Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γεννά την τρομοκρατία

Σε μια περιοχή που δεν πρόλαβε ποτέ να επουλώσει τις πληγές της, η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θέτει ένα ερώτημα σχεδόν αυτονόητο: χρειαζόταν πραγματικά ένας ακόμη πόλεμος; Ήταν αναπόφευκτη η στρατιωτική κλιμάκωση ή υπήρχε χώρος για διπλωματική εκτόνωση;

Η απάντηση, όσο άβολη κι αν είναι, φαίνεται να γέρνει προς το δεύτερο. Υπήρχε χώρος για διπλωματία. Υπήρχε χρόνος για διαπραγμάτευση. Υπήρχαν δίαυλοι που θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν. Όμως δεν επιλέχθηκαν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως βασικός παίκτης στη γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής, επέλεξαν έναν διαφορετικό δρόμο — έναν δρόμο που περνά μέσα από την ισχύ των όπλων και όχι από τη δύναμη του λόγου.

Το τίμημα αυτής της επιλογής δεν μετριέται μόνο σε στρατιωτικούς όρους. Μετριέται κυρίως σε ανθρώπινες ζωές, σε κοινωνίες που διαλύονται, σε ανθρώπους που χάνουν μέσα σε λίγες ώρες ό,τι έχτισαν σε μια ολόκληρη ζωή. Και εδώ ακριβώς ελλοχεύει ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η γέννηση της απόγνωσης.

Γιατί η τρομοκρατία δεν γεννιέται στο κενό. Δεν είναι απλώς ιδεολογία. Είναι, συχνά, προϊόν απελπισίας. Όταν κάποιος δεν έχει πια τίποτα να χάσει —όταν το σπίτι του έχει ισοπεδωθεί, η οικογένειά του έχει χαθεί, το μέλλον του έχει σβήσει— τότε η έννοια του «κόστους» εξαφανίζεται. Και μαζί της εξαφανίζεται και το βασικό αποτρεπτικό στοιχείο που κρατά έναν άνθρωπο εντός των ορίων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η έννοια του «μάρτυρα» αποκτά άλλη διάσταση. Δεν είναι απλώς θρησκευτική ή ιδεολογική επιλογή. Γίνεται, για κάποιους, η μοναδική «διέξοδος» σε έναν κόσμο που δεν τους αφήνει τίποτα άλλο. Και έτσι, κάθε βόμβα που πέφτει δεν τελειώνει έναν πόλεμο — ενδέχεται να γεννά τον επόμενο.

Η ιστορία της Μέσης Ανατολής είναι γεμάτη από τέτοιους φαύλους κύκλους. Στρατιωτικές επεμβάσεις που υποτίθεται ότι θα έφερναν σταθερότητα, αλλά τελικά άνοιξαν τον δρόμο σε νέα κύματα βίας και ριζοσπαστικοποίησης. Η σημερινή εξέλιξη μοιάζει να ακολουθεί την ίδια επικίνδυνη τροχιά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν μπορούσε να αποφευχθεί αυτός ο πόλεμος. Είναι αν έχουμε μάθει τίποτα από τους προηγούμενους. Γιατί αν η απάντηση είναι αρνητική, τότε το πιο ανησυχητικό δεν είναι αυτό που συμβαίνει τώρα — αλλά αυτό που έρχεται μετά.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• τρομοκρατία