Λαγκάρντ: Η ενεργειακή κρίση φέρνει νέα αύξηση επιτοκίων στην ευρωζώνη

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκιά της κατά 25 μονάδες βάσης, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι παραμένει προσηλωμένη στη μάχη κατά του πληθωρισμού. Η απόφαση ελήφθη εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος προκαλεί νέα άνοδο στις τιμές της ενέργειας και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις οικονομίες της ευρωζώνης.

Από τη Φρανκφούρτη, η πρόεδρος της ΕΚΤ, η Κριστίν Λαγκάρντ, υπογράμμισε ότι η κεντρική τράπεζα παραμένει σε πλήρη εγρήγορση και θα συνεχίσει να λαμβάνει αποφάσεις με γνώμονα τα οικονομικά δεδομένα, χωρίς να προδεσμεύεται για τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.

Γιατί αύξησε τα επιτόκια η ΕΚΤ;

Η νέα αύξηση των επιτοκίων συνδέεται άμεσα με την αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων που προκαλεί η άνοδος των τιμών της ενέργειας. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν επηρεάσει τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οδηγώντας σε ακριβότερο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι επιπτώσεις αυτές δεν περιορίζονται μόνο στους λογαριασμούς ενέργειας. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να μεταφερθούν σταδιακά στις τιμές των τροφίμων, των βιομηχανικών προϊόντων και των υπηρεσιών, δημιουργώντας έναν νέο κύκλο ανατιμήσεων στην οικονομία.

Όπως επισήμανε η κ. Λαγκάρντ, η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων σχεδιάστηκε ώστε να παραμένει αποτελεσματική ακόμη και σε διαφορετικά σενάρια κλιμάκωσης ή αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Ποιες είναι οι νέες προβλέψεις για τον πληθωρισμό;

Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος δείχνουν ότι η επιστροφή στον στόχο του 2% θα καθυστερήσει περισσότερο από ό,τι εκτιμούσε προηγουμένως η ΕΚΤ.

Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και να επιστρέψει στον στόχο του 2,0% το 2028.

Αντίστοιχα, ο δομικός πληθωρισμός – δηλαδή ο δείκτης που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων – αναμένεται να κινηθεί στο 2,5% το 2026 και το 2027, πριν υποχωρήσει στο 2,2% το 2028.

Η ΕΚΤ αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις της για τα επόμενα δύο χρόνια, επισημαίνοντας ότι η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διάρκεια των πληθωριστικών πιέσεων.

Πώς επηρεάζεται η ανάπτυξη της ευρωζώνης;

Παρά την ανθεκτικότητα που εμφάνισε η οικονομία της ευρωζώνης στις αρχές του έτους, οι νέες προβλέψεις είναι πιο συγκρατημένες.

Η ΕΚΤ εκτιμά πλέον ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα διαμορφωθεί στο 0,8% το 2026, στο 1,2% το 2027 και στο 1,5% το 2028.

Οι προβλέψεις για τα δύο πρώτα χρόνια έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω, καθώς η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος επηρεάζει αρνητικά τις επιχειρηματικές αποφάσεις, περιορίζει την κατανάλωση και αυξάνει το κόστος παραγωγής.

Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους και μειωμένης προβλεψιμότητας.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για την οικονομία;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, η οικονομική δραστηριότητα στην ευρωζώνη συνέχισε να αναπτύσσεται κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, με βασικούς μοχλούς την εγχώρια ζήτηση και τις εξαγωγές.

Ωστόσο, οι πρόσφατες έρευνες επιχειρηματικού κλίματος δείχνουν σημάδια επιβράδυνσης, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών.

Η μεταποίηση εμφανίζεται πιο ανθεκτική, καθώς αρκετές επιχειρήσεις έχουν αυξήσει τα αποθέματά τους, ενώ σημαντική στήριξη παρέχουν και οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες σε πολλές χώρες της Ευρώπης.

Παράλληλα, η αγορά εργασίας εξακολουθεί να παρουσιάζει αντοχές. Η ανεργία διαμορφώθηκε στο 6,3% τον Απρίλιο, κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ιστορικά στην ευρωζώνη.

Ωστόσο, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας επιβραδύνεται, ενώ οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές στις προσλήψεις σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.

Πώς διαμορφώθηκε ο πληθωρισμός τον Μάιο;

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,2% τον Μάιο από 3,0% τον Απρίλιο.

Η μεγαλύτερη πίεση προέρχεται από την ενέργεια, όπου ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο ιδιαίτερα υψηλό 10,9%.

Αντίθετα, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα υποχώρησε στο 2,0%, ενώ ο δομικός πληθωρισμός αυξήθηκε στο 2,5%, ένδειξη ότι οι πιέσεις εξακολουθούν να παραμένουν παρούσες στην οικονομία.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι η πορεία των ενεργειακών τιμών τους επόμενους μήνες θα αποτελέσει τον σημαντικότερο παράγοντα για την εξέλιξη του πληθωρισμού σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την οικονομία;

Η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα θα επιβάρυνε την οικονομική ανάπτυξη.

Σύμφωνα με την κ. Λαγκάρντ, όσο περισσότερο διατηρούνται αυξημένες οι τιμές ενέργειας τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος οι αυξήσεις να περάσουν στους μισθούς, στις τιμές των υπηρεσιών και στις πληθωριστικές προσδοκίες των πολιτών.

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη παραμένουν καθοδικοί, ενώ οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι ανοδικοί, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική.

Είναι ασφαλές το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα;

Παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, η ΕΚΤ εμφανίζεται καθησυχαστική για την κατάσταση των τραπεζών της ευρωζώνης.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση της κεντρικής τράπεζας, τα πιστωτικά ιδρύματα διατηρούν ισχυρή κεφαλαιακή βάση, επαρκή ρευστότητα και σταθερή κερδοφορία.

Ωστόσο, η Φρανκφούρτη προειδοποιεί ότι μια σημαντική επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών ή μια απότομη διόρθωση στις αγορές θα μπορούσε να αυξήσει τους κινδύνους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ιδιαίτερα σε κλάδους που εξαρτώνται άμεσα από την ενέργεια και το διεθνές εμπόριο.

Η στάση της ΕΚΤ δείχνει ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού δεν έχει τελειώσει. Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να εξακολουθεί να επηρεάζει τις αγορές ενέργειας και να ενισχύει την αβεβαιότητα, η ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση: συγκράτηση των τιμών χωρίς να πληγεί περαιτέρω η ήδη εύθραυστη οικονομική ανάπτυξη.

• Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα
• Κριστίν Λαγκάρντ