Νότια Κορέα: 23 χρόνια φυλακή στον πρώην πρωθυπουργό Χαν Ντουκ-Σου, για την κήρυξη στρατιωτικού νόμου

Η απόφαση του Δικαστηρίου της Κεντρικής Περιφέρειας της Σεούλ να επιβάλει ποινή κάθειρξης 23 ετών στον πρώην πρωθυπουργό Χαν Ντουκ-Σου αποτελεί ένα από τα πλέον ηχηρά δικαστικά γεγονότα στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Νότιας Κορέας. Όχι μόνο λόγω της βαρύτητας της ποινής, αλλά κυρίως επειδή αγγίζει τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας της χώρας και επαναφέρει μνήμες από τις σκοτεινές δεκαετίες των στρατιωτικών καθεστώτων.

Η καταδίκη του Χαν συνδέεται άμεσα με την κήρυξη στρατιωτικού νόμου τον Δεκέμβριο του 2024 από τον τότε πρόεδρο Γιουν Σουκ-Γέολ – μια κίνηση που συγκλόνισε την κορεατική κοινωνία και πυροδότησε πολιτική κρίση άνευ προηγουμένου.

Το πολιτικό σκηνικό πριν την κρίση

Στα τέλη του 2024, η Νότια Κορέα βρισκόταν σε κατάσταση έντονης πολιτικής πόλωσης. Η κυβέρνηση του Γιουν Σουκ-Γέολ αντιμετώπιζε σφοδρή αντιπολίτευση, παρατεταμένες κινητοποιήσεις και αδιέξοδο στο κοινοβούλιο, το οποίο μπλόκαρε κρίσιμες κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Σε αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος επέλεξε μια ακραία θεσμική λύση: την κήρυξη στρατιωτικού νόμου, επικαλούμενος απειλές για τη «συνταγματική τάξη» και τη «δημόσια ασφάλεια». Η απόφαση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις τόσο εντός όσο και εκτός χώρας, καθώς θεωρήθηκε δυσανάλογη και επικίνδυνη για τη δημοκρατία.

Ο ρόλος του Χαν Ντουκ-σου

Ο Χαν Ντουκ-σου, 76 ετών τότε, κατείχε τη θέση του πρωθυπουργού και θεωρούνταν έμπειρος τεχνοκράτης με μακρά θητεία στη δημόσια διοίκηση. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, όμως, δεν λειτούργησε ως θεσμικό αντίβαρο στον πρόεδρο.

Αντιθέτως, το δικαστήριο έκρινε ότι:

1. Διευκόλυνε ενεργά την κήρυξη στρατιωτικού νόμου
2. Συμμετείχε σε κλειστές συσκέψεις όπου εξετάστηκαν σενάρια αναστολής της λειτουργίας βασικών θεσμών
3. Συζήτησε σχέδια που αφορούσαν τη διακοπή της λειτουργίας του κοινοβουλίου και τον περιορισμό πολιτικών ελευθεριών

Ο δικαστής χαρακτήρισε τις ενέργειες αυτές ως «άνωθεν εξέγερση», δηλαδή εξέγερση που δεν προέρχεται από τον λαό ή τον στρατό, αλλά οργανώνεται από την ίδια την κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας.

Η κατηγορία της εξέγερσης

Στη νοτιοκορεατική νομοθεσία, η κατηγορία της εξέγερσης θεωρείται από τις βαρύτερες, καθώς αφορά προσπάθεια ανατροπής ή αλλοίωσης της συνταγματικής τάξης.

Το δικαστήριο έκρινε ότι ο Χαν:

1. Εν γνώσει του συνέπραξε σε ενέργειες που υπονόμευαν τη διάκριση των εξουσιών
2. Δεν επιχείρησε να αποτρέψει τον πρόεδρο, παρότι είχε θεσμικό καθήκον να το πράξει
3. Συνέβαλε στη δημιουργία συνθηκών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε de facto αναστολή της δημοκρατίας

Ποινή-έκπληξη και δικαστικό προηγούμενο

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι η ποινή των 23 ετών υπερέβη την εισαγγελική πρόταση, η οποία ανερχόταν σε 15 χρόνια κάθειρξης. Νομικοί αναλυτές κάνουν λόγο για σαφές μήνυμα της Δικαιοσύνης προς το πολιτικό σύστημα: καμία ανοχή σε αυταρχικές παρεκκλίσεις, ακόμη και όταν προέρχονται από τα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που πρώην μέλος υπουργικού συμβουλίου καταδικάζεται ποινικά για άμεση εμπλοκή στην επιβολή στρατιωτικού νόμου.

Άμεση κράτηση και επόμενα βήματα

Ο Χαν τέθηκε υπό κράτηση αμέσως μετά την ανακοίνωση της απόφασης, ενώ ο συνήγορός του δήλωσε ότι θα προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η έφεση, ωστόσο, δεν αναστέλλει την εκτέλεση της ποινής.

Την ίδια στιγμή, νομικοί εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι η καταδίκη του Χαν λειτουργεί ως προπομπός για τις επερχόμενες δίκες που αφορούν άλλα κυβερνητικά στελέχη – και ενδεχομένως τον ίδιο τον πρώην πρόεδρο Γιουν Σουκ-Γέολ.

Μια υπόθεση με ιστορικό βάρος

Η Νότια Κορέα έχει βιώσει στο παρελθόν στρατιωτικές δικτατορίες και αυταρχικά καθεστώτα. Η υπόθεση Χαν Ντουκ-σου ξυπνά βαθιά συλλογικά τραύματα και υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη μπορεί να αποδειχθεί η δημοκρατία ακόμη και σε ανεπτυγμένα κράτη.

Η ετυμηγορία του δικαστηρίου δεν είναι απλώς μια ποινική απόφαση. Είναι μια πολιτική και ιστορική δήλωση: ότι η δημοκρατική τάξη δεν μπορεί να ανασταλεί στο όνομα της «σταθερότητας» και ότι η ευθύνη της εξουσίας δεν σταματά στο γραφείο του προέδρου.

• Νότια Κορέα
• στρατιωτικός νόμος
• Χαν Ντουκ-Σου