Ο Χαφτάρ, ο Ερντογάν και ο “Mr. Nobody” – “Ο καλύτερος ΥΠΕΞ ever…” είπε ο Άδωνις — και κάπου στον Λυκαβηττό έπεσε μια… υψικάμινος – Σοσιαλδημοκρατία και άλλες οσκαρικές φαντασιώσεις

Το είπε στην οσκαρική ταινία ο Μπεν Άφλεκ, αλλά θα μπορούσε να είναι και το μήνυμα της Λιβυκής Βουλής προς την ελληνική εξωτερική πολιτική. Την ώρα που ο Γιώργος Γεραπετρίτης ασχολείται με τα κτηματολόγια της Μονής Σινά και σχεδιάζει διπλωματικές περιηγήσεις «όταν έρθει η ώρα», στην απέναντι όχθη ο γιος του στρατάρχη Χαφτάρ πίνει τσάι με τον Τούρκο Αρχηγό ΓΕΣ πάνω στο γαλλικό αεροπλανοφόρο. Σκηνοθεσία: Μεσογειακή Ρεαλπολιτίκ. Παραγωγή: Άγκυρα.

Στρατηγικά ερείπια και ρητορική φθορά

Όταν κάποτε οι Έλληνες διπλωμάτες έστηναν κανάλι επικοινωνίας με τη Βεγγάζη, ο Χαφτάρ έπαιρνε τηλέφωνο απευθείας στην Αθήνα. Τώρα ούτε φωτοτυπία του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν τους δείχνει. Αντί γι’ αυτό, συγκροτεί επιτροπή για να μελετήσει την επικύρωσή του. Τι να μελετήσει; Πόσο ωραία κουμπώνει πάνω στον άξονα Κρήτης – Λιβύης, παρακάμπτοντας κάθε αρχή του Διεθνούς Δικαίου; Μάλλον.

Κι η Αθήνα; Περιμένει «να δει πρώτα τα αποτελέσματα των εργασιών της επιτροπής». Δηλαδή περιμένει να τους το καρφώσουν επίσημα στον χάρτη, με χρυσό μόνιμο μαρκαδόρο.

Η διπλωματία του “Δεν Ξέρω, Δεν Απαντώ”

Ο Γεραπετρίτης, σε ρόλο Σαμ Ρόκγουελ από το “Three Billboards Outside Ebbing, Missouri”, φαίνεται να μην έχει καταλάβει πού καίγεται ο τόπος. Πότε στο Σινά, πότε στην Τρίπολη, πότε στο Κάιρο, πότε στην… Ερμού.

Επισήμως «προγραμματίζει επίσκεψη». Ανεπισήμως, η Τουρκία κάνει πάρτι σε τρία μέτωπα:

Αναθερμαίνει σχέσεις με τον Χαφτάρ.
Θωρακίζει νομικά το μνημόνιο που η Αθήνα θεωρούσε τελειωμένη υπόθεση.
Περνάει μηνύματα μέσω φωτογραφιών σε αεροπλανοφόρα, για όποιον δεν έπιασε το νόημα.

“The Shape of Water”: Όταν η Τουρκία καθορίζει τις γραμμές της Μεσογείου

Η ελληνική εξωτερική πολιτική απαντά σε όλα αυτά με κάτι μεταξύ δημοσιοϋπαλληλικού ανακοινωθέντος και «θα τα πούμε όταν έρθει η ώρα». Μα, η ώρα είναι τώρα. Η Τουρκία ξανανοίγει τα χαρτιά της. Η Λιβύη αμφισβητεί τις παλιές συμφωνίες. Κι εμείς περιμένουμε τη νέα μετάθεση του πρέσβη, μήπως έρθει κάποιος με πιο γερό στομάχι.

Από τη Βεγγάζη στο Σινά — ο Γιώργος πάει διακοπές με τον διπλωματικό του φάκελο

Δεν είναι κακό να πιστεύεις ότι κάθε κρίση είναι ευκαιρία. Κακό είναι να μην βλέπεις καν την κρίση. Ο Χαφτάρ αλλάζει ρότα, η Τουρκία προωθεί την ατζέντα της, και η Αθήνα συνεχίζει να συμπεριφέρεται σαν οδοιπόρος στο “Lost in Translation”.

Αν κάτι έπρεπε να ξέρουμε ως χώρα, είναι πως στη γεωπολιτική δεν υπάρχει “εμείς δεν έχουμε πόλεμο”. Γιατί όταν ο άλλος παίζει πόκερ κι εσύ ρίχνεις πασιέντζες, κάποια στιγμή θα χάσεις… ακόμα κι αν νομίζεις ότι δεν παίζεις.

Υστερόγραφο – και προειδοποίηση

Όταν μια “τεχνική επιτροπή” σε εχθρική βουλή επανεξετάζει μνημόνιο που σε αφορά, δεν περιμένεις “να δεις τι θα πουν”.
Στέλνεις το μήνυμα τώρα. Ή σε στέλνουν αυτοί.

Όπως είπε ο Άλ Πατσίνο στον “Σημαδεμένο” (Scarface):
“You wanna play rough? OK.”
Μόνο που η Αθήνα παίζει… σκάκι δίχως βασίλισσα.
Και η Άγκυρα δεν παίζει. Ρίχνει.

Όταν ο Γεραπετρίτης χαιρετά με στιλ The Imitation Game, ο Γεωργιάδης μοιράζει Όσκαρ… κι ο Δένδιας γελάει τελευταίος — χωρίς να γελάει καθόλου

Σκηνικό έξω απ’ την Ολομέλεια. Γεραπετρίτης βγαίνει με το μόνιμο βλέμμα “δουλεύω πάνω σε μια στρατηγική που κανείς δεν καταλαβαίνει, ούτε εγώ”. Ο Γεωργιάδης μπαίνει με το περπάτημα ανθρώπου που θεωρεί ότι αδικείται από τη ζωή, σαν τον Βασιλάκη Καΐλα. Αγκαλιές, φιλιά, χαμόγελα και το κερασάκι στην τούρτα:
“Ο καλύτερος υπουργός Εξωτερικών ever…”

Όχι, δεν το είπε για τον Γεραπετρίτη.
Το είπε για να ακουστεί όσο πιο κοντά γινόταν στον Γεραπετρίτη.
Σαν μια ελληνική εκδοχή του “Judas Kiss”, αλλά χωρίς ταλέντο.

“Everything Everywhere All at Once”… εκτός από τη Μεσόγειο

Ο Γεραπετρίτης παλεύει με το Σινά, τη Λιβύη, τον Λίβανο, τη Νικαράγουα και τα ΚΤΕΟ.
Δείχνει σαν να προσπαθεί να αντιγράψει το μοντέλο Δένδια.
Με μία ειδοποιό διαφορά:
Ο Δένδιας είχε πολιτικό κεφάλαιο. Ο Γεραπετρίτης έχει Excel.

Ο ένας πήγαινε στο Κάιρο κι άνοιγαν οι πόρτες.
Ο άλλος πάει και ανοίγουν οι απορίες.

Ο Άδωνις, ο Γιώργος και το φάντασμα της Βασιλίσσης Σοφίας
Μια μέρα στο μέλλον, το Εθνικό Θέατρο θα ανεβάσει πολιτική τραγωδία:
“Οι Τρεις Υπουργοί και η Κατάρα του Υπουργικού Πρωτοκόλλου”
Πρωταγωνιστούν:
– Άδωνις: στον ρόλο του loud insider with a grudge
– Γεραπετρίτης: ως technocrat in denial
– Δένδιας: ως the man who stood still while everyone else blinked

Γιατί ο Νίκος Δένδιας μπορεί να μην είχε φανφάρες, δεν πήγαινε με κάμερες σε διπλωματικά ταξίδια, αλλά είχε κάτι σπάνιο για το Μαξίμου: αξιοπιστία.
Τον πολεμούσε η αυλή, αλλά πήγαινε παντού — και τον άκουγαν.

“The King’s Speech”… χωρίς βασιλιά και με τρία μικρόφωνα ανοιχτά

Το πρόβλημα με τη σημερινή εξωτερική πολιτική δεν είναι μόνο ότι μοιάζει άχρωμη.
Είναι ότι δεν μπορεί να κρύψει πια ούτε την εσωτερική της αμηχανία.
Ο Άδωνις πετάει δημόσια καρφιά για να καρφώσει έμμεσα.
Ο Γεραπετρίτης προσπαθεί να φανεί αθώος, ενώ κρατά τον τίτλο.
Και ο Δένδιας — αποστασιοποιημένος, αλλά παρών — παρακολουθεί ένα έργο που μοιάζει περισσότερο με spin-off παρά με sequel.

“Gone with the Wind”

Όταν φεύγεις από το ΥΠΕΞ, αφήνεις πίσω σου σχέσεις, συμμαχίες, συμφωνίες.
Όταν μπαίνεις, κουβαλάς μόνο προσδοκίες.
Ο Γεραπετρίτης, δυστυχώς, άνοιξε την πόρτα και τον περίμενε το κενό.

Και κάπου, ο Δένδιας πίνει τον εσπρέσο του, χαμογελά διακριτικά και μουρμουρίζει σαν τον Μάικλ Κορλεόνε στον Νονό II:
“Keep your friends close, but your successors closer.”

Έχουμε τελικούς (μάλλον): Η κυβέρνηση έβαλε αυτοκαλάθι στο ΣΕΦ και ψάχνει τώρα το replay

Όταν το μπάσκετ παίζεται στα υπουργικά έδρανα, οι τελικοί γίνονται σίκουελ οσκαρικού δράματος — χωρίς happy end

“Whiplash” στο Μαξίμου

Μία ήρεμη Κυριακή μετατρέπεται σε πολιτικό thriller α λα Whiplash. Ο Βρούτσης σε ρόλο… αθλητικού Τέρενς Φλέτσερ, φωνάζει ρυθμικά «Πειθαρχία!» — χωρίς όμως να έχει πιάσει καν το beat. Μετά από δύο ημέρες λάθος νότες, αποφασίζει ότι ο σκοπός του δεν είναι να διακόψει το πρωτάθλημα, αλλά να το σώσει. Και όλα αυτά, χωρίς να έχει καν τη δικαιοδοσία. Δηλαδή ούτε drumstick.

Η πολιτεία που δεν σήκωσε το τηλέφωνο

Θα μπορούσαν απλώς να είχαν πάρει έναν τηλέφωνο το πρωί της Δευτέρας και να τελείωνε η υπόθεση. Αντί γι’ αυτό, στήθηκε το σόου: κοινή συνάντηση, προειδοποιήσεις, επικολυρικά για «τελευταίες ευκαιρίες». Μόνο μουσική υπόκρουση από το Inception δεν έβαλαν.
Κι όταν οι δύο ιδιοκτήτες απάντησαν «εμείς δεν καθόμαστε ούτε στο ίδιο feed στο Instagram», τότε η κυβέρνηση αποφάσισε να το ξανασκεφτεί.

“The Big Short” – Η πολιτική έκδοση

Αυτή η κρίση δεν ήταν καν κρίση.
Δεν είχαμε επεισόδια, δεν είχαμε μάχες στις εξέδρες, δεν είχαμε βία στον δρόμο. Είχαμε απλώς έναν ιδιοκτήτη στο ΣΕΦ που πήγε να αποδείξει κάτι (σε ποιον, δεν είναι σαφές) και το γνωστό verbal trash talk από τις κερκίδες. Αν είχαμε αθλητική δικαιοσύνη που λειτουργεί, όλα αυτά θα είχαν τελειώσει με δύο πρόστιμα και ένα «μην το ξανακάνετε».

Αλλά είπαμε — η Ελλάδα, για κάποιον λόγο, έχει θεσμούς που προτιμούν να κοιμούνται όταν ξυπνάει η κοινή λογική.

“A Few Good Men” – αλλά όχι στην ΕΟΚ

Η ΕΟΚ; Απούσα.
Η αθλητική δικαιοσύνη; Βουβή.
Οι πειθαρχικές επιτροπές; Στο mute.

Ακόμη και ο Τζακ Νίκολσον θα φώναζε “You can’t handle the rules!” και θα έφευγε με το πλοίο για Μυτιλήνη.
Το πρόβλημα δεν ήταν οι τελικοί. Ήταν η απουσία των μηχανισμών που υπάρχουν ακριβώς για να μη χρειάζεται να κάνει τον διαιτητή ο υπουργός.

Όταν η πολιτεία χάνει την μπάλα για… το θεαθήναι

Ο Βρούτσης αποφάσισε ότι η λύση στο πρόβλημα ήταν να ανακοινώσει λύση, χωρίς να έχει λύσει τίποτα.
Και μετά να την αποσύρει.
Και μετά να εξηγήσει γιατί δεν χρειάζεται πια να ισχύει αυτό που ο ίδιος πρότεινε.

Σαν πολιτικός που βλέπει τους τελικούς σαν προεκλογική περιοδεία.
Ή σαν τον Γουίλ Φέρελ στο “Anchorman”:
“I’m kind of a big deal.”
Ενώ ο ρόλος του ήταν απλώς να μην κάνει κακό.

Τελικό σκορ: Μπάσκετ 1 – Κυβέρνηση 0

Ευτυχώς, η ίδια η πραγματικότητα επανέφερε την ισορροπία:
– Οι τελικοί θα γίνουν.
– Ο υπουργός κατάλαβε (ελπίζουμε) τι δεν πρέπει να ξανακάνει.
– Οι ΚΑΕ συνεχίζουν να λένε τα δικά τους στα social, χωρίς να χρειάζονται πολιτική babysitting.

Και κάπου εκεί, στην τελευταία σελίδα του σεναρίου, ένας φανταστικός διαιτητής σηκώνει τα χέρια ψηλά και φωνάζει:
“Game on.”
Αρκεί την επόμενη φορά, να μην παρεμβαίνει ο Βρούτσης με σφυρίχτρα χωρίς… αγώνα.

Όταν η κανονικότητα είναι ευρωπαϊκή μόνο στις λέξεις, η πολιτική σκηνή θυμίζει “Everything Everywhere All at Once”… χωρίς το everything

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανεβαίνει στο βήμα, μιλά για σοσιαλδημοκρατία, επιστροφή των νέων, κοινωνική στέγη, καινοτομία. Σχεδόν τον φανταζόσουν πάνω σε ένα θρανίο να φωνάζει “Oh captain, my captain!”, μόνο που αντί για μαθητές, μπροστά του κάθεται ένα κόμμα που ακόμη διαφωνεί για το αν είναι με τον Μακρόν (προφέρεται Μα-κχόν) ή τον… Μαδούρο του ευρωπαϊκού Κέντρου.

Μιλάει για τη χαμένη ευκαιρία των κοινωνικών κατοικιών. Το λέει καλά. Το είπε και το 2019. Το είπε ξανά. Το ξαναείπε τώρα.
Η διαφορά; Τότε δεν άκουγε κανείς. Τώρα δεν θυμάται κανείς.

The Social Democracy Illusion

Η “ευρωπαϊκή κανονικότητα” που υπόσχεται ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θυμίζει λίγο La La Land: εντυπωσιακή στην πρώτη σκηνή, όλο υποσχέσεις, αλλά όσο περνά η ώρα καταλαβαίνεις ότι οι πρωταγωνιστές ζουν σε άλλους ρυθμούς.
Ονειρεύεται καινοτομικά hubs, αλλά το Κράτος ακόμα δεν ξέρει πώς δουλεύει το gov.gr στα πανεπιστήμια.
Θέλει να φτιάξει «οικοσύστημα έρευνας», αλλά μόλις ακούν οι νέοι “σύστημα”, πιάνουν Ryanair.

The Greek Job (ή αλλιώς: brain drain – η επιστροφή)

Ο Τσίπρας ρίχνει το σενάριο του “βαλκανικού δράματος”, λέγοντας ότι οι νέοι δεν φεύγουν πια επειδή δεν τους “αντέχει” η χώρα, αλλά γιατί δεν την αντέχουν εκείνοι. Μια δήλωση που θα ταίριαζε σε Taxi Driver remake:
“You talking to me?”

Η ευθύνη μεταφέρεται διακριτικά στον ίδιο τον νέο. Λες και είναι προσωπικό του ψυχολογικό θέμα ότι δεν θέλει να πληρώνεται 730 ευρώ και να νοικιάζει 35 τετραγωνικά με 780.

Και κάπου εκεί, όπως σε κάθε ελληνική ταινία τρόμου με υπουργούς, πετιέται και ο Γιώργος Παπανδρέου με τη σκηνή “I warned you all!” από το Don’t Look Up.

Τα λεφτά έρχονται. Αλλά πού πάνε;

Ο Παπανδρέου το είπε με την παλιά του αφοπλιστική καθαρότητα:
“Όταν πάνε σε τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ, σε προμήθειες και κολλητούς, αυτό δεν είναι ανάπτυξη.”
Μια χαρά τα είπε.

Αλλά η αλήθεια είναι πως αν ο ελληνικός δημόσιος σχεδιασμός ήταν ταινία, θα ήταν το “Nomadland”:περιφερόμενος, απρόσωπος, χωρίς πλοκή και μ’ έναν ήρωα που παλεύει σε έρημο πεδίο — συνήθως με έναν υπολογιστή του 2007.

Αντιπολίτευση χωρίς αρχηγό. Κυβέρνηση χωρίς αντίπαλο. Χώρα χωρίς κατεύθυνση.
Ο Τσίπρας μίλησε για την απουσία ισχυρής αντιπολίτευσης και το “καραμελέ” της συναίνεσης. Έχει δίκιο. Όχι για τη συναίνεση. Αλλά για την απουσία.

Η χώρα έχει κυβέρνηση-μπουλντόζα, αλλά και αντιπολίτευση-αναβλητικό Word file.
Ο ΣΥΡΙΖΑ ακόμα γράφει προσχέδιο πολιτικού λόγου με track changes.
Το ΠΑΣΟΚ ονειρεύεται νομοσχέδια στέγης ενώ μοιράζει φειγ-βολάν κανονικότητας.
Και η αριστερά, εν γένει, συσκέπτεται. Γιατί της πάει η σύσκεψη. Δεν λερώνει.

Τίτλοι τέλους; Όχι ακόμα.

Στο τέλος όλοι λένε κάτι για «όραμα».

Αλλά το πολιτικό σινεμά του 2024 δεν θέλει άλλο ένα Field of Dreams.
Θέλει “No Country for Old Promises.”
Και η νέα γενιά, αυτή που έφυγε και αυτή που σκέφτεται να φύγει, δεν ζητάει σοσιαλδημοκρατικά ποιήματα. Ζητάει δουλειά, σπίτι, αξιοκρατία και πολιτική με ρεύμα. Όχι με διακοπές.

Υ.Γ. Αν υπάρξει πράγματι «ευρωπαϊκή κανονικότητα» στη χώρα, κάποιος ας μας ειδοποιήσει.
Θα είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα θα την πετύχει εκτός red carpet και χωρίς… φώτα ντίσκο από την ΕΡΤ.

• Hard Talks
• Γιώργος Γεραπετρίτης
• Νίκος Δένδιας