Ο Άδωνις άναψε τη φωτιά, ο Τσίπρας… κάηκε – Το βέτο που… δεν υπήρχε – Δεν χαρίστηκε στον Νταβούτογλου η Διαμαντοπούλου – «Έμαθα από τα λάθη μου»… αλλά ποιος τον πιστεύει;

Ανεξάρτητα από το πού θα καταλήξει η δικαστική ή πολιτική συνέχεια της υπόθεσης, ο Άδωνις Γεωργιάδης πέτυχε αυτό που επιδίωκε: έβαλε τον Αλέξη Τσίπρα σε θέση άμυνας. Η συζήτηση δεν περιστρέφεται πλέον γύρω από το πολιτικό του comeback, αλλά γύρω από τις εξηγήσεις που καλείται να δώσει για τις αλλαγές του Ποινικού Κώδικα το 2019.

Στην πολιτική, πολλές φορές η εντύπωση προηγείται της απόδειξης. Και όταν ένας πρώην πρωθυπουργός βρίσκεται να απολογείται για το αν οι νομοθετικές του επιλογές εξυπηρέτησαν ή όχι συγκεκριμένα συμφέροντα, το πολιτικό κόστος είναι ήδη υπαρκτό, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση. Ο Τσίπρας, που επιδιώκει να επιστρέψει με σημαία την αξιοπιστία και την ηθική υπεροχή, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με ερωτήματα που δύσκολα αφήνουν ανεπηρέαστη αυτή την εικόνα.

Το βέτο που… δεν υπήρχε 

Η Μαρία Καρυστιανού επέλεξε να ανεβάσει τους τόνους, κατηγορώντας τον Κυριάκο Μητσοτάκη ακόμη και για «εθνική προδοσία» επειδή, όπως υποστήριξε, δεν άσκησε βέτο στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: για να ασκηθεί βέτο, πρέπει πρώτα να υπάρχει απόφαση ή διαδικασία στην οποία προβλέπεται δυνατότητα άσκησής του.

Στη συγκεκριμένη Σύνοδο δεν τέθηκε προς έγκριση κάποια απόφαση για ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Άμυνα, ούτε υπήρξε ψηφοφορία για τα F-35 ή άλλη διμερής αμερικανοτουρκική συμφωνία, όπου η Ελλάδα θα μπορούσε να μπλοκάρει την εξέλιξη. Άλλο η πολιτική κριτική προς την κυβέρνηση για τη στάση της απέναντι στην αναβάθμιση της Τουρκίας και άλλο η επίκληση ενός βέτο που δεν προέκυπτε από την ημερήσια διάταξη.

Στην πολιτική, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται τόσο βαρείς χαρακτηρισμοί, η ακρίβεια των γεγονότων είναι εξίσου σημαντική με την ένταση της καταγγελίας. Διαφορετικά, η υπερβολή αποδυναμώνει το ίδιο το επιχείρημα.

Η Διαμαντοπούλου δεν έκανε πίσω – Η φράση για την Κύπρο που ενόχλησε τον Νταβούτογλου

Από όλες τις παρεμβάσεις στο Government Roundtable του Economist, εκείνη που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αμηχανία ήταν η τοποθέτηση της Άννας Διαμαντοπούλου για την Κύπρο. Και όχι τυχαία.

Απευθυνόμενη σε ένα πάνελ όπου συμμετείχε και ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, η Άννα Διαμαντοπούλου δεν επέλεξε τις διπλωματικές ισορροπίες ούτε τη γλώσσα των ίσων αποστάσεων. Υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να καταδικάζει –και σωστά– τη ρωσική κατοχή ουκρανικών εδαφών και την ίδια στιγμή να αποσιωπά ότι η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει έδαφος κράτους-μέλους της ΕΕ, της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η διατύπωσή της ήταν ξεκάθαρη: η Ευρώπη δεν μπορεί να εφαρμόζει τις αρχές της «α λα καρτ». Τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης, η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου δεν είναι διαπραγματεύσιμες έννοιες ούτε μπορούν να αλλάζουν ανάλογα με τον συνομιλητή.

Η αναφορά αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος επιχείρησε να αντικρούσει τον χαρακτηρισμό περί κατοχής, αμφισβητώντας ουσιαστικά την ελληνική και ευρωπαϊκή θέση για το Κυπριακό. Η παρέμβασή του ανέβασε τους τόνους της συζήτησης, όμως η ελληνική πλευρά δεν άφησε αναπάντητα τα όσα ειπώθηκαν.

Καθοριστική ήταν η παρέμβαση του υφυπουργού Εξωτερικών, Τάσου Χατζηβασιλείου, ο οποίος αντέδρασε άμεσα στις τουρκικές αιτιάσεις, υπερασπιζόμενος τις πάγιες ελληνικές και κυπριακές θέσεις και υπενθυμίζοντας ότι η κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας από τουρκικά στρατεύματα αποτελεί διαρκή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και αντικείμενο αποφάσεων του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.

Στους διαδρόμους του συνεδρίου αρκετοί σχολίαζαν ότι, σε μια περίοδο όπου κυριαρχεί η προσπάθεια διατήρησης ήπιων τόνων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Διαμαντοπούλου επέλεξε να θέσει δημόσια ένα θέμα που αρκετοί αποφεύγουν όταν βρίσκονται απέναντι σε Τούρκους αξιωματούχους. Δεν επιχείρησε να προκαλέσει ένταση· επέλεξε όμως να μην αποσιωπήσει μια πραγματικότητα που αποτελεί σταθερή θέση της Ελλάδας, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το περιστατικό είχε και έναν ευρύτερο συμβολισμό. Υπενθύμισε ότι ο διάλογος με την Τουρκία δεν σημαίνει αποδοχή της τουρκικής αφήγησης ούτε σιωπή απέναντι σε ζητήματα αρχής. Και ότι η επίκληση του διεθνούς δικαίου αποκτά αξία μόνο όταν εφαρμόζεται με συνέπεια, είτε αφορά την Ουκρανία είτε αφορά την Κύπρο.

Το δύσκολο δεν είναι να λες ότι έμαθες. Είναι να σε πιστέψουν

Ο Αλέξης Τσίπρας δηλώνει ότι έμαθε από τα λάθη του, ότι «δεν αρκεί να έχεις το δίκιο» και ότι ανοίγει έναν νέο πολιτικό κύκλο. Ωραία ακούγονται όλα αυτά. Το πρόβλημα είναι ότι στην πολιτική η αξιοπιστία δεν χτίζεται με βίντεο, αλλά με τη μνήμη των πολιτών.

Γιατί οι ίδιοι πολίτες θυμούνται το δημοψήφισμα, το τρίτο μνημόνιο, τις αυταπάτες, τις υποσχέσεις που έμειναν στα λόγια και τις επιλογές που ο ίδιος σήμερα εμμέσως αναγνωρίζει ως λανθασμένες. Γι’ αυτό και το ερώτημα δεν είναι αν ο Τσίπρας λέει ότι άλλαξε. Το ερώτημα είναι πόσοι πιστεύουν ότι πράγματι άλλαξε.

Στην πολιτική, η αυτοκριτική είναι χρήσιμη. Η εμπιστοσύνη, όμως, δεν απονέμεται αυτόματα. Κερδίζεται. Και μέχρι στιγμής, το πιο δύσκολο εμπόδιο για την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα δεν είναι οι αντίπαλοί του. Είναι το δικό του πολιτικό παρελθόν.

• Άδωνις Γεωργιάδης
• Αλέξης Τσίπρας