τον Dead Poets Society. Από τη μία, η κυβέρνηση επιμένει στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με ιδιωτικά πανεπιστήμια και νέες δομές. Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ υψώνει τη σημαία ενός “ασφαλούς ψηφιακού μέλλοντος”, προσπαθώντας να αφουγκραστεί την κοινωνία με τρόπο που θα έκανε τον Ρόμπιν Γουίλιαμς περήφανο.

Δημογραφικό: Η μάχη για το μέλλον

Η συζήτηση για το δημογραφικό μοιάζει με το φινάλε του Inception. Όλοι έχουν τις δικές τους εκδοχές για το τι είναι σωστό, αλλά η αλήθεια μένει να αποδειχθεί. Η κυβέρνηση επενδύει σε “παρατηρητήρια οικογένειας”, ενώ το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να επιδιώκει έναν ουσιαστικό διάλογο με άμεσες πολιτικές. Ό,τι κι αν ισχύει, η σβούρα της δημογραφικής πολιτικής θα συνεχίσει να γυρίζει.
Όπως είπε κάποτε ο Μπέντζαμιν Ντισραέλι, “Η πολιτική δεν είναι τίποτα άλλο από το να είσαι έτοιμος για το απροσδόκητο”. Η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ αντιπαραθέσεων και συναίνεσης σε μια χρονιά που υπόσχεται σενάριο με οσκαρικές προδιαγραφές. Στο τέλος, μένει να δούμε αν το κοινό θα χειροκροτήσει ή θα αποδοκιμάσει.

«Οι άνθρωποι δεν βλέπουν τον κόσμο όπως είναι, αλλά όπως είναι οι ίδιοι.» – Αντώνιο Γκράμσι

Η πρώτη ημέρα του 2025 ξημέρωσε με τη ζεστασιά μιας γιορτινής ρουτίνας για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Θρησκευτική κατάνυξη στη Μητρόπολη, πρωτοχρονιάτικες ευχές στο Προεδρικό, και μια ανεπιτήδευτη βόλτα στο Κολωνάκι, όπου συναντήθηκε «τυχαία» με τον Νίκο Αναστασιάδη και την Ελίζα Βόζεμπεργκ. Η σκηνή θύμιζε μια κλασική οσκαρική ταινία: μια τέλεια στημένη κοινωνική φαντασίωση, στην οποία όλοι φαίνονται να παίζουν τον ρόλο τους ιδανικά. Μόνο που εδώ, ο σκηνοθέτης είναι η πολιτική ανάγκη και το σενάριο γράφεται σε πραγματικό χρόνο.

Το στοίχημα της επιβίωσης: Από το 20% και πάνω

Ο Ανδρουλάκης, όπως ο Τζορτζ Μπέιλι στο «Μια Υπέροχη Ζωή», κοιτάζει την πολιτική του πορεία με ελπίδα, αν και οι προκλήσεις μπροστά του μοιάζουν με γκρεμό. Οι δημοσκοπήσεις, παρότι δείχνουν ανεβασμένες τις μετοχές του Αndroyl;, δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να παλέψει για την επιβίωση ως αξιωματική αντιπολίτευση. Η απώλεια αυτού του ρόλου θα ήταν για το κόμμα του μια πραγματική τραγωδία – ή όπως θα έλεγε Όττο φον Μπίσμαρκ, «Η πολιτική είναι η τέχνη του να κάνεις το αναγκαίο εφικτό.»

Οι διεργασίες μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Αριστεράς φέρνουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο νέων ισορροπιών. Για να διατηρήσει το πάνω χέρι, το ΠΑΣΟΚ σκέφτεται να διευρύνει την κοινοβουλευτική του ομάδα, «ψαρεύοντας» ανεξάρτητους βουλευτές. Στον νέο πολιτικό χάρτη, το παιχνίδι δεν παίζεται μόνο στο γήπεδο της ιδεολογίας, αλλά κυρίως στις αριθμητικές ισορροπίες.

Το μεγάλο στοίχημα: Συνταγματική αναθεώρηση και το άρθρο 16

Όπως ο Ρίτσαρντ Νίξον στο «Frost/Nixon» παραδέχτηκε το «σκοτεινό του μυστικό», έτσι και ο Ανδρουλάκης γνωρίζει ότι οφείλει να πάρει αποφάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση. Οι αλλαγές στον τρόπο επιλογής των δικαστικών λειτουργών και η ενίσχυση του κράτους δικαίου είναι καυτά θέματα, αλλά το άρθρο 16 παραμένει η πολιτική του νάρκη. Μπορεί να πείσει ότι διαφοροποιείται από τη ΝΔ χωρίς να χάσει το προοδευτικό του αφήγημα;

Το παιχνίδι του Προέδρου: Γαλάζια ή κεντροαριστερή υποψηφιότητα;

Η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την Προεδρία της Δημοκρατίας θα αποτελέσει πολιτική δοκιμασία για το ΠΑΣΟΚ. Εάν στηρίξει μια κεντροαριστερή επιλογή, το ρίσκο είναι να δει τη ΝΔ να προσεγγίζει το κέντρο. Από την άλλη, μια γαλάζια υποψηφιότητα θα επιβεβαιώσει τις κατηγορίες περί «δεξιού δορυφόρου». Το παιχνίδι είναι περίπλοκο, όπως θα έλεγε και ο Μακιαβέλι: «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα – αν ο σκοπός είναι η επιβίωση.»

Ο χρόνος θα δείξει

Το 2025 ξεκινά με την ανάγκη του Ανδρουλάκη να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να διατηρήσει τον ρυθμό του. Η πολιτική είναι σκακιέρα, και όπως στο «The Queen’s Gambit», κάθε κίνηση πρέπει να σχεδιαστεί με ακρίβεια. Θα είναι το ΠΑΣΟΚ ο πρωταγωνιστής της νέας χρονιάς ή ένας ακόμη κομπάρσος σε μια ιστορική ταινία; Ο χρόνος, όπως πάντα, θα δείξει.

Το 2025 ξεκινά με την ανάγκη του Ανδρουλάκη να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να διατηρήσει τον ρυθμό του. Η πολιτική είναι σκακιέρα, και όπως στο «The Queen’s Gambit», κάθε κίνηση πρέπει να σχεδιαστεί με ακρίβεια. Θα είναι το ΠΑΣΟΚ ο πρωταγωνιστής της νέας χρονιάς ή ένας ακόμη κομπάρσος σε μια ιστορική ταινία; Ο χρόνος, όπως πάντα, θα δείξει.

«Πετάει» η Οικονομία ή απλώς ευημερούν οι αριθμοί;

Από τη μιά η κυβέρνηση που επαίρεται ότι η Οικονομία πάει καλά κι από την άλλη…κάτι εκθέσεις που δεν συμφωνούν μ΄αυτή την εικόνα. Φυσικά, δεν είναι προς θάνατον τα οικονομικά, όπως θέλουν να λένε οι καταστροφολόγοι, αλλά δεν είναι και τόσο ρόδινα.

Βέβαια, δεν θέλουμε να σας χαλάσουμε την διάθεση χρονιάρες μέρες. Γι αυτό θα αναφέρουμε συνοπτικά το ρεζουμέ δύο πρόσφατων Εκθέσεων και επιφυλασσόμαστε για αναλυτικά στοιχεία μετά τα Φώτα.

Λοιπόν, σύμφωνα με την Ετήσια Εκθεση του Συμβουλίου Παραγωγικότητας για το 2024, που παρουσίασε πρόσφατα το ΚΕΠΕ(Κέντρο Προγραμματισμού Οικονομικών Ερευνών), υπάρχει χάσμα παραγωγικότητος μεταξύ της χώρας μας και της Ευρωζώνης.

Καμπανάκι, λοιπόν, γιατί η παραγωγικότητα είναι το άλφα και το ωμέγα σε μια Οικονομία. Οσο για την άλλη Εκθεση, αυτή έρχεται από την Κομισιόν, πρόσφατη και αυτή, που λέει μεταξύ άλλων:

-Το κόστος στέγασης στην Ελλάδα είναι υπετριπλάσιο από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο.

•⁠  ⁠Στη χώρα μας είναι εντυπωσιακή ή αύξηση στο ποσοστό του πληθυσμού που δεν μπορεί να καλύψει τις ιατρικές ανάγκες.

•⁠  ⁠Αυξήθηκαν στη χώρα μας οι εισοδηματικές ανισότητες.

…Αυτά τα επίσημα στοιχεία δεν τα λές και ενθαρρυντικά. Όμως ακούσατε να τα επικαλείται η αντιπολίτευση στην κριτική της προς την κυβέρνηση; Όχι, βέβαια. Απ΄ο,τι είδαμε, έκανε μια δήλωση ο Μαμουλάκης του ΣΥΡΙΖΑ κι αυτό ήταν όλο, αντί να βγεί ο ίδιος ο Φάμελλος και να προβεί σε μια αναλυτική, αυστηρή δήλωση. Το ίδιο, βέβαια, όφειλαν να κάνουν και οι αρχηγοί των άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης με πρώτο τον Ανδρουλάκη. Ομως…

Τέλος πάντων, θα τα πούμε εκτενέστερα μετά τις γιορτές(και) για τα Οικονομικά. Τώρα προέχουν οι ευχές. Καλή Χρονιά!

«Η ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα ως τραγωδία και μετά ως φάρσα.» – Καρλ Μαρξ

Ο Στέφανος Κασσελάκης, ο πολιτικός που υποσχέθηκε να ταράξει τα νερά, επιστρέφει με το βιβλίο του, «Η δεύτερη ευκαιρία», έτοιμος να ανοίξει τον «Πανδώρας box» του ΣΥΡΙΖΑ. Με αποκαλύψεις που υπόσχονται ίντριγκα και ανατροπές, η παρουσίαση στο Πολεμικό Μουσείο στις 16 Ιανουαρίου θα μπορούσε να είναι το πολιτικό event της χρονιάς. Ή, όπως πολλοί ήδη σχολιάζουν, ένα ακόμη βήμα σε ένα μονοπάτι που οδηγεί από την αυτοπροβολή στη λήθη.

Βιβλία γράφουν όσοι αποχωρούν, όχι όσοι ξεκινούν

Στη μυθολογία της πολιτικής, τα βιβλία έχουν κάτι το τελεσίδικο: απολογισμός, αυτοκριτική, ενίοτε συγχώρεση. Από τον Ομπάμα μέχρι τον Κλίντον, η συγγραφή μοιάζει με το «κλείσιμο ενός κύκλου». Στην περίπτωση του Κασσελάκη, η χρονική στιγμή δημιουργεί ερωτήματα. «Η πολιτική είναι η τέχνη του να επιλέγεις τη σωστή στιγμή,» έλεγε ο Ζακ Σιράκ, και εδώ ο χρόνος δείχνει τουλάχιστον προβληματικός. Ο Κασσελάκης δεν φαίνεται να προσφέρει μια προοπτική μέλλοντος, αλλά μια εμμονική αναδρομή στο παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ.

Το κόμμα που δεν έγινε (ακόμα) κόμμα

Παρά το θόρυβο γύρω από την αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ και την ίδρυση του Κινήματος Δημοκρατίας, το νέο πολιτικό εγχείρημα του Κασσελάκη μοιάζει να «σέρνεται». Δεν υπάρχει συνοχή, δεν υπάρχει ξεκάθαρη στρατηγική, δεν υπάρχει καθημερινή πολιτική ατζέντα. Η εικόνα θυμίζει το «La La Land»: γεμάτη υποσχέσεις και όνειρα, αλλά ελάχιστα ρεαλιστική. Και όπως έλεγε ο Μακιαβέλι, «Δεν υπάρχει τίποτα πιο δύσκολο να οργανωθεί από μια νέα τάξη πραγμάτων.»

Δημοσιότητα για τη δημοσιότητα: Το λάθος του star system

Το βιβλίο και οι αποκαλύψεις για τον ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να του προσφέρουν φλας και τίτλους στις εφημερίδες, αλλά όπως έδειξε και η ιστορία του Γιώργου Παπανδρέου, η πολιτική δεν κερδίζεται στα εξώφυλλα. Το ερώτημα δεν είναι αν θα τραβήξει την προσοχή – αυτό είναι δεδομένο. Το ζήτημα είναι πώς αυτή η προσοχή θα μετατραπεί σε πολιτικό κεφάλαιο. Και προς το παρόν, η απάντηση είναι: δύσκολα.

Το κρίσιμο στοίχημα του Κασσελάκη

Η «δεύτερη ευκαιρία» του Κασσελάκη δεν είναι απλώς ο τίτλος του βιβλίου, αλλά και η πολιτική του πραγματικότητα. Το νέο κόμμα χρειάζεται δομή, λόγο, στρατηγική – όχι έναν αρχηγό-μονάδα που αναπολεί και κατηγορεί τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο πολιτικός του δρόμος θυμίζει περισσότερο το «The Revenant»: ένας μοναχικός αγώνας επιβίωσης σε ένα σκληρό και ανελέητο περιβάλλον. Και όπως θα έλεγε και ο Τσώρτσιλ, «Η επιτυχία δεν είναι οριστική, η αποτυχία δεν είναι μοιραία. Αυτό που μετράει είναι το κουράγιο να συνεχίζεις.»

Αν ο Κασσελάκης θέλει πραγματικά να ηγηθεί και να πείσει, θα χρειαστεί περισσότερα από αποκαλύψεις και βιβλία. Θα χρειαστεί ένα κόμμα που δεν θα είναι «δεύτερη ευκαιρία», αλλά νέα αρχή. Και αυτό, προς το παρόν, μοιάζει μακριά.

• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Νίκος Ανδρουλάκης