Λίνα Μενδώνη: Επιστροφή έξι αιγυπτιακών ειδωλίων από την Αθήνα στην Αίγυπτο μετά από έρευνα για παράνομη διακίνηση

Έξι ειδώλια του αιγυπτιακού πολιτισμού, τα οποία είχαν εντοπιστεί στην Αθήνα και τεκμηριώθηκε ότι συνδέονται με παράνομη διακίνηση από την Αίγυπτο, παραδόθηκαν από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στον Πρέσβη της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef. Η τελετή έγινε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, παρουσία των αρμόδιων φορέων που συμμετείχαν στη διαδικασία ελέγχου και επιστροφής.

Η υπόθεση αφορά αντικείμενα που είχαν φτάσει το 2018 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όταν πολίτης τα παρέδωσε στις αρμόδιες υπηρεσίες. Από τον έλεγχο που ακολούθησε προέκυψε ότι τέσσερα από τα έξι ήταν αρχαία, ενώ δύο κρίθηκαν κίβδηλα. Η συνέχεια της διαδικασίας περιέλαβε τεκμηρίωση από τις αιγυπτιακές αρχές, διερεύνηση από την INTERPOL, καθώς και εισαγγελική εξέταση στην Ελλάδα, πριν δοθεί η άδεια εξαγωγής για την επιστροφή τους.

Η παράδοση των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων και το μήνυμα Μενδώνη

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στην Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου αποτελεί μια πράξη ουσιαστικού σεβασμού προς την πολιτιστική κληρονομιά των λαών και έμπρακτη εφαρμογή των αρχών που διέπουν τη διεθνή συνεργασία για την προστασία της. Σταθερά προσηλωμένη στις αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1970 και στις διεθνείς της υποχρεώσεις, η Ελλάδα αποδίδει τα πολιτιστικά αγαθά εκεί όπου ιστορικά, πολιτιστικά και ηθικά ανήκουν. Η επιτυχής συνεργασία των αρμόδιων ελληνικών και αιγυπτιακών αρχών, με τη συνδρομή της INTERPOL και της Δικαιοσύνης, επιβεβαιώνει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη συνεργασία, την αλληλοβοήθεια και την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών. Η σημερινή πράξη υπερβαίνει το πλαίσιο μιας τυπικής επιστροφής αρχαιοτήτων. Αποτελεί επιβεβαίωση των κοινών αξιών που μοιράζονται η Ελλάδα και η Αίγυπτος: του σεβασμού στην πολιτιστική κληρονομιά, της κοινής ευθύνης για την προστασία της από την παράνομη διακίνηση και της πεποίθησης ότι τα πολιτιστικά αγαθά πρέπει να βρίσκονται στον φυσικό και ιστορικό τους χώρο. Παράλληλα, ενισχύει τους διαχρονικούς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών της Μεσογείου και συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας τους για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και για τον αποτελεσματικότερο συντονισμό των δράσεών τους κατά της αρχαιοκαπηλίας».

Από την πλευρά της Αιγύπτου, ο πρέσβης Omar Amer Youssef έδωσε έμφαση στον συμβολισμό της επιστροφής και στη διμερή συνεργασία Ελλάδας και Αιγύπτου.

Ο πρέσβης της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef δήλωσε: «Η σημερινή επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο συμβολισμό, που επιβεβαιώνει το υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Οι δύο χώρες μας, φορείς σπουδαίων και διαχρονικών πολιτισμών, συνδέονται με ιστορικούς δεσμούς που υπερβαίνουν τη γεωγραφική εγγύτητα και εκτείνονται στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τον διαρκή διάλογο των λαών μας. Η σημερινή πρωτοβουλία αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και αποδεικνύει ότι η πολιτιστική συνεργασία μπορεί να λειτουργεί ως ισχυρή γέφυρα φιλίας και κατανόησης. Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες προς την Ελληνική Κυβέρνηση, το Υπουργείο Πολιτισμού και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιστροφή αυτών των πολύτιμων αντικειμένων. Είμαι βέβαιος ότι η σημερινή ημέρα αποτελεί ακόμη έναν σημαντικό σταθμό στην περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας, προς όφελος των δύο λαών και της κοινής μας πολιτιστικής κληρονομιάς».

Πώς βρέθηκαν τα ειδώλια στο Περιστέρι και τι έδειξε ο έλεγχος

Τα αντικείμενα είχαν παραδοθεί το 2018 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο από πολίτη και καταχωρήθηκαν στο Βιβλίο Εισαγωγής (ΒΕ) του Μουσείου. Στη συνέχεια εξετάστηκαν από αρμόδιους αρχαιολόγους και συντηρητές, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι τα τέσσερα ήταν αρχαία αντικείμενα, ενώ τα άλλα δύο κίβδηλα.

Κατά τη δήλωση του παραδώσαντος, τα αντικείμενα είχαν εντοπιστεί τυχαία στην περιοχή του Περιστερίου. Όπως ανέφερε, ήταν τυλιγμένα χωριστά και τοποθετημένα μέσα σε χαρτοσακούλα.

Μετά την παραλαβή τους, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ενημέρωσε άμεσα τις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, δηλαδή τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών (ΔΤΠΠΑ) και τη Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων (ΔΑΜΕΕΠ).

INTERPO, αιγυπτιακές αρχές και εισαγγελική διάταξη για τα αντικείμενα

Η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών αναζήτησε, μέσω της INTERPOL, στοιχεία από τις αρμόδιες αιγυπτιακές αρχές, καθώς υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις ότι τα αντικείμενα είχαν διακινηθεί παράνομα από την Αίγυπτο.

Ιδιαίτερη σημασία είχε το γεγονός ότι ένα από τα αντικείμενα έφερε γραμμένη με μαύρο μελάνι στην πίσω όψη του την ένδειξη Arab el Madfuna, που είναι το αραβικό όνομα της αρχαίας αιγυπτιακής πόλης της Αβύδου.

Παράλληλα, ζητήθηκε η διερεύνηση της υπόθεσης από τις αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές για τυχόν αξιόποινες πράξεις. Η τεκμηρίωση από τις αιγυπτιακές αρχές διαβιβάστηκε μέσω ρηματικών διακοινώσεων.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, εκδόθηκε σχετική εισαγγελική διάταξη από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, σύμφωνα με την οποία η δικογραφία αρχειοθετήθηκε, καθώς δεν προέκυψε αξιόποινη πράξη σύμφωνα με τον Ν. 4858/2021.

Η άδεια εξαγωγής για την Αίγυπτο και η εφαρμογή της Σύμβασης UNESCO 1970

Έπειτα από την τεκμηρίωση των αιγυπτιακών αρχών και την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας, η ΔΤΠΠΑ προχώρησε στην έκδοση της άδειας εξαγωγής των αντικειμένων στην Αίγυπτο.

Η ενέργεια αυτή έγινε σε εφαρμογή των διατάξεων της Σύμβασης της UNESCO του 1970, με την ελληνική πλευρά να παρουσιάζει την επιστροφή ως θεσμική πράξη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και ως αποτέλεσμα συνεργασίας ανάμεσα στις αρμόδιες αρχές των δύο χωρών.

Η παράδοση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έκλεισε μια διαδικασία που ξεκίνησε στην Αθήνα το 2018, πέρασε από επιστημονικό έλεγχο, διεθνή αστυνομική συνδρομή, ανταλλαγή επίσημων εγγράφων και εισαγγελική κρίση, και κατέληξε στην επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στη χώρα προέλευσής τους.

• Interpol
• Αίγυπτος
• Λίνα Μενδώνη
• Υπουργείο Πολιτισμού