Οι Φωτογραφίες της Καισαριανής

Οι ειδικοί αποφάσισαν ότι οι φωτογραφίες με τους Έλληνες κομμουνιστές πατριώτες που εκτελέστηκαν από τους Nazi στην Καισαριανή, είναι αυθεντικές – και οι 262. Έτσι λοιπόν το υπουργείο Πολιτισμού υπέγραψε προσύμφωνο με τον συλλέκτη που πουλάει τις φωτογραφίες, για να τις αποκτήσει και να έρθουν δια παντός στην Ελλάδα.

Γράφει ο Νίκος Μουρατίδης

Το θέμα των φωτογραφιών όμως, πήρε πολύ μεγάλες διαστάσεις και εκτός συνόρων. Η μεγάλη Βρετανική εφημερίδα The Guardian έκανε ένα εκτενές άρθρο για το θέμα μια φράση ως τίτλο, που μας συγκίνησε:

1. “We can see that courage’: Greece recovers long-lost photos of Nazis’ May Day executions”

Μπορούμε να διακρίνουμε το θάρρος. Η Ελλάδα ανακτά χαμένες φωτογραφίες από τις εκτελέσεις των Nazi.

Και μέσα στο άρθρο μιλάει για φωτογραφίες που φωτίζουν τη ναζιστική θηριωδία:

Η βρετανική εφημερίδα εστιάζει σε ένα από τα ιστορικά πρόσωπα εκείνης της περιόδου, τον 96χρονο σήμερα Βαγγέλη Σακκάτο, που μίλησε με λεπτομέρειες για το τραυματικό βίωμα του.

1. «Τα χρόνια πέρασαν, αλλά εγώ δεν ξέχασα»

Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς του 1944 τον στοιχειώνουν από τότε που ήταν παιδί και τώρα που είδε τις φωτογραφίες με τους άνδρες να  στέκονται μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, η συγκίνηση του ήταν ασυγκράτητη. Ο βετεράνος αριστερός, κοιτάζοντας τις εικόνες είπε:

1. “Η ηρωική τους στάση έμοιαζε με θρύλο. Τα χρόνια πέρασαν, αλλά εγώ δεν ξέχασα”.

Στα 96 του, ο κ. Σακκάτος δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα ερχόταν η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές μιας τραγωδίας που έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο φρικτές θηριωδίες της ναζιστικής Κατοχής. Οι 200 κομμουνιστές, που εκτελέστηκαν με ριπές πολυβόλου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από το σπίτι του, εκτελέστηκαν ως αντίποινα για τη δολοφονία ενός Γερμανού στρατηγού από κομμουνιστές αντάρτες λίγες ημέρες νωρίτερα.

Η μαρτυρία που συγκλονίζει

Για δεκαετίες, η Πρωτομαγιά του 1944 ζούσε στη συλλογική μνήμη ως αφήγηση, ως τραγούδι, ως μαρτυρία γραμμένη βιαστικά σε ένα χαρτί πεταμένο από ένα φορτηγό λίγο πριν από τον θάνατο. Ζούσε ως θρύλος και ως πληγή. Γι’ αυτό σήμερα έχουν μεγάλη σημασία αυτές οι φωτογραφίες, γιατί οι μορφές εκείνων των 200 ανδρών αποκτούν πρόσωπο.

Τα βλέμματά τους, σταθερά και ατάραχα μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, διαπερνούν τον χρόνο και μετατρέπουν τη μνήμη σε εικόνα.

Ρεπορτάζ του Guardian καταγράφει όχι μόνο την αποκάλυψη ενός σπάνιου ιστορικού ντοκουμέντου, αλλά και τη βαθιά συγκίνηση που προκάλεσε η εμφάνιση των φωτογραφιών – εικόνων που φωτίζουν μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της ναζιστικής Κατοχής στην Ελλάδα.

Σε μια χώρα όπου η Ιστορία της Αντίστασης κουβαλά ακόμη το βάρος του εμφυλίου και των πολιτικών διχασμών, οι φωτογραφίες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής λειτουργούν σαν καθρέφτης: δείχνουν τη βία του κατακτητή, αλλά και την αξιοπρέπεια εκείνων που στάθηκαν απέναντί του.

Η διεθνής απήχηση της αποκάλυψης δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά τη δύναμη της μνήμης, τη δικαίωση των αφηγήσεων που για χρόνια αμφισβητήθηκαν ή αποσιωπήθηκαν, και τη σιωπηλή, σχεδόν τελετουργική στιγμή όπου η Ιστορία παύει να είναι απλώς λόγος και γίνεται πρόσωπο, βλέμμα, στάση σώματος. Οι εικόνες των 200 της Καισαριανής δεν είναι απλώς φωτογραφίες· είναι μια υπενθύμιση ότι ακόμη και μπροστά στον θάνατο, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια μπορεί να σταθεί όρθια.

————————————————-

Για όσους θέλουν, μπορούν να δουν το άρθρο στον Guardian πατώντας τον ακόλουθο σύνδεσμο.

https://www.theguardian.com/world/2026/feb/21/greece-recovers-long-lost-photos-nazi-may-day-executions-athens-kaisariani

 

• Καισαριανή