Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Ανατροπή στις δημοτικές εκλογές με κατάργηση του β’ γύρου

Ριζικές ανατροπές στον τρόπο ανάδειξης των δημοτικών και περιφερειακών αρχών φέρνει η νέα κυβερνητική πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε στο Κοινοβούλιο. Το Υπουργείο Εσωτερικών εισάγει ένα εντελώς νέο τοπίο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, με κυριότερη αλλαγή την πλήρη κατάργηση του δεύτερου γύρου. Από τις επόμενες εκλογές, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για το 2028, οι πολίτες θα έρθουν αντιμέτωποι με το σύστημα της εναλλακτικής ψήφου.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε ψηφοφόρος θα μπορεί να επιλέξει στο ίδιο ψηφοδέλτιο έναν δεύτερο, εναλλακτικό συνδυασμό. Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 των ψήφων κατά την πρώτη καταμέτρηση, οι δύο πρώτοι συνδυασμοί θα περνούν στη δεύτερη φάση: Εκεί, οι δεύτερες προτιμήσεις των αποκλεισμένων συνδυασμών θα προστίθενται απευθείας στους δύο πρώτους, αναδεικνύοντας τον τελικό νικητή χωρίς την ανάγκη για στήσιμο κάλπης την επόμενη Κυριακή. Επιπλέον, δήμαρχος ή περιφερειάρχης θα εκλέγεται αυτόματα όποιος ξεπερνά το όριο του 42% από την πρώτη φάση.

Η δομή του νέου Κώδικα και η ψηφιακή κάλπη

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα γιγαντιαίο νομοθέτημα που αποτελείται από 761 άρθρα και χωρίζεται σε έξι διακριτά βιβλία. Το κείμενο αυτό ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που ρύθμιζαν μέχρι σήμερα τη λειτουργία των ΟΤΑ, βάζοντας τέλος σε ένα δαιδαλώδες νομικό καθεστώς.

Μια άλλη σημαντική καινοτομία που περιλαμβάνεται στις ρυθμίσεις είναι η εισαγωγή της προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, η οποία θα πραγματοποιείται σε ειδικά εκλογικά κέντρα υπό την επίβλεψη δικαστικού αντιπροσώπου. Παράλληλα, θεσμοθετείται η διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ψηφιακά μέσα, ενώ αναβαθμίζονται αισθητά και τα συμβούλια νέων της χώρας, προσφέροντάς τους σύγχρονες και διαφανείς διαδικασίες ανάδειξης.

Καταγραφή αρμοδιοτήτων και τέλος στην πολυνομία

Η αρχιτεκτονική του Κώδικα στοχεύει στην επίλυση χρόνιων παθογενειών που ταλαιπωρούσαν τη δημόσια διοίκηση. Τα έξι βιβλία καλύπτουν κάθε πτυχή της αυτοδιοίκησης, ξεκινώντας από τις οργανωτικές διατάξεις και το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο τρίτο βιβλίο, το οποίο προχωρά σε μια σαφή και αναλυτική καταγραφή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των δήμων, των περιφερειών και του κεντρικού κράτους, εξαλείφοντας τις επικαλύψεις και τα διοικητικά κενά.

Επιπλέον, το τέταρτο βιβλίο φέρνει μια μεγάλη μεταρρύθμιση στο πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ, με σκοπό τη διευκόλυνση της λειτουργίας τους και τη μείωση του διοικητικού κόστους. Το πέμπτο βιβλίο ρυθμίζει τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα εποπτείας, ενώ το έκτο βιβλίο ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Το χρονοδιάγραμμα της διαβούλευσης και η ψήφιση

Η συστηματική προετοιμασία του νομοσχεδίου διήρκεσε ενάμισι έτος, μέσα από μια στενή συνεργασία αιρετών, στελεχών του υπουργείου και λειτουργών της δημόσιας διοίκησης. Ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, παρουσίασε επίσημα τον ενιαίο αυτό κώδικα, ο οποίος φιλοδοξεί να αποτελέσει την πυξίδα για μια νέα σελίδα στην ιστορία της αυτοδιοίκησης.

Το νομοθέτημα έχει ήδη αναρτηθεί στον διαδικτυακό τόπο της Ανοιχτής Διακυβέρνησης (opengov.gr), όπου θα παραμείνει διαθέσιμο για σχόλια και παρατηρήσεις των πολιτών και των φορέων μέχρι τις 4 Ιουνίου 2026. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης και την ενσωμάτωση των τελικών προτάσεων, το σχέδιο νόμου αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής εντός του Ιουνίου.

• δημοτικές εκλογές
• εκλογές
• Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης