Ο «μαγαζάτορας» του Χάβελ στο Νταβός: Ο λόγος του Μαρκ Κάρνει έσβησε τις τελευταίες ελπίδες της δυτικής κανονικότητας

Στο Νταβός, μέσα στο γνώριμο σκηνικό των «βεβαιοτήτων» της παγκοσμιοποίησης, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνει επέλεξε να μιλήσει όχι με αριθμούς, αλλά με μια αλληγορία: τον «μαγαζάτορα» του Βάτσλαβ Χάβελ από το δοκίμιο The Power of the Powerless. Εκείνον που βάζει στη βιτρίνα του το σύνθημα «Workers of the world, unite» όχι επειδή το πιστεύει, αλλά για να μην έχει μπελάδες – μια καθημερινή τελετουργία συμμόρφωσης που, αθροιστικά, κρατά ένα σύστημα όρθιο.

Στη δική του ανάγνωση, το «σήμα στη βιτρίνα» έγινε ο τρόπος με τον οποίο χώρες και θεσμοί συνέχισαν να παριστάνουν ότι υπάρχει ακόμη μια σταθερή δυτική κανονικότητα: μια τάξη πραγμάτων με κανόνες, προβλεψιμότητα, κοινές αξίες και «αυτόματο πιλότο» συμμαχιών. Μόνο που –όπως είπε– πλέον δεν πρόκειται για μετάβαση, αλλά για ρήξη· κι αυτό απαιτεί από κράτη και εταιρείες να «κατεβάσουν την πινακίδα» και να δουν καθαρά τι αλλάζει.

«Στράβωσε» με τον Καναδά και πάλι ο Τραμπ: Απέρριψε την πρότασή του Κάρνεϊ να μπει η χώρα του στο Συμβούλιο Ειρήνης

Στον πυρήνα του μηνύματος, ο Κάρνει κάλεσε τις λεγόμενες middle powers να κινηθούν πιο συντονισμένα απέναντι σε μια εποχή όπου η οικονομική διασύνδεση γίνεται όπλο (δασμοί, πίεση μέσω υποδομών και αλυσίδων εφοδιασμού) και οι παλιές εγγυήσεις μοιάζουν όλο και πιο αβέβαιες. Η παρέμβασή του αντιμετωπίστηκε διεθνώς ως «σήμα συναγερμού» για το πού βρίσκεται σήμερα η παγκόσμια τάξη, προκαλώντας έντονη συζήτηση για το τι σημαίνει ρεαλισμός χωρίς κυνισμό.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η αίσθηση δεν έμεινε στο επίπεδο της ρητορικής. Η ομιλία ήρθε σε μια περίοδο κλιμακούμενων εντάσεων στο εμπορικό πεδίο και νέων πιέσεων που αναδιατάσσουν τις ισορροπίες μεταξύ συμμάχων, με τον Κάρνει να τοποθετεί τον Καναδά ως δύναμη πραγματισμού και ταυτόχρονα πολιτικής αξιών. Και ακριβώς γι’ αυτό, η αναφορά στον Χάβελ λειτούργησε σαν σύντομο, οξύ πολιτικό συμπέρασμα: όταν όλοι συνεχίζουν να συμμετέχουν σε μια «συμφωνία προσποίησης», η πραγματικότητα δεν διορθώνεται — απλώς καθυστερεί μέχρι να σπάσει.

• Βάτσλαβ Χάβελ
• Δύση
• Μαρκ Κάρνεϊ
• Νταβός
• παγκόσμια τάξη