Ο επιφανής Έλληνας

Και βέβαια, πριν αρχίσω να σας διηγούμαι την ζωή του, να πω για άλλη μια φορά ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Ίδρυμα του Σταύρου Νιάρχου για τα τόσα υπέροχα που προσφέρει στην ταλαίπωρη Ελλάδα μας.

Ο Σταύρος Νιάρχος γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου του 1909 και πέθανε στις 15 Απριλίου 1996 σε ηλικία 87 ετών. Ήταν κορυφαίος Έλληνας εφοπλιστής, επιχειρηματίας, συλλέκτης έργων τέχνης και ιδρυτής του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Μπορεί να γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά είχε καταγωγή από την Λακωνία. Ήταν γιος του Σπύρου Νιάρχου, εμπόρου λαδιών, και της Ευγενίας Κουμάνταρου, κόρης του αλευροβιομήχανου Σταύρου Κουμάνταρου. Από την πλευρά του πατέρα του καταγόταν από το χωριό Βαμβακού Λακωνίας, ενώ από την πλευρά της μητέρας του ήταν ανιψιός του Νικολάου Κουμάνταρου, βιομήχανου, εφοπλιστή και βουλευτή, και πρώτος ξάδελφος της Ντόλλυ Γουλανδρή. Σπούδασε νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά ασχολήθηκε με την οικογενειακή επιχείρηση αλευρόμυλων. Μάλιστα την περίοδο εκείνη αγόρασε μέσω της οικογενειακής εταιρείας 6 φορτηγά πλοία. Αυτή ήταν η αρχή.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πήρε μέρος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Νορμανδία, γι’ αυτό και τιμήθηκε με τον «Μεγαλοσταυρό του Τάγματος του Φοίνικος» και με διάφορα άλλα μετάλλια. Στη συνέχεια ασχολήθηκε επιτυχώς με τη ναυτιλία κυρίως με τις μεταφορές πετρελαίου αποκτώντας τεράστια περιουσία.

Το 1958 ίδρυσε τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, τα οποία το 1985 περιήλθαν στο ελληνικό δημόσιο. Επίσης το 1955 έκανε τη βασική επένδυση για τη δημιουργία των Διυλιστηρίων Ασπροπύργου, τα οποία κρατικοποιήθηκαν το 1976.

Η προσωπική του ζωή ήταν πολυτάραχη και «νεφελώδης». Το 1930 παντρεύτηκε την Ελένη Σπορίδη, κόρη ναυάρχου, αλλά ο γάμος διήρκησε ελάχιστους μήνες. Το 1939 έκανε δεύτερο γάμο με την Μελπομένη Κάππαρη, κόρη εφοπλιστή από την Σύρο, και το 1947, ενώ ήταν ερωτευμένος με την Τίνα Λιβανού, όταν εκείνη παντρεύτηκε τον Ωνάση, ο Νιάρχος παντρεύτηκε την αδελφή της, Ευγενία, κόρη του εφοπλιστή Σταύρου Λιβανού.

Με την Ευγενία απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Φίλιππο, επιχειρηματία, εφοπλιστή και συλλέκτη έργων τέχνης, τον Σπύρο, επιχειρηματία, τον Κωνσταντίνο, επιχειρηματία και ορειβάτη και την Μαρία.

Το 1965 παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο (4ος γάμος) με την Σαρλότ Φορντ, δισέγγονη του ιδρυτή της ομώνυμης αυτοκινητοβιομηχανίας, με την οποία απέκτησε μία κόρη, την Έλενα. Το 1971, ένα χρόνο μετά τον θάνατο της Ευγενίας έκανε τον πέμπτο γάμο του με τον αρχικό του έρωτα, την αδελφή της Ευγενίας, την Τίνα (πρώην σύζυγο του Ωνάση όπως είπα), η οποία όμως πέθανε το 1974.

Εν συντομία

1. Ήταν γιος του Σπύρου Νιάρχου, εμπόρου λαδιών, και της Ευγενίας Κουμάνταρου, κόρης του αλευροβιομήχανου Σταύρου Κουμάνταρου και μέλους της ομώνυμης οικογένειας.
2. Η συλλογή έργων τέχνης του, ήταν μια από τις σπουδαιότερες διεθνώς.
3. Απεβίωσε το 1996 και με τη διαθήκη του άφησε μεγάλο μέρος της περιουσίας του στο ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος».
4. Λάτρευε την θάλασσα και το ιδιόκτητο νησάκι του, την Σπετσοπούλα.
5. Οι δύο αδελφές Λιβανού έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην ζωή του. Τις παντρεύτηκε και τις δύο.
6. Πρώτη του ξαδέλφη ήταν η Ντόλλυ Γουλανδρή – ιδρύτρια του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.
7. Το 1958 ίδρυσε τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, τα οποία το 1985 περιήλθαν στο ελληνικό δημόσιο.
8. Το 1955 έκανε τη βασική επένδυση για τη δημιουργία των Διυλιστηρίων Ασπροπύργου, τα οποία κρατικοποιήθηκαν το 1976.
9. Το 1970, η σύζυγός του, Ευγενία Λιβανού, βρέθηκε νεκρή στο ιδιόκτητο νησί του στην Σπετσοπούλα. Παρ’ ότι βρέθηκαν ίχνη ξυλοδαρμού, οι αρχές αποφάνθηκαν ότι ο θάνατός της προκλήθηκε από υπερβολική κατανάλωση βαρβιτουρικών.
10. Το σκάφος του – η “Κρεολή” – ήταν η μεγάλη του αδυναμία.
11. Είχε μήκος 65,3 μέτρα, ναυπηγήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1927 ήταν εξοπλισμένη με μια diesel μηχανή 890 ίππων και η μέγιστη ταχύτητα της ήταν 14 κόμβους. Είχε κατάλευκα πανιά και όταν άνοιγαν κάλυπταν ένα χιλιόμετρο. Το κατάστρωμα ήταν κατασκευασμένο από πανάκριβο ξύλο τικ.
12. Η “Κρεολή” όταν δεν ήταν αραγμένη στο Μόντε Κάρλο, στη Σπετσοπούλα ή στα λιμανάκια της Βουλιαγμένης θα την έβλεπες στο Πόρτο Φίνο, στο Κάπρι ή στην Κορσική.
13. Το μεγάλο στολίδι της Αθήνας τα τελευταία χρόνια είναι το “Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος” (SNFCC).
14. Βρίσκεται στο δέλτα του Φαλήρου και είναι ένα πολυλειτουργικό και περιβαλλοντικά βιώσιμο κέντρο παιδείας, τέχνης, αθλητισμού και αναψυχής.
15. Το ΚΠΙΣΝ περιλαμβάνει την νέα Βιβλιοθήκη της Αθήνας, την Όπερα (Εθνική Λυρική Σκηνή) και τεράστιο πάρκο.

• Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
• Σταύρος Νιάρχος