Ο ληστής με τις γλαδιόλες: Ο Θόδωρος Βενάρδος και το έγκλημα που έγινε θρύλος

Ο Θόδωρος Βενάρδος, γνωστός ως ο «ληστής με τις γλαδιόλες», υπήρξε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της ελληνικής εγκληματολογικής ιστορίας. Γεννημένος στις 13 Μαΐου 1949 στον Βοτανικό, άφησε την τελευταία του πνοή στις 10 Ιουλίου 1984 μέσα στο κελί του στις φυλακές Κορυδαλλού, σε ηλικία μόλις 35 ετών, βάζοντας τέλος σε μια ζωή που κινήθηκε διαρκώς ανάμεσα στον μύθο και την τραγωδία.

Πώς γεννήθηκε ο «ληστής με τις γλαδιόλες»;

Το προσωνύμιο που τον ακολούθησε μέχρι το τέλος προέκυψε από μια ληστεία που έμεινε στην ιστορία. Στις 17 Μαΐου 1974, ο Βενάρδος μπήκε στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στα Σεπόλια κρατώντας ένα μπουκέτο λουλούδια, μέσα στο οποίο είχε κρύψει την καραμπίνα του. Με απόλυτη ψυχραιμία άρπαξε 550.000 δραχμές και εξαφανίστηκε χωρίς να κινήσει υποψίες. Όταν οι αστυνομικοί βρήκαν τα λουλούδια, τα χαρακτήρισαν ειρωνικά «γλαδιόλες» — και έτσι γεννήθηκε ο θρύλος του «ληστή με τις γλαδιόλες».

Ποια ήταν η πρώτη μεγάλη ληστεία στην Ελλάδα;

Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 16 Νοεμβρίου 1973, ο Βενάρδος είχε ήδη γράψει ιστορία. Μεταμφιεσμένος και οδηγώντας ένα κλεμμένο αυτοκίνητο, εισέβαλε σε τράπεζα στο Παγκράτι και απέσπασε 2.375.000 δραχμές, ένα ποσό τεράστιο για την εποχή. Θεωρείται η πρώτη μεγάλη ένοπλη ληστεία τράπεζας στην Ελλάδα, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αναταραχής, μία ημέρα πριν την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Η σπατάλη που ακολούθησε ήταν ενδεικτική της ψυχοσύνθεσής του. Μέσα σε περίπου 70 ημέρες, ξόδεψε πάνω από 1.235.000 δραχμές σε καζίνο, νυχτερινά κέντρα και πολυτελή ξενοδοχεία, ζώντας μια ζωή που έμοιαζε βγαλμένη από κινηματογραφικό σενάριο.

Πώς δραπέτευσε από τις φυλακές Κορυδαλλού;

Η απόδρασή του στις 24 Απριλίου 1974 παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο εντυπωσιακές στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια ποδοσφαιρικού αγώνα στο προαύλιο των φυλακών, εκμεταλλεύτηκε τη στιγμή που ένας φρουρός απομακρύνθηκε, σκαρφάλωσε τη μάντρα ύψους 5 μέτρων και εξαφανίστηκε, υπό τα χειροκροτήματα περίπου 100 συγκρατουμένων.

Η αστυνομία τον επικύρηξε για 300.000 δραχμές, ενώ προσφέρονταν άλλες 200.000 δραχμές για πληροφορίες. Ωστόσο, η ελευθερία του κράτησε λίγο.

Πώς συνελήφθη και ποια ήταν η ποινή του;

Στις 13 Ιουνίου 1974, συνελήφθη εκ νέου, όταν προσπάθησε να διαφύγει στο εξωτερικό ως λαθρεπιβάτης σε νορβηγικό πλοίο, χρησιμοποιώντας πλαστή ταυτότητα. Η δίκη του, τον Ιούλιο του 1975, κατέληξε σε συνολική καταδίκη 21 ετών φυλάκισης.

Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο Βενάρδος προχώρησε σε δεκάδες ακραίες πράξεις αυτοτραυματισμού. Υπολογίζεται ότι έκανε σχεδόν 70 απόπειρες αυτοκτονίας, καταπίνοντας επικίνδυνα αντικείμενα, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να πιέσει για την αποφυλάκισή του.

Ποιο ήταν το τέλος του Θόδωρου Βενάρδου;

Το τέλος ήρθε στις 10 Ιουλίου 1984, όταν βρέθηκε νεκρός στο κελί του, έχοντας κρεμαστεί με ένα σεντόνι. Ο θάνατός του δεν πέρασε απαρατήρητος. Αντίθετα, πυροδότησε έντονο δημόσιο διάλογο για τις συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές, αναδεικνύοντας ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά μέχρι και σήμερα.

Η φιγούρα του Θόδωρου Βενάρδου παρέμεινε στη λαϊκή συνείδηση ως ένας «ρομαντικός ληστής». Ένας άνθρωπος που γοήτευε, προκαλούσε και ταυτόχρονα συγκρουόταν με ένα σύστημα που δεν κατάφερε ποτέ να τον «χωρέσει». Η ζωή του ήταν γεμάτη αντιφάσεις: από τα παιδικά τραύματα και την κοινωνική αστάθεια, μέχρι την εκρηκτική του παρουσία και την τελική κατάρρευση πίσω από τα σίδερα.

Στο τέλος, πίσω από τον μύθο, έμεινε μια σκληρή πραγματικότητα. Ένας άνθρωπος που έζησε γρήγορα, έντονα και χωρίς όρια, αλλά πλήρωσε το τίμημα με τον πιο μοναχικό τρόπο.

• Θόδωρος Βενάρδος