Μακεδονία: Ο εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου – Από την Παναγία Σουμελά έως το Άγιο Όρος

Προσκυνήματα, λιτανείες, θαυματουργές εικόνες και τοπικές παραδόσεις συνθέτουν τον ιδιαίτερο «χάρτη» της Μακεδονίας για τον εορτασμό του Δεκαπενταύγουστου, που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας. Η τιμή προς την Παναγία αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα από τις πλαγιές του Βερμίου και την Παναγία Σουμελά έως τα μοναστήρια και τις εκκλησίες της Κοζάνης, της Πιερίας, των Σερρών και της Χαλκιδικής, με χιλιάδες πιστούς να συμμετέχουν στις λατρευτικές εκδηλώσεις και τα έθιμα που διατηρούνται ζωντανά στο πέρασμα των αιώνων.

Επίκεντρο η Παναγία Σουμελά

Όπως κάθε χρόνο, στο επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων στη Βόρεια Ελλάδα βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας. Φέτος, τις εκδηλώσεις τιμά με την παρουσία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας.

Μετά την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ακολουθεί η καθιερωμένη λιτάνευση της ιστορικής εικόνας και η κατάθεση στεφάνων στην προτομή του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων, θα απονεμηθεί στον κ. Τασιούλα ο Μεγαλόσταυρος των Μεγαλοκομνηνών Αυτοκρατόρων της Τραπεζούντος.

Ήδη, πλήθος πιστών από όλο τον κόσμο έχει καταφθάσει στις καταπράσινες πλαγιές του Βερμίου για το εμβληματικότερο προσκύνημα του Ποντιακού Ελληνισμού. Το προσκύνημα στο Βέρμιο ξεκίνησε το 1951, όταν εγκαταστάθηκε η ιστορική εικόνα στη νέα της κατοικία. Την εικόνα είχε μεταφέρει από το Μοναστήρι του όρους Μελά του Πόντου ο Αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος Σουμελιώτης, το 1931.

Στο Πανελλήνιο Ιερό Προσκύνημα φυλάσσονται, επίσης, σημαντικά κειμήλια:

• Ο βαρύτιμος Σταυρός με Τίμιο ξύλο, δωρεά του αυτοκράτορα Εμμανουήλ Γ΄ (1390-1417).

• Το χειρόγραφο Ευαγγέλιο του Οσίου Χριστοφόρου (644).

• Ο ενεπίγραφος χρυσοκέντητος Επιτάφιος της Μονής Σουμελά, που παραχωρήθηκε από το Μουσείο Μπενάκη το 1997.

Το Έθιμο των Καβαλάρηδων στο Μικρόκαστρο Κοζάνης

Τον Δεκαπενταύγουστο, δεκάδες καλοστολισμένα άλογα ξεκινούν με τους καβαλάρηδές τους μια εντυπωσιακή πομπή προς την Ιερά Μονή της Παναγίας του Μικροκάστρου, στη Σιάτιστα Κοζάνης. Το έθιμο καθιερώθηκε την περίοδο της Τουρκοκρατίας, καθώς ο πληθυσμός ένιωθε την ανάγκη να διατρανώσει τη λεβεντιά του και την ελπίδα για την αποτίναξη του ζυγού.

Οι παρέες των καβαλάρηδων, με παραδοσιακές φορεσιές, συγκεντρώνονται στην πλατεία της Χώρας και κατευθύνονται έφιπποι μέσω του παραδοσιακού μονοπατιού «Χαΐρι» στο Ιερό Προσκύνημα (όπου βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας του 1603). Το μεσημέρι επιστρέφουν για τη μεγάλη παρέλαση στη Σιάτιστα, ενώ το απόγευμα ξεκινά παραδοσιακό γλέντι με χάλκινα σε ολόκληρη την πόλη, το οποίο κρατάει μέχρι το πρωί.

Σημαντικά προσκυνήματα στη Βόρεια Ελλάδα

Εκτός από την Παναγία Σουμελά, η Μακεδονία βρίθει από ιστορικά μοναστήρια και ναούς που συγκεντρώνουν χιλιάδες πιστούς:

• Μονή Παναγίας Μακρυρράχης (Πιερία): Ιστορικό μοναστήρι με βαθιές ρίζες στον Μακεδονικό Αγώνα.

• Μονή Παναγίας Γουμένισσας (Κιλκίς): Φιλοξενεί τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας (έργο του 13ου αιώνα) και αποτέλεσε τον πυρήνα για τη δημιουργία της ομώνυμης κωμόπολης.

• Μονή Παναγίας Δοβρά (Ημαθία): Ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα και πανηγυρίζει επίσης κατά την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής χάρη στο αγίασμα που υπάρχει στον χώρο.

• Μονή Παναγίας Βύσσιανης (Σέρρες): Χτίστηκε στο σημείο όπου, σύμφωνα με την παράδοση, ένας γεωργός εντόπισε τη θαυματουργή εικόνα.

• Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Βόιο Κοζάνης): Χτισμένη σε ορεινή τοποθεσία, με πλούσια παράδοση από την εποχή της Τουρκοκρατίας.

• Ιερός Ναός Παναγίας Φανερωμένης (Νέα Μηχανιώνα): Το μεγάλο προσκύνημα πραγματοποιείται στα εννιάμερα της Παναγίας (23 Αυγούστου), με πλήθος κόσμου να συρρέει ετησίως.

Το «Περιβόλι της Παναγιάς»

Με ξεχωριστή ευλάβεια και τιμή γιορτάζει τη Θεοτόκο το Άγιον Όρος. Ακολουθώντας το παλαιό ημερολόγιο, η μοναστική κοινότητα γιορτάζει την Κοίμηση στις 28 Αυγούστου.

Από τη νύχτα τελούνται πολύωρες αγρυπνίες με ψαλμωδίες, ενώ ακολουθεί πανηγυρική γιορταστική τράπεζα σε όλα τα μοναστήρια για μοναχούς και επισκέπτες. Το «Περιβόλι της Παναγιάς» φυλάσσει δεκάδες θαυματουργές εικόνες. Κάθε μονή έχει τη δική της προστάτιδα, με πιο γνωστές την εικόνα του Άξιον Εστί στο ναό του Πρωτάτου στις Καρυές και την Παναγία Πορταΐτισσα στη Μονή Ιβήρων.

• Άγιο Όρος
• Δεκαπενταύγουστος
• μακεδονία
• Παναγία Σουμελά