Metallica live στη Μόσχα: Όταν 3 εκατομμύρια άνθρωποι γκρέμισαν με headbanging τον υπαρκτό σοσιαλισμό

Απόψε η Αθήνα φοράει μαύρα, κουρδίζει λαιμούς, ξεσκονίζει μπλουζάκια με ξεθωριασμένα logos και ετοιμάζεται να υποδεχθεί τους Metallica στο ΟΑΚΑ, στην πρεμιέρα του ευρωπαϊκού σκέλους της M72 World Tour. Μαζί τους, στο line-up, οι Gojira και οι Knocked Loose, σε μια βραδιά που υπόσχεται να κάνει το Ολυμπιακό Στάδιο να θυμηθεί τι σημαίνει πραγματικό metal σεισμογράφημα.

Και επειδή κάθε μεγάλη συναυλία των Metallica κουβαλάει πίσω της έναν μύθο, υπάρχει μία εμφάνιση που εξακολουθεί να μοιάζει λιγότερο με live και περισσότερο με ιστορικό ατύχημα υψηλής έντασης: η θρυλική συναυλία στη Μόσχα, το 1991, στο φεστιβάλ Monsters of Rock.

Ήταν 28 Σεπτεμβρίου 1991, στο αεροδρόμιο Tushino της Μόσχας. Η Σοβιετική Ένωση έτριζε, ο Ψυχρός Πόλεμος έμπαινε στο χρονοντούλαπο, η χώρα βρισκόταν σε κατάσταση νευρικής αποσύνθεσης — και κάπου εκεί εμφανίστηκαν οι Metallica για να παίξουν το Enter Sandman μπροστά σε ένα κοινό που έμοιαζε να μην έχει τέλος.

Ο αριθμός των θεατών έχει περάσει πια στη σφαίρα του θρύλου. Άλλοι μιλούν για εκατοντάδες χιλιάδες, άλλοι για περίπου 1,6 εκατομμύρια, ενώ η λαϊκή metal μυθολογία έχει ανεβάσει το νούμερο ακόμη και στα 3 εκατομμύρια. Και, ειλικρινά, βλέποντας τα πλάνα, κανείς δεν έχει όρεξη να τσακωθεί με τη στατιστική. Αυτό που φαίνεται είναι μια ανθρώπινη θάλασσα που χτυπιέται σαν να προσπαθεί να γκρεμίσει τον 20ό αιώνα με headbanging.

Το σκηνικό ήταν κανονικά μετα-αποκαλυπτικό: ελικόπτερα πετούσαν χαμηλά πάνω από το πλήθος, στρατιώτες προσπαθούσαν να συγκρατήσουν μια μάζα ανθρώπων που είχε έρθει όχι απλώς να ακούσει μουσική, αλλά να εκτονωθεί ιστορικά, ενώ σε αρκετά σημεία έγιναν ρίψεις νερού για να περιοριστεί η ένταση και η ασφυκτική ατμόσφαιρα.

Οι Metallica, τότε στην απόλυτη άνοδό τους, μόλις είχαν κυκλοφορήσει το περίφημο Black Album. Δεν ήταν απλώς μια μπάντα που πήγε να παίξει σε μια μεγάλη αγορά. Ήταν τέσσερις τύποι με κιθάρες που βρέθηκαν στο κέντρο μιας γεωπολιτικής έκρηξης και, αντί για διπλωματικό πρωτόκολλο, πρόσφεραν riff.

Το set τους έγινε ένα από τα πιο πολυπαιγμένα live ντοκουμέντα στην ιστορία του heavy metal. Το Creeping Death, το Harvester of Sorrow, το Fade to Black και φυσικά το Enter Sandman ακούστηκαν σε ένα περιβάλλον όπου το κοινό δεν τραγουδούσε απλώς τους στίχους, αλλά έμοιαζε να τους χρησιμοποιεί σαν συλλογικό ξόρκι.

Η εικόνα του Τζέιμς Χέτφιλντ να στέκεται μπροστά σε αυτό το αχανές πλήθος, με το χέρι στην κιθάρα και το βλέμμα του ανθρώπου που μόλις κατάλαβε ότι η μπάντα του έχει γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μπάντα, είναι από εκείνες που δεν εξηγούνται εύκολα. Απλώς μπαίνουν στο αρχείο με την ένδειξη: «μην το αναλύεις, απλώς δες το».

Η συναυλία της Μόσχας δεν ήταν μόνο ένα τεράστιο rock show. Ήταν μια στιγμή όπου η pop κουλτούρα, η πολιτική κατάρρευση, η νεανική οργή και η παγκόσμια επέλαση του metal συναντήθηκαν σε ένα χωράφι-αεροδρόμιο, κάτω από σκόνη, στρατό, ιδρώτα και ήχο σε ένταση σχεδόν παράνομη.

Γι’ αυτό και, τρεις δεκαετίες μετά, εξακολουθεί να συζητιέται ως μία από τις πιο εξωφρενικές συναυλίες όλων των εποχών. Όχι επειδή είχε την καλύτερη παραγωγή. Όχι επειδή είχε τον πιο καθαρό ήχο. Αλλά επειδή είχε αυτό που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να κατασκευάσει: ιστορική ηλεκτρική φόρτιση.

Απόψε, οι Metallica επιστρέφουν στην Αθήνα μετά από χρόνια, με μια σύγχρονη παραγωγή, 360° σκηνή και ένα κοινό που ξέρει ακριβώς γιατί βρίσκεται εκεί. Δεν θα έχει ελικόπτερα πάνω από το ΟΑΚΑ, ούτε σοβιετική κατάρρευση στο background. Αλλά αν ακουστεί το πρώτο riff του Enter Sandman και σειστεί η Καλογρέζα, για λίγα λεπτά η απόσταση Αθήνα – Μόσχα 1991 μπορεί να γίνει επικίνδυνα μικρή.

• Metallica
• Αθήνα
• Μόσχα
• ΟΑΚΑ