Ο Σεπτέμβριος που μας αλλάζει: Γιατί η επιστροφή στην πόλη μοιάζει με καινούργια αρχή

Υπάρχει κάτι παράξενο με τον Σεπτέμβριο. Δεν είναι ακριβώς η αρχή της χρονιάς, κι όμως πολλές φορές μοιάζει περισσότερο με αρχή από τον ίδιο τον Ιανουάριο. Τον Ιανουάριο αλλάζει απλώς το ημερολόγιο. Τον Σεπτέμβριο αλλάζει η ζωή μας.

Οι δρόμοι ξαναγεμίζουν. Τα λεωφορεία αποκτούν και πάλι εκείνη την πρωινή πυκνότητα που είχαμε σχεδόν ξεχάσει. Τα καφέ γεμίζουν με ανθρώπους που ανοίγουν laptop, σημειωματάρια και κινητά. Τα σχολεία ανοίγουν, οι γονείς επιστρέφουν στη γνώριμη καθημερινή διαδρομή, οι φοιτητές αρχίζουν να αναζητούν ξανά τις παρέες τους. Τα γραφεία γεμίζουν καρέκλες που για εβδομάδες έμεναν άδειες. Η πόλη, που μέσα στον Αύγουστο έμοιαζε κάπως πιο αργή και πιο υπομονετική, ξαναβρίσκει τον κανονικό της ρυθμό.

Και μαζί με την πόλη επιστρέφουμε κι εμείς.

Επιστρέφουμε από τα νησιά, τα χωριά, τις παραλίες, τα εξοχικά, τα ταξίδια, αλλά κυρίως από μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού μας. Για λίγες εβδομάδες αφήσαμε στην άκρη το ξυπνητήρι, τις συσκέψεις, τα σχολικά προγράμματα, τις υποχρεώσεις, τις μετακινήσεις και εκείνη τη μόνιμη αίσθηση ότι κάπου πρέπει να βιαστούμε. Ξυπνήσαμε λίγο αργότερα, φάγαμε λίγο πιο αργά, είδαμε φίλους που είχαμε μήνες να δούμε και, έστω για λίγο, πείσαμε τον εαυτό μας ότι η ζωή μπορεί να χωρέσει και σε έναν πιο αργό ρυθμό.

Ύστερα ήρθε ο Σεπτέμβριος.

Και ξαφνικά το κινητό χτυπάει από νωρίς το πρωί.

«Καλημέρα, ξεκινάμε πάλι».

Αυτή η φράση, που ακούγεται σχεδόν παντού αυτές τις ημέρες, έχει μέσα της κάτι περισσότερο από την επιστροφή στη δουλειά. Είναι σαν ένα μικρό κοινωνικό τελετουργικό. Σαν να συμφωνούμε όλοι ότι το διάλειμμα τελείωσε και ότι τώρα πρέπει να ξαναμπούμε στη σειρά.

Ίσως γι’ αυτό ο Σεπτέμβριος δημιουργεί ένα περίεργο μείγμα συναισθημάτων. Από τη μία υπάρχει η μελαγχολία για το καλοκαίρι που τελείωσε. Από την άλλη υπάρχει μια παράξενη προσμονή. Γιατί ο Σεπτέμβριος δεν σημαίνει μόνο «τέλος». Σημαίνει και «από εδώ και πέρα».

Είναι ο μήνας των αποφάσεων που αναβάλαμε.

Θα ξεκινήσω γυμναστήριο. Θα διαβάσω περισσότερο. Θα κοιμάμαι νωρίτερα. Θα αλλάξω δουλειά. Θα τηλεφωνώ συχνότερα στους γονείς μου. Θα περνάω περισσότερο χρόνο με τα παιδιά μου. Θα κάνω εκείνο το ταξίδι που όλο αναβάλλω. Θα κόψω λίγο το κινητό. Θα βρω περισσότερο χρόνο για μένα.

Ο Σεπτέμβριος είναι γεμάτος από τέτοιες υποσχέσεις.

Ίσως επειδή έχουμε ανάγκη από ένα καθαρό σημείο εκκίνησης.

Οι άνθρωποι χρειάζονται τελετουργίες για να οργανώνουν τον χρόνο τους. Και η επιστροφή από τις διακοπές είναι μία από τις πιο ισχυρές. Δεν έχει σημασία αν κάποιος έφυγε για έναν μήνα ή για τρεις ημέρες. Η επιστροφή στην πόλη σηματοδοτεί μια αλλαγή. Το καλοκαίρι ανήκει πλέον στο παρελθόν και μπροστά ανοίγει μια νέα περίοδος.

Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη.

Το καλοκαίρι μάς δίνει την ψευδαίσθηση ότι έχουμε περισσότερο χρόνο.

Και αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη πολυτέλειά του.

Δεν είναι μόνο οι διακοπές, η θάλασσα ή η αλλαγή περιβάλλοντος. Είναι η αίσθηση ότι δεν χρειάζεται κάθε ώρα να είναι χρήσιμη. Μπορείς να καθίσεις σε μια καρέκλα και να μην κάνεις τίποτα. Να περπατήσεις χωρίς συγκεκριμένο προορισμό. Να πιεις έναν καφέ χωρίς να κοιτάς το ρολόι. Να συζητήσεις με έναν φίλο για δύο ώρες χωρίς να υπάρχει κάπου μια επόμενη υποχρέωση.

Στην πόλη, αντίθετα, ο χρόνος αποκτά ξανά πρόγραμμα.

Η μέρα χωρίζεται σε διαδρομές και υποχρεώσεις. Σπίτι, δουλειά, σχολείο, σούπερ μάρκετ, φροντιστήριο, γιατρός, γυμναστήριο, λογαριασμοί, κοινωνικές υποχρεώσεις. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, προσπαθούμε να βρούμε λίγο χρόνο για να ξεκουραστούμε.

Μόνο που η ξεκούραση έχει πλέον μπει κι αυτή στο πρόγραμμα.

«Θα χαλαρώσω το βράδυ».

Σαν να είναι μια ακόμη δουλειά που πρέπει να ολοκληρωθεί.

Ίσως αυτός να είναι ένας από τους λόγους που η επιστροφή στην πόλη δεν είναι εύκολη. Δεν επιστρέφουμε απλώς στη δουλειά. Επιστρέφουμε σε έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής.

Και η αντίθεση με το καλοκαίρι κάνει αυτή την επιστροφή πιο έντονη.

Τον Αύγουστο η Αθήνα μπορεί να μοιάζει σχεδόν άλλη πόλη. Οι δρόμοι αδειάζουν, η κίνηση μειώνεται, ο ρυθμός πέφτει. Υπάρχει περισσότερος χώρος, περισσότερη ησυχία, λιγότερη βιασύνη. Δεν είναι απαραίτητα καλύτερη πόλη, αλλά είναι μια πόλη που αναπνέει διαφορετικά.

Τον Σεπτέμβριο όλα επανέρχονται.

Και μαζί τους επιστρέφει και η αίσθηση ότι πρέπει να προλάβουμε.

Να προλάβουμε τη δουλειά. Να προλάβουμε το λεωφορείο. Να προλάβουμε το σχολείο. Να προλάβουμε να απαντήσουμε στα μηνύματα. Να προλάβουμε τους φίλους μας. Να προλάβουμε να φροντίσουμε τους άλλους. Και κάπου μέσα σε όλα αυτά να προλάβουμε και τον ίδιο μας τον εαυτό.

 

Υπάρχει όμως και μια διαφορετική πλευρά της επιστροφής.

Η πόλη, όσο κουραστική κι αν είναι, είναι και ο τόπος όπου συμβαίνουν τα περισσότερα από αυτά που περιμένουμε.

Εδώ βρίσκονται οι φίλοι μας, οι άνθρωποί μας, οι δουλειές μας, τα σχολεία, οι γειτονιές που γνωρίζουμε. Εδώ ξανασυναντάμε πρόσωπα που είχαμε χάσει για λίγο από την καθημερινότητά μας. Ένα γνώριμο πρόσωπο στον δρόμο, ένας καφές με έναν φίλο, μια τυχαία συνάντηση στη γειτονιά μπορούν να κάνουν την επιστροφή λιγότερο βαριά.

Για πολλούς ανθρώπους, άλλωστε, ο Σεπτέμβριος έχει και μια κοινωνική διάσταση που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά.

Είναι ο μήνας που ξαναφτιάχνονται οι παρέες.

Οι φίλοι επιστρέφουν από διαφορετικά μέρη και αρχίζουν τα πρώτα μηνύματα.

«Πότε γυρίζεις;»

«Πότε θα βρεθούμε;»

«Να τα πούμε από κοντά».

Και κάπως έτσι, μετά από εβδομάδες όπου ο καθένας βρέθηκε αλλού, η καθημερινότητα ξανασυναρμολογείται.

Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο αισιόδοξο στοιχείο του Σεπτεμβρίου.

Δεν μας ζητά μόνο να επιστρέψουμε. Μας δίνει την ευκαιρία να αποφασίσουμε τι θα πάρουμε μαζί μας από το καλοκαίρι.

Γιατί δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε ακριβώς όπως φύγαμε.

Μπορούμε να κρατήσουμε κάτι από εκείνον τον πιο αργό ρυθμό. Να αφήσουμε ένα βράδυ την εβδομάδα χωρίς πρόγραμμα. Να πιούμε έναν καφέ χωρίς να κοιτάμε το κινητό. Να δούμε έναν άνθρωπο που αγαπάμε χωρίς να έχουμε παράλληλα δέκα άλλες δουλειές. Να περπατήσουμε λίγο περισσότερο. Να θυμηθούμε ότι δεν είναι κάθε λεπτό υποχρεωτικό να παράγει κάτι.

Ίσως αυτή να είναι και η πραγματική πρόκληση της επιστροφής.

Όχι να ξαναμπούμε απλώς στους παλιούς ρυθμούς, αλλά να αποφασίσουμε αν αυτοί οι ρυθμοί μάς ταιριάζουν ακόμη.

Γιατί κάθε Σεπτέμβριος μάς βρίσκει λίγο διαφορετικούς. Ένα καλοκαίρι, ακόμη κι όταν μοιάζει ίδιο με τα προηγούμενα, αφήνει κάτι πίσω του. Μια σκέψη, μια συνάντηση, μια απόφαση που πήραμε μακριά από την καθημερινότητα, ένα μικρό παράπονο, μια επιθυμία που ξαφνικά έγινε πιο καθαρή.

Και ίσως γι’ αυτό ο Σεπτέμβριος έχει αυτή την ιδιαίτερη θέση στη ζωή μας.

Είναι ο μήνας που η πόλη ξαναγεμίζει, αλλά και ο μήνας που καλούμαστε να ξαναγεμίσουμε τη δική μας ζωή με πράγματα που έχουν νόημα.

Τα σχολεία ανοίγουν. Τα γραφεία γεμίζουν. Οι δρόμοι ξανακοκκινίζουν από την κίνηση. Τα ξυπνητήρια χτυπούν νωρίτερα. Οι διακοπές γίνονται φωτογραφίες στο κινητό.

Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή την επιστροφή, υπάρχει ένα μικρό περιθώριο για μια διαφορετική αρχή.

Ίσως τελικά ο Σεπτέμβριος να μην είναι η επιστροφή στην παλιά μας ζωή.

Ίσως να είναι η ευκαιρία να φτιάξουμε μια λίγο διαφορετική.

Μια ζωή στην οποία δεν θα περιμένουμε μέχρι το επόμενο καλοκαίρι για να νιώσουμε ότι έχουμε χρόνο.

• επιστροφή εκδρομέων
• κίνηση στους δρόμους
• σεπτέμβρης