Ντιμπέιτ: H προεκλογική τηλεμαχία κορυφής που ξεκίνησε το 1990 στην Ελλάδα

Πριν καλά-καλά στεγνώσει το μελάνι της ανακοίνωσης για το ντιμπέιτ της 10ης Μαίου, «φούντωσε» η κόντρα μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Αλέξη Τσίπρα, με «φόντο» την απόφαση της διακομματικής επιτροπής να συμμετάσχουν στην τηλεμαχία όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του STAR oι νέοι, πάντως, δείχνουν διχασμένοι. Άλλοι δηλώνουν ότι  θα αποφασίσουν τι θα ψηφίσουν αφού το δουν κι άλλοι ότι τους είναι αδιάφορο.

«Είχα κουραστεί εδώ και εβδομάδες να ακούω αυτή τη συζήτηση για το debate. «Δεν θέλουμε», λέει, «debate, δεν θέλουμε debate»…  Για πάμε όλοι μαζί, λοιπόν, να συζητήσουμε για αυτά τα οποία θέλουμε να κάνουμε, αλλά να πέσουν και οι μάσκες» τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης,

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στο Mega, στράφηκε κατά του Κ. Μητσοτάκη για το ζήτημα του ντιμπέιτ.   «Αρνείται όπως ο διάβολος το λιβάνι, καλή ώρα, ανοικτά να μας παρακολουθεί όλος ο ελληνικός λαός σε μια ανοικτή τηλεοπτική αντιπαράθεση». Όπως πρόσθεσε, «ποτέ εμείς δεν είπαμε να μη γίνει η συζήτηση ανάμεσα στους έξι».

«Διχασμένοι» οι νέοι για το ντιμπέιτ

Οι απόψεις των νέων, πάντως, διίστανται. Στο ρεπορτάζ τoυ STAR νέοι ψηφοφόροι απάντησαν χαρακτηριστικά:

• -«Δε θα το παρακολουθήσω. Δεν έχω παρακολουθήσει κάποιον, γιατί θεωρώ ότι δεν είναι κάποιος κατάλληλος».
• -«Μου είναι αδιάφορο…  Δεν το ξέρω, δεν το έχω ακουστά… Δεν ασχολούμαι με τα κόμματα».
• -«Προσωπικά μου είναι παντελώς αδιάφορο. Γιατί τα κόμματα δε νοιάζονται για την Ελλάδα αλλά για κάποιους δικούς τους σκοπούς… Θα ψηφίσω αν με βολεύουν οι ημερομηνίες».

Στον αντίποδα, άλλοι νέοι «ψηφίζουν» ντιμπέιτ. Δηλώνουν, μάλιστα, ότι περιμένουν να ακούσουν τις απόψεις των πολιτικών αρχηγών επί συγκεκριμένων θεμάτων, όπως για την ακρίβεια και την ανεργία.

Η ιστορία των ντιμπέιτ στην Ελλάδα  

Η γέννηση των προεκλογικών ντιμπέιτ στη χώρα μας ακολουθεί εν πολλοίς την εξέλιξη της ίδιας της ιδιωτικής τηλεόρασης, ως προϊόν νέων μορφών επικοινωνίας, που δίνει τη δυνατότητα στους πολιτικούς αρχηγούς να απευθυνθούν με αμεσότητα στο εκλογικό κοινό αλλά και να αναδείξουν τις ποιοτικές διαφορές που τους χωρίζουν με τις υπόλοιπές.

Έτσι, παρά το γεγονός ότι πολλές τηλεμαχίες θυσίασαν στο βωμό της εκάστοτε κομματικής σκοπιμότητας τον διαδραστικό τους χαρακτήρα, από την δεκαετία του ’90 μέχρι και σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά 7 ντιμπέιτ πολιτικών αρχηγών με διαφορετική σύνθεση, περιεχόμενο αλλά και αποτέλεσμα κάθε φορά.

Με αφορμή λοιπόν την επικείμενη νέα τηλεοπτική αναμέτρηση των επικεφαλής των κομμάτων την 1η Ιουλίου, το Newpost παρουσιάζει ένα αφιέρωμα για την ιστορική τους εξέλιξη.

Το ντιμπέιτ του 1990

Στις 12 Μαρτίου του 1990 γεννήθηκε- έστω και σε εμβρυακό επίπεδο- η έννοια των αντιπαραθέσεων πολιτικών αρχηγών πρόσωπο με πρόσωπο και υπό τηλεοπτική κάλυψη. Η περίοδος ήταν πολιτικά τεταμένη λόγω των όσων είχαν προηγηθεί αλλά και εκείνων που έδειχναν ότι θα συμβούν στη γειτονιά μας.

Στην εξωτερική πολιτική υπήρχαν σημαντικές προκλήσεις με την επικείμενη κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού να πλησιάζει και τις εξελίξεις στα Βαλκάνια να καραδοκούν.

Σε κάθε περίπτωση, οι τότε πρόεδροι των ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και Συνασπισμού, Ανδ. Παπανδρέου, Κ. Μητσοτάκης και Χ. Φλωράκης διασταύρωσαν τα ξίφη τους σε μια συζήτηση που θύμιζε περισσότερο ακαδημαϊκή συνάντηση. Βοήθησε σε αυτό βέβαια και το γεγονός ότι το debate πραγματοποιήθηκε σε αμφιθέατρο του Παντείου πανεπιστημίου και πολλές ερωτήσεις έγιναν από καθηγητές.

1996: Σημίτης vs Έβερτ στα απόνερα των Ιμίων

Στα μέσα του Σεπτέμβρη του 1996 και λίγες μέρες πριν τις εθνικές εκλογές που ήταν και οι πρώτες για το ΠΑΣΟΚ χωρίς τον ιστορικό του ηγέτη, Ανδρέα Παπανδρέου, οι Κώστας Σημίτης και Μιλτιάδης Έβερτ κονταροχτυπήθηκαν στο τηλεοπτικό στούντιο παρουσία 3 δημοσιογράφων. Η διαδικασία ήταν μάλλον οκνηρή, καθώς ο κάθε αρχηγός είχε στη διάθεσή του 2 λεπτά για ν’ απαντήσει στα ερωτήματα ενώ δεν μπορούσε να απευθυνθεί απευθείας στον πολιτικό του αντίπαλο. Τα θέματα της τότε επικαιρότητας πολλά με τις μνήμες από τα γεγονότα των Ιμίων να είναι ακόμα νωπές στη συνείδηση του ελληνικού λαού.

Οι δημοσιογράφοι που έθεταν τις ερωτήσεις ήταν οι Παύλος Ευθυμίου, Παύλος Τσίμας και Θόδωρος Ρουσόπουλος.

Ντιμπέιτ 2000: Χρηματιστήριο και ΟΝΕ

Λίγο πριν τις εκλογές του Απρίλη, στις απαρχές της νέας χιλιετίας, Κώστας Σημίτης και Κώστας Καραμανλής, αυτή τη φορά, συγκρούονται στο ραδιομέγαρο της ΕΡΤ με φόντο την οικονομία και τη νέα κατάσταση που έφερνε η είσοδος της χώρας στην ΟΝΕ και το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα.

Και πάλι οι κανόνες ήταν αυστηροί με τη παρουσία τεσσάρων δημοσιογράφων εκ των οποίων ο Νίκος Χατζηνικολάου είχε τον ρόλο του συντονιστή (αλλά όχι και δυνατότητα ερωτήσεων). Οι πολιτικοί αρχηγοί είχαν στη διάθεσή τους 2 λεπτά για να δώσουν τις εκάστοτε απαντήσεις με το χρηματιστήριο και την πτωτική του πορεία να έχει την τιμητική του στη συζήτηση. Πάντως το τηλεοπτικό κοινό τίμησε τη διαδικασία, η οποία άγγιξε το 40% στην τηλεθέαση.

2004: Καραμανλής vs Παπανδρέου

Έχοντας πλέον ζήσει αρκετές φορές την εμπειρία των τηλεμαχιών, οι συνθήκες τ0 2004 είχαν πλέον ωριμάσει για να γίνουν ορισμένες αλλά σημαντικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους. Έτσι, το ΠΑΣΟΚ έχοντας κλείσει 8 συναπτά έτη στην εξουσία άλλαξε αρχηγό με το λεγόμενο «δαχτυλίδι» να περνά στον Γιώργο Παπανδρέου, αντιμετώπισε τη ΝΔ που για δεύτερη φορά εκπροσωπείτο από τον Κώστα Καραμανλή.

Αυτή τη φορά όμως- πέραν του διαφορετικού εκλογικού αποτελέσματος- στην τηλεοπτική αυτή συζήτηση συμμετείχαν και αρχηγοί άλλων 3 κομμάτων: η Γ.Γ. του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα, ο Ν. Κωνσταντόπουλος από τον Συνασπισμό και ο Δ. Τσοβόλας από το ΔΗΚΙ. Ίδιος (5) ήταν και ο αριθμός των δημοσιογράφων που ρωτούσαν εναλλάξ, ενώ υπήρχε και η δυνατότητα να επανέλθουν στο ερώτημα σε περίπτωση που η απάντηση δεν τους ικανοποιούσε.

2007: Στη σκιά των πυρκαγιών

Ολοκληρώνοντας περίπου 3,5 χρόνια στην εξουσία και έχοντας την εμπειρία 3 συνεχών τηλεαναμετρήσεων, ο Κώστας Καραμανλής κάθεται στο ίδιο τηλεοπτικό πλατό με τον Γιώργο Παπανδρέου σε ένα remake του 2004. Μαζί τους η Παπαρήγα από το ΚΚΕ, ο Αλαβάνος από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Καρατζαφέρης από τον ΛΑΟΣ και ο Παπαθεμελής από την τότε Δημοκρατική Αναγέννηση, συμπλήρωσαν την εξάδα ενός debate που κυριαρχήθηκε από τη συζήτηση για τις φονικές πυρκαγιές στη Πελοπόννησο που στοίχισαν τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους. Στη τηλεμαχία πάντως έκαναν την εμφάνισή τους για πρώτη φορά και οι δημοσιογράφοι, Μ. Χούκλη, Ο. Τρέμη. Ν. Ευαγγελάτος και Α. Παπαχελάς μαζί με τους έμπειρους πια, Ν. Χατζηνικολάου και Ε. Στάη.

2009: Στη λυκαυγή της κρίσης

Αυτό που αξίζει περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο σήμερα, να κάνεις κανείς κοιτώντας τις δύο τηλεμαχίες του 2009 είναι να παρατηρήσει το πόσο απροετοίμαστο αποδείχθηκε το σύνολο του πολιτικού συστήματος στην αντιμετώπιση του οικονομικού αρμαγεδώνα που πλησίαζε.

Είναι η χρονιά που διεξήχθησαν 2 συνολικά debate, το ένα με την παρουσία όλων των αρχηγών των κοινοβουλευτικών κομμάτων μαζί με τους Οικολόγους που είχαν κάνει την έκπληξη στις ευρωεκλογές και άλλο ένα με τη συμμετοχή των Καραμανλή και Παπανδρέου. Ήταν μάλιστα και η πρώτη παρουσία του Αλέξη Τσίπρα που λίγο καιρό πριν είχε πάρει τα ηνία του ΣΥΡΙΖΑ από τον Αλέκο Αλαβάνο.  Πρόκειται ακόμα και για το τελευταίο debate που θα μετείχε ο Κ. Καραμανλής και ο Γ. Παπανδρέου, καθώς η παράδοση που πήγε να δημιουργηθεί με τις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις των πολιτικών αρχηγών, «έσπασε» βίαια με το ξέσπασμα της κρίσης.

Αξίζει δε να σημειωθεί πως σε εκείνα τα debate, οι αρχηγοί είχαν τη δυνατότητα να ρωτούν ο ένας τον άλλο, παρότι το αυστηρό χρονοδιάγραμμα δεν άφηνε πολλά περιθώρια ελιγμών.

2015: η επανεμφάνιση των τηλεμαχιών στη σκιά του 3ου μνημονίου

Χρόνια μετά την τελευταία αναμέτρηση και λίγο μετά την υπογραφή του τρίτου μνημονίου με τα θυελλώδη γεγονότα του πρώτου εξαμήνου του 2015, οι επικεφαλής των κομμάτων συναντήθηκαν εκ νέου στα στούντιο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή. Και εδώ υπήρξαν δύο debate, το ένα με τη συμμετοχή 7 αρχηγών και το άλλο με τη μορφή της κατά πρόσωπο αντιπαράθεσης- ενός ιδιότυπου μπρα ντε φερ- μεταξύ του Α. Τσίπρα και του Β. Μεϊμαράκη.

Η κρίση και όσα την ακολούθησαν αποτυπώθηκαν και στο debate, καθώς κανένας από τους πολιτικούς που συμμετείχε στα προηγούμενα δεν έχει θέση στο debate του 2015. Το παρών έδωσαν η Φώφη Γεννηματά, ο Σταύρος Θεοδωράκης, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, ο Δημήτρης Κουτσούμπας και ο Πάνος Καμμένος.

Στην προσωπική τηλεμαχία πάντως μεταξύ των διεκδικητών της εξουσίας, ξεχώρισε η παρατήρηση του κ. Μεϊμαράκη προς τους παραγωγούς πως ο φακός τον δείχνουν ισοϋψή με τον κ. Τσίπρα.

• debate
• εκλογές 2023
• ντιμπέιτ