Ο Μινωτής ήταν «μικρός» και μίζερος…

Ο Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, o εγγονός της Κατίνας Παξινού, που μεγάλωσε γνωρίζοντας ως παππού τον Αλέξη Μινωτή, σε συνεντεύξεις του μετά τον θάνατο του, δεν λέει καθόλου καλά λόγια. Λέει ότι μετά τον θάνατο της γιαγιάς του πήγε στα δικαστήρια τον Αλέξη Μινωτή για τα χρήματα που έπρεπε να πάρει η οικογένεια της Παξινού. «Ο Μινωτής ήταν μέγας καλλιτέχνης αλλά πολύ μικρός και μίζερος άνθρωπος», είπε χαρακτηριστικά.

Το ξέρετε πως το 1942 συνελήφθη από τους Γερμανούς και στάλθηκε σε ένα στρατόπεδο, από το οποίο απέδρασε και πήγε στην Χίο, όπου και πάλι συνελήφθη; Απέδρασε και πάλι, και αυτή την φορά κατάφερε να περάσει απέναντι στην Τουρκία, να διαφύγει στο Κάϊρο κι’ από κει να ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Αλέξης Μινωτής γεννήθηκε στα Χανιά στις 8 Αυγούστου 1900. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αλέξης Μινωτάκης και θα δούμε για ποιο λόγο το άλλαξε. Στα 15 του δημοσίευσε ποιήματα του στο φιλολογικό περιοδικό “Διόνυσος” της Κωνσταντινούπολης, υιοθετώντας το επίθετο Μινωτής, γιατί ο πατέρας του είχε αντιρρήσεις για οτιδήποτε το καλλιτεχνικό. Μετά τις σπουδές του στο γυμνάσιο διορίστηκε υπάλληλος στην Εθνική Τράπεζα των Χανίων, πράγμα που τον “έπνιγε”. Το 1921 ήλθε στην Αθήνα και άρχισε κρυφά ως ερασιτέχνης ηθοποιός να εμφανίζεται με διάφορους θιάσους. Προκειμένου εν τω μεταξύ ν΄ αντιμετωπίσει τις οικογενειακές αντιρρήσεις για το επάγγελμα που είχε διαλέξει αναγκάσθηκε να αφαιρέσει δύο γράμματα από το επίθετό του, αν και αυτό δεν μείωσε τη ρήξη που είχε με τον πατέρα του για πολλά χρόνια. Έτσι το Μινωτάκης έγινε Μινωτής.

Πολύ σύντομα έγινε επαγγελματίας ηθοποιός και προσλήφθηκε από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη με το θίασο της οποίας και σημείωσε το 1925 τη πρώτη του μεγάλη επιτυχία στο έργο “Πόλεμος” που υποδυόταν τον ρόλο του βιολιστή. Έτσι δεν άργησε – αν και αυτοδίδακτος – ν΄ αναγνωρισθεί μεταξύ των Ελλήνων ηθοποιών της δραματικής σκηνής. Ιστορικής επιτυχίας θεωρήθηκαν οι παραστάσεις του στο πρωτοποριακό τότε συγκρότημα της “Ελεύθερης Σκηνής” το 1930. Στη συνέχεια αναγνωρίσθηκε από τους καλύτερους πρωταγωνιστές του Εθνικού Θεάτρου, στις παραστάσεις του οποίου στην Αγγλία (1939) με τον “Άμλετ” του Σαίξπηρ κρίθηκε από τους Άγγλους κριτικούς ως Παγκόσμιος καλύτερος Άμλετ των τελευταίων 50 ετών.

Ο Αλέξης Μινωτής υποδύθηκε σχεδόν όλους τους ρόλους σε όλα τα θεατρικά είδη, από φάρσες μέχρι μελοδράματα (όπερες) και από κωμωδία μέχρι τραγωδία, δημιουργώντας μια καριέρα διεθνούς ακτινοβολίας. Κυριότεροι δημιουργικοί ρόλοι του Αλέξη Μινωτή ήταν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους των έργων: Ιούλιος Καίσαρ και Άμλετ του Σαίξπηρ, Δον Κάρλος του Σίλλερ, Ιβάν ο τρομερός, Πέερ Γκυντ, Μάκβεθ, Βασιλιάς Ληρ, Βρυκόλακες κ.ά.

Την Κατίνα Παξινού την είχε πρωτοσυναντήσει το 1928, και έπρεπε να περάσουν 12 χρόνια, ώσπου το 1940 παντρεύτηκαν και μαζί εμφανίζονταν στο Βασιλικό Θέατρο που δημιούργησαν. Στη περίοδο όμως της κατοχής, όπως έγραψα πιο πριν, είχε πολλά προβλήματα, μέχρι που διέφυγε στις ΗΠΑ. Η Παξινού ήταν ήδη εκεί μια και μετά το Oscar (1944), συμμετείχε σε αρκετές Αμερικάνικες ταινίες. Το 1946 ο Μινωτής εισήλθε κι’ εκείνος στο Hollywood και έλαβε μέρος στη κινηματογραφική ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ “Υπόθεση Νοτόριους” (Notorious) μαζί με τον Κάρι Γκραντ και την Ίνγκριντ Μπέργκμαν. Έπαιξε ακόμη στη ταινία “Chase” μαζί με την Μισέλ Μοργκάν και στην επική παραγωγή του Howard Hawks “Land of the Pharaohs” με την Joan Collins.

Από το Hollywood, το 1952 προσκλήθηκε από το Εθνικό Θέατρο στην Αθήνα (μαζί με την Κατίνα Παξινού) για έκτακτες εμφανίσεις σε αρχαία δράματα και στους “Βρυκόλακες” του Ίψεν. Τότε ανταποκρινόμενος στο αίτημα της Βασίλισσας Φρειδερίκης για γύρισμα χολιγουντιανής ταινίας στην Ελλάδα συμμετείχε στο “Παιδί και το Δελφίνι” με την Σοφία Λόρεν που γυρίστηκε στην Ύδρα. Το ίδιο έτος μετά τις παραστάσεις στην Ελλάδα συμμετείχε στις παραστάσεις αρχαίων δραμάτων του Εθνικού Θεάτρου στη Νέα Υόρκη. Στις παραστάσεις εκείνες ο “Οιδίπους Τύραννος” του Σοφοκλή ανέβηκε με δική του σκηνοθεσία. Επίσης σκηνοθέτησε στη συνέχεια τις τραγωδίες “Εκάβη” (1955) και “Μήδεια” (1956) του Ευριπίδη στις οποίες πρωταγωνίστησε η Κατίνα Παξινού, καθώς και τις τραγωδίες “Αντιγόνη” (1956), με πρωταγωνίστρια την Άννα Συνοδινού και “Οιδίπους επί Κολωνώ”, με πρωταγωνιστή τον ίδιο.

Πέθανε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 1990 μένοντας πιστός στη μνήμη της συζύγου του Κατίνας Παξινού μέχρι τον θάνατό του.

Η Maria Callas

Περισσότερα από 200 πρόσωπα συμμετείχαν στη ΜΗΔΕΙΑ του Luigi Cherubini που ερμήνευσε η Μαρία Κάλλας στην Επίδαυρο, στις 6 Αυγούστου, με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Επρόκειτο για έναν ακόμη θρίαμβο της μεγάλης καλλιτέχνιδας, η οποία αποθεώθηκε από τους 17.000 θεατές της βραδιάς, ανάμεσα στους οποίους ήταν ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής, ο υπουργός Προεδρίας Κ. Τσάτσος, η κοσμικογράφος Elsa Maxwell ο πρίγκιπας Πέτρος του Μονακό… Τη σκηνοθεσία της παράστασης είχε αναλάβει ο Αλέξης Μινωτής, τα σκηνικά-κοστούμια υπέγραφε ο Γιάννης Τσαρούχης, οι χορογραφίες ήταν της Μαρίας Χορς, η διεύθυνση ορχήστρας του Νίκολα Ρεσίνιο.

Μουσείο Παξινού/ Μινωτή

Tο Μουσείο Παξινού /Μινωτή στεγάζεται στο Μέγαρο Εϋνάρδου στο Πολιτιστικό Κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας/ΜΙΕΤ, στη γωνία της Αγίου Κωνσταντίνου 20 και Μενάνδρου στο κέντρο της Αθήνας. Το Μέγαρο Εϋνάρδου φιλοξενεί το Κληροδότημα Αλέξη Μινωτή εις μνήμην Κατίνας Παξινού, το οποίο δημιουργήθηκε σύμφωνα με τους όρους που έθεσε ο Αλέξης Μινωτής στη διαθήκη του. Ως διαχειριστής του Κληροδοτήματος, το ΜΙΕΤ προκηρύσσει κατ’ έτος υποτροφίες εσωτερικού και εξωτερικού για σπουδαστές από όλους τους τομείς και τις ειδικότητες της θεατρικής τέχνης, καθώς και για τεχνικούς του θεάτρου που επιθυμούν να μετεκπαιδευτούν στο εξωτερικό, ενώ εκδίδει μελέτες για την ιστορία και τη θεωρία του θεάτρου, καθώς και μεταφράσεις έργων του κλασικού ρεπερτορίου.

• Eθνικό Θέατρο