Ο πόλεμος συσπειρώνει, αλλά για πόσο; – Τα «κόκκινα σενάρια» στο Μαξίμου – Το «φίλτρο» της αμερικανικής πρεσβείας – Το τετ-α-τετ που έσπασε τον πάγο

Στο κυβερνητικό επιτελείο παρακολουθούν με προσοχή τις πρώτες πολιτικές απολήξεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η θεωρία της «συσπείρωσης της σημαίας» – το γνωστό φαινόμενο όπου οι κοινωνίες συσπειρώνονται γύρω από την κυβέρνηση σε περιόδους εξωτερικής απειλής – φαίνεται να απασχολεί έντονα το Μέγαρο Μαξίμου.

Η αποστολή ελληνικών φρεγατών και μαχητικών στην Κύπρο, μαζί με τις κινήσεις ενίσχυσης της άμυνας στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, παρουσιάζεται από κυβερνητικά στελέχη ως μια κίνηση υψηλού συμβολισμού. Όχι μόνο γιατί στέλνει μήνυμα προς το εξωτερικό ότι η Ελλάδα έχει ενεργό ρόλο στην περιοχή, αλλά και γιατί – όπως πιστεύουν ορισμένοι – ενισχύει την εικόνα ενός πρωθυπουργού που διαχειρίζεται διεθνείς κρίσεις με αυτοπεποίθηση.

Στο παρασκήνιο δεν κρύβουν ότι προσδοκούν και πολιτικά οφέλη. Κυβερνητικά στελέχη υπενθυμίζουν πως σε προηγούμενες κρίσεις – από τον Έβρο έως την πανδημία και τις εντάσεις με την Τουρκία – η κυβέρνηση κατέγραψε αύξηση πολιτικής επιρροής. Κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι οι τωρινές κινήσεις επαναφέρουν το αφήγημα της «σταθερής ηγεσίας» σε μια περίοδο διεθνούς αναταραχής.

Ταυτόχρονα, το Μαξίμου δεν έχασε την ευκαιρία να στείλει αιχμές προς τα δεξιά της ΝΔ. Στελέχη της κυβέρνησης σημειώνουν με νόημα ότι όσοι συνήθως εμφανίζονται ως υπερπατριώτες έδειξαν «περίεργη σιωπή» απέναντι στις τελευταίες κινήσεις της Αθήνας.

Ωστόσο, παρά τον συγκρατημένο ενθουσιασμό, αρκετοί στην κυβέρνηση αναγνωρίζουν ότι η λεγόμενη «συσπείρωση της σημαίας» έχει ημερομηνία λήξης. Όσο η κρίση παραμένει μακριά από την καθημερινότητα, η κυβέρνηση μπορεί να κερδίζει πολιτικό χώρο. Αν όμως μεταφραστεί σε οικονομική πίεση – με ακριβότερη ενέργεια ή νέα κύματα ακρίβειας – το πολιτικό κλίμα μπορεί να αλλάξει γρήγορα.

Και επειδή όλοι γνωρίζουν ότι η χώρα έχει ήδη μπει άτυπα στον δρόμο προς τις εκλογές του 2027, στο Μαξίμου υπάρχει μια σιωπηλή παραδοχή: οι γεωπολιτικές κρίσεις δημιουργούν πολιτικές ευκαιρίες. Αλλά η πραγματική αντοχή μιας κυβέρνησης κρίνεται πάντα όταν ο λογαριασμός φτάσει στο πορτοφόλι των πολιτών.

Τα «κόκκινα σενάρια» στο Μαξίμου

Κρίση στη Μέση Ανατολή, οικονομικά αντοχής και το όριο των δύο μηνών

Με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθούν στο Μέγαρο Μαξίμου την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, καθώς η διεθνής κρίση δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως γεωπολιτικό γεγονός αλλά και ως πιθανός παράγοντας ανατροπής των οικονομικών σχεδιασμών. Στα κυβερνητικά γραφεία έχουν ήδη ανοίξει τα γνωστά «excel της κρίσης», όπου καταγράφονται όλα τα πιθανά σενάρια: από τις επιπτώσεις στην ενέργεια και τα καύσιμα μέχρι την πορεία του πληθωρισμού.

Κυβερνητική πηγή με γνώση των συζητήσεων επισημαίνει ότι το κρίσιμο σημείο είναι η διάρκεια της σύγκρουσης. Αν η ένταση παραταθεί πέρα από δύο μήνες, τότε – όπως λέγεται – θα απαιτηθεί αναπροσαρμογή της οικονομικής στρατηγικής. Προς το παρόν, πάντως, η εκτίμηση είναι πως η ελληνική οικονομία διαθέτει επαρκή «μαξιλάρια» για να απορροφήσει τις πρώτες αναταράξεις.

Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο την ενέργεια αλλά και τον τουρισμό. Ήδη παρατηρούνται πιέσεις στις τιμές μεταφορών και υπηρεσιών, γεγονός που έχει κινητοποιήσει επαφές με μεγάλους διεθνείς tour operators ώστε να αποφευχθούν αιφνιδιαστικές αυξήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα ήδη κλεισμένα συμβόλαια. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο θεωρούν ότι ο πραγματικός κίνδυνος θα εμφανιστεί μόνο εάν εκτοξευθούν οι διεθνείς τιμές ενέργειας.

Οι τηλεφωνικές γραμμές «πήραν φωτιά»

Στο διπλωματικό πεδίο, ο πρωθυπουργός είχε διαδοχικές συνομιλίες με περισσότερους από δέκα ηγέτες της περιοχής και της Ευρώπης, ανταλλάσσοντας εκτιμήσεις για την πορεία της κρίσης. Από συνομιλίες με ηγέτες της Μέσης Ανατολής μέχρι επαφές με ευρωπαίους ομολόγους, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ρόλο σταθεροποιητικού παράγοντα.

Την ίδια στιγμή, η πρόσκληση του πρωθυπουργού προς τους πολιτικούς αρχηγούς για ενημέρωση δεν είχε την αναμενόμενη ανταπόκριση. Μόνο δύο από τους αρχηγούς της αντιπολίτευσης επέλεξαν να παραστούν στη συνάντηση, γεγονός που σχολιάστηκε με αρκετή δόση ειρωνείας στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Όπως λένε συνεργάτες του Μεγάρου Μαξίμου, «φαίνεται πως κάποιοι θεωρούν ότι έχουν πλήρη εικόνα χωρίς ενημέρωση».

Το δίλημμα του Παρισιού

Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο αλλαγής του πρωθυπουργικού προγράμματος για τη διεθνή διάσκεψη στο Παρίσι σχετικά με την πυρηνική ενέργεια. Αν και τυπικά η επίσκεψη δεν έχει ακυρωθεί, κυβερνητικές πηγές αφήνουν να εννοηθεί ότι η κρισιμότητα των εξελίξεων ίσως οδηγήσει σε εκπροσώπηση της χώρας σε υπουργικό επίπεδο.

Ο λόγος είναι απλός: η κυβέρνηση θέλει ο πρωθυπουργός να βρίσκεται στην Αθήνα όσο εξελίσσεται η κρίση, ειδικά σε μια περίοδο που απαιτούνται συνεχείς πολιτικές και διπλωματικές συνεννοήσεις.

Στα χαρακώματα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, η Βουλή ετοιμάζεται για μια ιδιαίτερα έντονη συνεδρίαση με αφορμή το πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κυβερνητική πλειοψηφία υποστηρίζει ότι τα προβλήματα του οργανισμού έχουν διαχρονικό χαρακτήρα και δεν προκύπτουν ποινικές ευθύνες για πρώην υπουργούς.

Η αντιπολίτευση, ωστόσο, βλέπει την υπόθεση διαφορετικά και ζητά περαιτέρω διερεύνηση μέσω προανακριτικής διαδικασίας. Όλα δείχνουν ότι η συζήτηση θα εξελιχθεί σε ακόμη ένα σκληρό πολιτικό μπρα ντε φερ.

Το «φίλτρο» της αμερικανικής πρεσβείας

Και μια λεπτομέρεια με ενδιαφέρον παρασκηνιακό άρωμα: στην τελετή που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες για συμφωνία στον τομέα της ναυπηγικής βιομηχανίας, η ελληνική κυβερνητική παρουσία περιορίστηκε τελικά σε ένα μόνο πρόσωπο. Παρά το γεγονός ότι είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το ταξίδι αρκετοί αξιωματούχοι, τελικά παρέστη μόνο ο υπουργός Εξωτερικών.

Όπως μεταφέρουν πηγές με γνώση των διεργασιών, η σύνθεση της ελληνικής αποστολής καθορίστηκε έπειτα από αμερικανική παρέμβαση, η οποία επιδίωξε να κρατήσει τη συμμετοχή σε αυστηρά θεσμικό επίπεδο. Μερικές φορές, φαίνεται, η διπλωματία λειτουργεί και ως… φίλτρο προσκεκλημένων.

Το τετ-α-τετ που έσπασε τον πάγο
Ο Ανδρουλάκης πέρασε το κατώφλι του Μαξίμου με θεσμικό μήνυμα, αλλά το πολιτικό μέτωπο παραμένει ανοιχτό

Η συνάντηση του Νίκου Ανδρουλάκη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή είχε κάτι περισσότερο από ενημερωτικό χαρακτήρα. Ήταν ένα πολιτικό σήμα – και μάλιστα σε μια περίοδο όπου η σχέση των δύο πλευρών βρίσκεται εδώ και καιρό στο ναδίρ, κυρίως λόγω της υπόθεσης των υποκλοπών.

Στη Χαριλάου Τρικούπη γνώριζαν ότι η επιλογή του προέδρου του ΠαΣοΚ να περάσει το κατώφλι του Μεγάρου Μαξίμου θα σχολιαζόταν. Και ακριβώς γι’ αυτό την επέλεξαν. Το μήνυμα που ήθελαν να εκπέμψουν ήταν ότι σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας το κόμμα επιδιώκει να εμφανίζεται θεσμικό και υπεύθυνο, ακόμη κι αν η πολιτική σύγκρουση με την κυβέρνηση παραμένει έντονη.

Η στάση αυτή ερμηνεύεται και ως μια προσπάθεια να απευθυνθεί ο Ανδρουλάκης σε πιο κεντρώα ακροατήρια, τα οποία παραδοσιακά επιζητούν συναινέσεις στα εθνικά θέματα. Με απλά λόγια: να δείξει ότι το ΠαΣοΚ μπορεί να αντιπολιτεύεται σκληρά, αλλά όχι αδιακρίτως.

Στο παρασκήνιο, πάντως, ξεκαθαρίζουν ότι η παρουσία στο Μαξίμου δεν σημαίνει λευκή επιταγή προς την κυβέρνηση. Στελέχη του κόμματος σημειώνουν ότι η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ δεν αμφισβητείται, αλλά η ταύτιση με τις επιλογές της κυβέρνησης Νετανιάχου δεν είναι δεδομένη.

Παράλληλα, ο Ανδρουλάκης επέμεινε στη γνωστή γραμμή του κόμματος: στήριξη στην άμυνα της Κύπρου, αποτρεπτικός ρόλος των ελληνικών δυνάμεων και καμία εμπλοκή της Ελλάδας σε πολεμικές επιχειρήσεις. Με άλλα λόγια, «παρουσία αλλά όχι συμμετοχή».

Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται αλλού. Γιατί, όσο κι αν η συνάντηση έγινε σε ήπιους τόνους, τα πολιτικά μέτωπα μεταξύ κυβέρνησης και ΠαΣοΚ όχι μόνο δεν κλείνουν αλλά μάλλον ανοίγουν ξανά.

Στη Χαριλάου Τρικούπη ετοιμάζονται ήδη για την επόμενη σύγκρουση στη Βουλή γύρω από το κράτος δικαίου και την υπόθεση των παρακολουθήσεων, θεωρώντας ότι η κυβέρνηση θα βρεθεί ξανά σε δύσκολη θέση. Και αυτό σημαίνει ότι το «θεσμικό τετ-α-τετ» της Μέσης Ανατολής μάλλον δεν θα έχει συνέχεια στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο.

Με απλά λόγια: ο πάγος μπορεί να έσπασε για λίγες ώρες στο Μαξίμου, αλλά η πολιτική θερμοκρασία μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει υψηλή.

«Κόκκινος συναγερμός» στην Κατεχάκη
Σχέδιο αυξημένης επιτήρησης για πιθανούς «μοναχικούς λύκους» καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται και στην Ευρώπη

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται τις τελευταίες ημέρες οι υπηρεσίες ασφαλείας, καθώς η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή έχει σημάνει συναγερμό και στην Αθήνα. Στην λεωφόρο Κατεχάκη εκτιμούν ότι, όσο παρατείνεται η διεθνής ένταση, αυξάνεται και η πιθανότητα εκδήλωσης επιθέσεων αντιποίνων σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Στο πλαίσιο αυτό έχουν ενισχυθεί τα μέτρα προστασίας γύρω από δεκάδες πιθανούς στόχους, κυρίως εγκαταστάσεις και χώρους που συνδέονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Πρεσβείες, σχολεία, επιχειρήσεις και θρησκευτικοί χώροι βρίσκονται πλέον υπό αυξημένη επιτήρηση, ενώ αστυνομικές δυνάμεις περιπολούν διακριτικά σε περιοχές όπου συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός ξένων πολιτών.

Παράλληλα, σε ετοιμότητα βρίσκονται ειδικές μονάδες της Αστυνομίας, με την Αντιτρομοκρατική να παρακολουθεί στενά ενδείξεις ριζοσπαστικοποίησης ή ύποπτες κινήσεις ατόμων που θα μπορούσαν να κινηθούν αυτόνομα. Ο βασικός φόβος των αρχών δεν αφορά οργανωμένες ομάδες αλλά μεμονωμένους δράστες, τους λεγόμενους «μοναχικούς λύκους», που θα μπορούσαν να επιχειρήσουν χτυπήματα χαμηλής τεχνολογίας αλλά υψηλού συμβολισμού.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης πιθανά δίκτυα στρατολόγησης που δραστηριοποιούνται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, αξιοποιώντας άτομα από μεταναστευτικές κοινότητες για επιθέσεις επί πληρωμή. Η μέθοδος αυτή έχει εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια σε αρκετές περιπτώσεις και θεωρείται από τις υπηρεσίες ασφαλείας ιδιαίτερα δύσκολη στον εντοπισμό.

Ταυτόχρονα έχουν ενταθεί οι έλεγχοι σε σημεία εισόδου της χώρας, κυρίως σε αεροδρόμια και λιμάνια, ενώ οι ελληνικές αρχές βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών. Παρότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις άμεσης απειλής, η εκτίμηση των αρμόδιων υπηρεσιών είναι ότι οι πραγματικοί κίνδυνοι εμφανίζονται συνήθως εβδομάδες μετά την έναρξη μιας μεγάλης διεθνούς κρίσης.

Γι’ αυτό και, όπως λένε χαρακτηριστικά αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ., «το δύσκολο δεν είναι να εντοπίσεις έναν οργανωμένο μηχανισμό, αλλά έναν άνθρωπο που αποφασίζει ξαφνικά να δράσει μόνος του». Με άλλα λόγια, η μεγαλύτερη πρόκληση για τις αρχές δεν είναι οι γνωστοί τρομοκρατικοί πυρήνες, αλλά οι «αόρατοι» δράστες που μπορεί να εμφανιστούν απροειδοποίητα.

• Μέγαρο Μαξίμου
• ΟΠΕΚΕΠΕ
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή