Νέα μέθοδο δημιουργίας βλαστικών κυττάρων

 Επιστήμονες στις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ένας Έλληνας, ανακάλυψαν μια νέαπιο αξιόπιστη και αποδοτική τεχνική, που αυξάνει δραστικά την αποτελεσματικότητατης δημιουργίας βλαστοκυττάρων από ενήλικα σωματικά κύτταρα, μέσωεπαναπρογραμματισμού τους, ώστε να επανέλθουν στην αρχέγονη πολυδύναμηκατάστασή τους.

Η νέα μέθοδος θα επιταχύνει τις έρευνες στο πεδίο τηςαναγεννητικής ιατρικής για την αναδημιουργία κατεστραμμένων ιστών και οργάνων. Οι ερευνητές του ιατρικού Κέντρου Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή κυτταρικής βιολογίας Ματίας Στάντφελντ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Stem Cell Reports, πραγματοποίησαν πειράματα με ποντίκια.

Για πρώτη φορά, συνδύασαν τρεις κοινές ουσίες, μεταξύ των οποίων τη βιταμίνηC, καταφέρνοντας έτσι να αυξήσουν πάνωαπό 20 φορές (σε σχέση με την παραδοσιακή μέθοδο) τον αριθμό των βλαστικώνκυττάρων, τα οποία πήραν μετά τον επαναπρογραμματισμό των κυττάρων τουδέρματος των ζώων.

Η παραδοσιακή μέθοδος επαναπρογραμματισμού κυττάρων από το δέρμα, το αίμακαι από άλλες περιοχές του σώματος, προκειμένου να ξαναγίνουν πολυδύναμαβλαστικού τύπου κύτταρα, αναπτύχθηκε το 2006 από τον ιάπωνα ερευνητή ΣίνιαΓιαμανάκα, ο οποίος στη συνέχεια τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για το επίτευγμάτου. Η τεχνική του βασίζεται στη δράση τεσσάρων γονιδίων, τα οποία εισάγονται απόκοινού στα ενήλικα κύτταρα – στόχο και τα «ωθούν» να επιστρέψουν στην αρχικήανώριμη (εμβρυική) κατάστασή τους.

Το πρόβλημα μέχρι σήμερα με αυτή την, όχι ιδιαίτερα αποδοτική, μέθοδο είναι ότικαθίσταται δύσκολη η απόκτηση επαναπρογραμματισμένων βλαστικών κυττάρων σε επαρκείς αριθμούς, έτσι ώστε να είναι εφικτή η χρησιμοποίησή τους για τηναντικατάσταση ενός τραυματισμένου ή άρρωστου ιστού. Μέχρι τώρα η μετατροπή των περισσότερων σωματικών κυττάρων σε σταθερά βλαστικά κύτταρα δεν ξεπερνά το 1%και η όλη διαδικασία μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες.

Γι’ αυτό διάφορες επιστημονικές ομάδες αναζητούν εδώ και χρόνια μια καλύτερητεχνική επαναπρογραμματισμού. Σε μερικές περιπτώσεις, έχουν όντως σημειωθείπρόοδοι, όμως οι διαδικασίες συνήθως παραμένουν επεμβατικές, καθώς προκαλούναλλαγές σε γονίδια του κυττάρου, κάτι με πιθανές παρενέργειες σε μια θεραπεία.

Η νέα μη επεμβατική μέθοδος δεν χρησιμοποιεί γονίδια, αλλά χημικές ουσίες, πουεπιφέρουν απλώς αλλαγές στα ένζυμα του κυττάρου – στόχου. Η βελτιωμένη τεχνικήπέτυχε στο εργαστήριο εντυπωσιακά ποσοστά αποδοτικότητας, της τάξης του 80% έως100%, στην μετατροπή σωματικών κυττάρων σε βλαστικά και μάλιστα σε λιγότερο απόμία εβδομάδα.

Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχε και ο ελληνικής καταγωγής επιστήμονας Αριστοτέλης Τσιρίγος, αναπληρωτής καθηγητής παθολογίας της Ιατρικής Σχολής τουΠανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, απόφοιτος της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών τουΕθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (1998), ο οποίος ειδικεύτηκε στις εφαρμογές τηςπληροφορικής στη βιολογία.

• Βλαστοκύτταρα