Μονή του Σινά: Ένας από τους ιερότερους τόπους του κόσμου μετατρέπεται σε πολυτελές mega-resort

Για χρόνια, επισκέπτες ανέβαιναν στη Μονή Σινά με συνοδεία Βεδουίνων οδηγών για να παρακολουθήσουν την ανατολή του ήλιου πάνω από το αγνό, βραχώδες τοπίο ή για να ζήσουν άλλες περιπατητικές εμπειρίες που καθοδηγούσαν οι ντόπιοι.

Σήμερα, ένας από τους ιερότερους τόπους της Αιγύπτου, η Μονή του Σινά, -σεβαστός από Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους- βρίσκεται στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης γύρω από τα σχέδια μετατροπής του σε ένα νέο τουριστικό mega-project. Γνωστό ως Τζαμπάλ Μούσα, το Όρος Σινά θεωρείται ο τόπος όπου ο Μωυσής έλαβε τις Δέκα Εντολές. Σύμφωνα με τη Βίβλο και το Κοράνι, εκεί ήταν που ο Θεός μίλησε στον προφήτη μέσα από τη φλεγόμενη βάτο.

Στους πρόποδες βρίσκεται και η Μονή της Αγίας Αικατερίνης, του 6ου αιώνα, υπό την ελληνική ορθόδοξη εκκλησία. Παρότι οι φήμες περί κλεισίματος της μονής διαψεύστηκαν από τις αιγυπτιακές αρχές –ύστερα από ελληνικές πιέσεις– οι ανησυχίες παραμένουν έντονες.

Η περιοχή, που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και περιλαμβάνει τη μονή, την πόλη και το βουνό, μεταμορφώνεται: πολυτελή ξενοδοχεία, βίλες και αγορές χτίζονται. Εκεί ζει η φυλή των Βεδουίνων Τζεμπελέγια, γνωστή ως «Φύλακες της Αγίας Αικατερίνης».

Ωστόσο, τα σπίτια τους και οι τουριστικοί οικο-ξενώνες τους κατεδαφίστηκαν με ελάχιστη ή και καθόλου αποζημίωση. Ακόμη και το νεκροταφείο τους διαλύθηκε, καθώς οι αρχές ζήτησαν να μεταφερθούν τάφοι για να δημιουργηθεί χώρος για πάρκινγκ.

Παρότι το έργο παρουσιάζεται ως «βιώσιμη ανάπτυξη» που θα ενισχύσει τον τουρισμό, πολλοί καταγγέλλουν ότι επιβάλλεται στους Βεδουίνους χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Ο Βρετανός ταξιδιωτικός συγγραφέας Μπεν Χόφλερ σχολίασε: «Δεν είναι η ανάπτυξη που οι Τζεμπελέγια ζήτησαν. Πρόκειται για μια επιβολή από τα πάνω, προς όφελος ξένων συμφερόντων». Οι ντόπιοι –περίπου 4.000 άνθρωποι– σπάνια μιλούν ανοιχτά για τις αλλαγές. Αντίθετα, η Ελλάδα αντέδρασε έντονα λόγω της ιστορικής σύνδεσης με τη μονή.

Η ελληνοαιγυπτιακή διπλωματική ένταση

Τον Μάιο αιγυπτιακό δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Μονή της Αγίας Αικατερίνης, το αρχαιότερο σε συνεχή λειτουργία χριστιανικό μοναστήρι, βρίσκεται σε κρατική γη και δεν έχει πλήρη ιδιοκτησία της. Η απόφαση προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις στην Ελλάδα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος κατήγγειλε «κατάσχεση και απαλλοτρίωση της περιουσίας της μονής», ενώ ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός μίλησε για «βαρύ πλήγμα και ντροπή». Η διαμάχη οδήγησε σε ρήξη μεταξύ των μοναχών και τελικά στην παραίτησή του.

Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων υπενθύμισε ότι η μονή διαθέτει ακόμη και «γράμμα προστασίας» από τον ίδιο τον Προφήτη Μωάμεθ, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της ως «ιερό σύμβολο ειρήνης ανάμεσα σε Χριστιανούς και Μουσουλμάνους». Τελικά, η κρίση αποκλιμακώθηκε με κοινή δήλωση Ελλάδας και Αιγύπτου για την προστασία της ελληνικής ορθόδοξης ταυτότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς της μονής.

Το «Μεγάλο Έργο της Μεταμόρφωσης»

Το 2021 η Αίγυπτος ξεκίνησε το φιλόδοξο Great Transfiguration Project, που προβλέπει ξενοδοχεία, οικο-καταλύματα, ένα μεγάλο κέντρο επισκεπτών, αναβάθμιση αεροδρομίου και τελεφερίκ προς το Όρος Μωυσή. Η κυβέρνηση το προβάλλει ως «δώρο της Αιγύπτου προς τον κόσμο και όλες τις θρησκείες». Παρότι η χρηματοδότηση φαίνεται να έχει καθυστερήσει, ήδη η πεδιάδα Ελ-Ράχα –εκεί όπου οι Ισραηλίτες λέγεται ότι περίμεναν τον Μωυσή– έχει αλλάξει ριζικά, με νέους δρόμους και έργα υποδομής.

Ωστόσο, η UNESCO έχει εκφράσει σοβαρές ανησυχίες, καλώντας την Αίγυπτο να σταματήσει τις παρεμβάσεις και να εκπονήσει σχέδιο διατήρησης. Οργανώσεις ζήτησαν ακόμη να ενταχθεί η περιοχή στη λίστα των Μνημείων σε Κίνδυνο.

Οικονομία vs κληρονομιά

Για την αιγυπτιακή κυβέρνηση, τέτοια μεγαλεπήβολα έργα θεωρούνται απαραίτητα για την τόνωση της οικονομίας και του τουρισμού. Ο στόχος είναι 30 εκατομμύρια επισκέπτες έως το 2028, σε μια χώρα που επλήγη από πανδημία, πόλεμο στη Γάζα και περιφερειακή αστάθεια. Οι Βεδουίνοι όμως αισθάνονται αποκλεισμένοι, όπως είχε συμβεί και με την ανάπτυξη των τουριστικών θέρετρων στη Σαχάρα και στην Ερυθρά Θάλασσα από τη δεκαετία του 1980.

«Ήμασταν οι οδηγοί, οι εργάτες, οι οικοδεσπότες. Μετά ήρθε ο μαζικός τουρισμός και μας πέταξαν στο περιθώριο», λέει ο Αιγύπτιος δημοσιογράφος Μοχάναντ Σάμπρι.

Ένα μέλλον αβέβαιο

Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης έχει αντέξει επί ενάμιση χιλιετία πολέμους και αναταραχές. Όμως τώρα, η θρησκευτική και ιστορική της αύρα κινδυνεύει να «πνιγεί» από την τουριστική ανάπτυξη. Ακόμη κι αν η μονή συνεχίσει να λειτουργεί, το τοπίο, η ηρεμία και οι παραδόσεις που τη συνόδευαν επί αιώνες μοιάζουν να αλλάζουν ανεπιστρεπτί.

Πηγή: bbc

• resort
• Μονή του Σινά