Μάχη του Σκρα: Η ελληνική νίκη που άνοιξε τον δρόμο για την κατάρρευση των Κεντρικών Δυνάμεων

Η Μάχη του Σκρα υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές στιγμές της ελληνικής συμμετοχής στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στις 17 Μαΐου 1918, σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο, δηλαδή στις 30 Μαΐου με το νέο, οι ελληνικές δυνάμεις επιτέθηκαν και κατέλαβαν το ισχυρά οχυρωμένο ύψωμα Σκρα ντι Λέγκεν, στον σημερινό νομό Κιλκίς, απέναντι σε γερμανοβουλγαρικά τμήματα.

Η επιχείρηση δεν ήταν μια απλή τοπική επίθεση. Ήταν η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του Ελληνικού Στρατού μετά την είσοδο της χώρας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και εξελίχθηκε σε νίκη με βαρύ τίμημα, αλλά και τεράστια στρατιωτική και πολιτική σημασία.

Γιατί το Σκρα είχε τόσο μεγάλη σημασία;

Το Σκρα ντι Λέγκεν, ένα ύψωμα περίπου 1.097 μέτρων, αποτελούσε φυσικό οχυρό. Οι Βούλγαροι είχαν μετατρέψει την περιοχή σε ισχυρή αμυντική θέση, με χαρακώματα, πολυβολεία, συρματοπλέγματα, παρατηρητήρια και σκυρόδετες εγκαταστάσεις. Από εκεί μπορούσαν να ελέγχουν μεγάλο μέρος της περιοχής και να δυσκολεύουν κάθε συμμαχική κίνηση στο Μακεδονικό Μέτωπο.

Η κατάληψή του θα βελτίωνε τη συμμαχική διάταξη, θα πίεζε τις βουλγαρικές δυνάμεις και θα έδειχνε αν ο ελληνικός στρατός μπορούσε να αναλάβει κρίσιμες επιχειρήσεις στο πλευρό των Συμμάχων. Το αποτέλεσμα δικαίωσε απόλυτα τη συμμαχική διοίκηση.

Ποιες ελληνικές δυνάμεις συμμετείχαν;

Την επιχείρηση ανέλαβε το Σώμα Στρατού Εθνικής Άμυνας, υπό τον αντιστράτηγο Εμμανουήλ Ζυμβρακάκη. Στην πρώτη γραμμή βρέθηκαν η Μεραρχία Αρχιπελάγους, η Μεραρχία Κρήτης και η Μεραρχία Σερρών.

Η κύρια επίθεση ανατέθηκε στη Μεραρχία Αρχιπελάγους, υπό τον υποστράτηγο Δημήτριο Ιωάννου, με συμμετοχή του 5ου και 6ου Συντάγματος Αρχιπελάγους και του 1ου Συντάγματος Σερρών. Στο πλευρό τους επιχειρούσαν τμήματα της Μεραρχίας Κρήτης και της Μεραρχίας Σερρών, ενώ γαλλικό πυροβολικό και συμμαχικές δυνάμεις υποστήριζαν την επιχείρηση με πυρά και αντιπερισπασμούς.

Πώς εξελίχθηκε η επίθεση;

Η προπαρασκευή του πυροβολικού άρχισε στις 16 Μαΐου 1918 και διήρκεσε περίπου 24 ώρες. Τα ελληνικά τμήματα κινήθηκαν μέσα σε δύσβατο έδαφος, απέναντι σε ισχυρές θέσεις και πυκνά πυρά.

Στις 04:55 της 17ης Μαΐου, το ελληνικό πεζικό εξόρμησε. Η επίθεση ήταν σφοδρή και αποφασιστική. Παρά τις μεγάλες δυσκολίες, τα ελληνικά συντάγματα κατέλαβαν διαδοχικά τα εχθρικά υψώματα, τις γραμμές άμυνας και τα χαρακώματα των Βουλγάρων. Το Σκρα πέρασε στα χέρια των ελληνικών δυνάμεων, ενώ οι αντεπιθέσεις που ακολούθησαν αποκρούστηκαν.

Η μάχη κράτησε λίγες ώρες, αλλά άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία. Ο Ελληνικός Στρατός απέδειξε ότι, παρά τον Εθνικό Διχασμό και τα εσωτερικά τραύματα της χώρας, παρέμενε αξιόμαχος, πειθαρχημένος και ικανός να φέρει εις πέρας μια απαιτητική επιθετική επιχείρηση.

Ποιες ήταν οι απώλειες;

Η νίκη στο Σκρα είχε βαρύ κόστος. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν συνολικά σε περίπου 2.800 νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους. Μόνο η Μεραρχία Αρχιπελάγους είχε 338 νεκρούς, 1.777 τραυματίες και 164 αγνοούμενους. Ανάμεσα στους πεσόντες ήταν και ο ταγματάρχης Βασίλειος Παπαγιάννης, ο ανώτερος σε βαθμό Έλληνας αξιωματικός που σκοτώθηκε στη μάχη.

Οι Βούλγαροι υπέστησαν επίσης βαριές απώλειες. Οι ελληνικές δυνάμεις συνέλαβαν περισσότερους από 1.700 αιχμαλώτους, κυρίευσαν 44 πυροβόλα, δεκάδες πολυβόλα και σημαντικό πολεμικό υλικό.

Τι σήμαινε η νίκη στο Σκρα;

Η Μάχη του Σκρα είχε στρατιωτική, πολιτική και ηθική σημασία. Στρατιωτικά, έδειξε ότι το Μακεδονικό Μέτωπο μπορούσε να μετατραπεί από δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων σε χώρο αποφασιστικής πίεσης κατά των Κεντρικών Δυνάμεων. Λίγους μήνες αργότερα, η συμμαχική επίθεση στο Ντόμπρο Πόλε οδήγησε στη διάσπαση του μετώπου και στην ανακωχή της Θεσσαλονίκης.

Πολιτικά, η νίκη ενίσχυσε τη θέση της Ελλάδας στο πλευρό των νικητών. Η χώρα απέδειξε στους Συμμάχους ότι δεν ήταν απλώς ένας γεωγραφικός σύμμαχος στα Βαλκάνια, αλλά ενεργός στρατιωτικός παράγοντας.

Ηθικά, το Σκρα λειτούργησε ως στιγμή εθνικής ανάτασης. Σε μια Ελλάδα τραυματισμένη από τον Εθνικό Διχασμό, η επιτυχία των ελληνικών μεραρχιών θύμισε τις νίκες των Βαλκανικών Πολέμων και προκάλεσε ενθουσιασμό στην κοινή γνώμη.

Γιατί η Μάχη του Σκρα μένει στην ιστορία;

Η Μάχη του Σκρα έμεινε στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες νίκες του Ελληνικού Στρατού στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν μια επιχείρηση στην οποία πρωταγωνίστησαν ελληνικές δυνάμεις, πολεμώντας σε εξαιρετικά δύσκολο έδαφος και απέναντι σε έναν καλά οχυρωμένο αντίπαλο.

Το Σκρα δεν ήταν μόνο ένα ύψωμα. Ήταν η απόδειξη ότι η Ελλάδα μπορούσε να σταθεί ξανά στο πεδίο των μεγάλων ευρωπαϊκών εξελίξεων. Και γι’ αυτό, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, η μάχη παραμένει σύμβολο θάρρους, αντοχής και στρατιωτικής αποφασιστικότητας.

Πηγές

• Γενικό Επιτελείο Στρατού/Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού, Μνήμες Πολέμου 1897-1971. Οι αγώνες του Ελληνικού Έθνους μέσα από προσωπικές μαρτυρίες, Αθήνα 2012.

• Γενικό Επιτελείο Στρατού/Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού, Ο Ελληνικός Στρατός κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Τόμος Β΄, Αθήνα 2018.

• Γενικό Επιτελείο 

• Μάχη του Σκρα