Οικονομικό θαύμα made in Greece: Κερδίζουν όλοι – εκτός απ’ αυτούς που πληρώνουν – Και το Νόμπελ… πλεονάσματος πάει στον Χατζηδάκη – Ο Ανδρέας είχε λαό. Ο Νίκος έχει… παγκάρι.

Έχουν υπάρξει πολλοί υποψήφιοι για το Νόμπελ Οικονομίας. Ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, ο Μίλτον Φρίντμαν, η Εστέρ Ντιφλό. Αλλά ήρθε η ώρα για έναν νέο, φωτεινό αστέρα της δημοσιονομικής δημιουργικής ασάφειας: τον Κωστή Χατζηδάκη. Ο άνθρωπος που έκανε τη λέξη υπερπλεόνασμα να ακούγεται σαν επιτυχία και όχι σαν επιγραφή πάνω σε ταφόπλακα της μεσαίας τάξης.

Όπως έλεγε και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ: «Ο καλύτερος τρόπος να εξηγήσεις την επιτυχία σου είναι να κατηγορήσεις τη στατιστική». Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, με φόντο τις επιδόσεις του 1995 (γιατί όχι και του ’62;), μάς ενημέρωσε με σοβαρότητα πως η χώρα είχε την καλύτερη επίδοση της τελευταίας 30ετίας. Και το κατάφερε όχι χάρη στην παραγωγή, ούτε στον τουρισμό, ούτε στο εμπόριο. Αλλά με έμμεσους φόρους, τιμές στα ύψη και νοικοκυριά που βάζουν βενζίνη με… προσκύνημα. Για να το πούμε με όρους Wall Street: κερδίζουν αυτοί που δεν ψωνίζουν στο σούπερ μάρκετ.

Ο πληθωρισμός ως μέθοδος δημοσιονομικής πειθαρχίας

Το παράδοξο του Έλληνα ΥΠΟΙΚ: δημιουργεί πλεόνασμα χωρίς να ακουμπήσει την ανάπτυξη, την παραγωγή ή την πρωτογενή οικονομία. Είναι σαν να βραβεύεις σκηνοθέτη για ταινία που δεν γύρισε. Κι αν πιστεύατε πως οι πολυεθνικές είναι οι μόνοι που χαμογελούν σ’ αυτό το success story, έχετε δίκιο. Είχαν το πιο προβλέψιμο happy ending από το “Everything Everywhere All At Once”.

Ο πρωτογενής τομέας μαραζώνει, το εμπορικό έλλειμμα μεγαλώνει, αλλά οι αριθμοί… ευημερούν. Το μαγικό χαλί της στατιστικής έχει σκεπάσει τη φτώχεια. Η κατανάλωση πέφτει, αλλά ο ΦΠΑ εκτοξεύεται. Η αγορά στενάζει, αλλά το Γενικό Λογιστήριο θριαμβολογεί. Αν αυτό δεν είναι μαεστρία οικονομικής διαχείρισης τύπου “The Big Short”, τότε τι είναι; Πάντως όχι πολιτική για τους πολλούς.

Όταν ο Χατζηδάκης συναντά τον Τραμπ (ή έστω τους δασμούς του)

Α, και μην ξεχαστούμε: ο αντιπρόεδρος μας διαβεβαίωσε ότι δεν ανησυχεί για τους δασμούς του Τραμπ, αλλά «δεν είναι και αδιάφορος». Κάτι σαν το “δεν είμαι ερωτευμένος, αλλά της έχω μια συμπάθεια”. Διπλωματία, κυρίες και κύριοι. Τύπου “Bridge of Spies”, αλλά χωρίς Τομ Χανκς.

Το σίγουρο είναι πως στη νέα εποχή, η οικονομία αντιμετωπίζεται σαν παιδί με πυρετό: του ρίχνουμε παρακεταμόλη (βλ. 250άρια) και προσευχόμαστε να περάσει το κρίσιμο. Ή όπως θα έλεγε ο Ντε Γκολ: «Στην πολιτική, οι αριθμοί χρησιμεύουν για να καλύπτεις αυτά που δεν μπορείς να πεις με λέξεις». Και ο Χατζηδάκης μίλησε με αριθμούς. Πολλούς. Αλλά η κοινωνία πλέον απαντά με αποδείξεις. Κυριολεκτικά. Από το σούπερ μάρκετ.

Διάγγελμα ή Δελτίο Πολιτικής Αυτοβοήθειας;
Όταν η εξουσία χρειάζεται καμπάνια ψυχολογικής ανάταξης

Η αγωνία πίσω απ’ την κάμερα

Σκηνοθεσία: Κυριάκος. Σενάριο: Eurostat. Παραγωγή: Μαξίμου Pictures

Η κυβέρνηση έδωσε «διάγγελμα». Όχι για να κατευνάσει την κοινωνική αγωνία, αλλά για να διαχειριστεί τη δική της. Ήταν από αυτά τα διαγγέλματα που θυμίζουν “Spotlight”: όλοι ξέρουν το πρόβλημα, αλλά δεν το λένε δυνατά. Ήταν η στιγμή που η εξουσία κοίταξε στον καθρέφτη και μονολόγησε: «Έχασα το 30%, αλλά τουλάχιστον δεν το έχασα με αναδουλειά». Το Μαξίμου, με μια επικοινωνιακή φαντασμαγορία που θύμιζε House of Cards αλλά παιγμένο σε σκηνικό Βοιωτίας, επανάφερε το αφήγημα «φροντίζουμε για σας»· απλώς πρώτα φροντίσαμε τα πλεονάσματα.

Όπως έλεγε κι ο Κλεμανσώ: «Ο πόλεμος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να τον αφήσουμε στους στρατηγούς». Εδώ όμως, η πολιτική κρίση είναι πολύ βαθιά για να την αφήσουν στους επικοινωνιολόγους. Και παρ’ όλα αυτά, το έκαναν. Ο Μητσοτάκης μοίρασε ένα ενοίκιο και ένα 250άρι, προσποιούμενος ότι σβήνει έτσι τα ίχνη της ακρίβειας, της δυσαρέσκειας και του προεκλογικού μουρμουρητού. Πίσω από το «τα καλύτερα έρχονται», υπάρχει απλώς η ελπίδα ότι η κοινωνία θα ξεχάσει όσα πέρασε – κι αν γίνεται, πριν τις επόμενες μετρήσεις της Pulse.

Το στοίχημα του 30% – Και να ‘χαμε να λέγαμε

Στο Μαξίμου δεν μιλούν πλέον για πλειοψηφία. Μιλούν για ψυχολογία. Ή μάλλον για ψυχολογικό όριο του 30%. Τι είναι το 30%; Η διαφορά ανάμεσα σε μια κυβέρνηση που ελέγχει το παιχνίδι και σε μια που προσπαθεί να πείσει τον εαυτό της ότι το ελέγχει. Είναι το νοητό κατώφλι ανάμεσα στο «προχωράμε με αυτοπεποίθηση» και στο «πάμε σε καμπάνια επιβίωσης». Κι όταν η πραγματικότητα δυσκολεύει, η λύση είναι παλιά και δοκιμασμένη: παροχές με δόσεις, περιοδείες με στόχους, και μπόλικες λέξεις όπως «κανονικότητα», «ανάταξη», «μεταρρύθμιση» – λέξεις που ακούγονται ωραία, ειδικά όταν δεν συνοδεύονται από πράξεις.

Ο Μητσοτάκης, λίγο πριν τα Χανιά, λίγο πριν τις φλόγες, και λίγο πριν το μεγάλο comeback της ΔΕΘ, κάνει τη μεγάλη στροφή: γίνεται ξανά ο οικογενειάρχης Πρωθυπουργός με το κοινωνικό πρόσωπο και το ελαφρύ φρύδι ανησυχίας για τους νέους. «Γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να φύγουν απ’ το σπίτι των γονιών τους», είπε, λες και δεν ήξερε ότι οι περισσότεροι δεν έχουν καν μπει ποτέ σε αυτό. Ή ότι η «επιστροφή στους γονείς» είναι πλέον στατιστική κατηγορία της ΕΛΣΤΑΤ. Και ταυτόχρονα, υποσχέθηκε ΔΕΗ και Δημοκρατία μαζί – μια δόση ρεύματος και μια δόση πολιτικού νοήματος.

Ο Μητσοτάκης του Φθινοπώρου – Και οι “δημαγωγοί του μηδενισμού”

Το πραγματικό μήνυμα του διαγγέλματος ήταν ένα: «Δεν πάμε σε εκλογές, αλλά μην το δένετε κιόλας». Το Μαξίμου παίζει στο δίπολο “επιτελικό κράτος vs κακόβουλη αντιπολίτευση”, με την ίδια ένταση που ο Χίτσκοκ έπαιζε με τις σκιές στο “Vertigo”. Και επειδή το μέλλον είναι αβέβαιο, επενδύει στο παλιό καλό πασπάλισμα της κοινωνίας με μικροπαροχές. Όπως έλεγε κι ο ΜακΜίλαν, «Events, dear boy, events». Στην Ελλάδα του Μητσοτάκη, δεν είναι τα γεγονότα που καθορίζουν την πολιτική· είναι οι δημοσκοπήσεις που καθορίζουν ποια γεγονότα θα τον κάνουν να μιλήσει στην κάμερα.

Και ποιον φοβάται το Μαξίμου; Ούτε τον ΣΥΡΙΖΑ, ούτε τη Ζωή. Φοβάται το βλέμμα των δικών του. Των βουλευτών που γύρισαν απ’ το Πάσχα και βρήκαν θυμωμένους ψηφοφόρους, άδεια καλάθια και πολλή σιωπή. Γι’ αυτό και το διάγγελμα, με τη θεατρική του αυλαία, ήταν μια εναρκτήρια πράξη: του πολιτικού καλοκαιριού, του φθινοπώρου της αυτοσυντήρησης και του μεγάλου μαραθωνίου μέχρι να μηδενίσει το κοντέρ της οργής.

Γιατί, όπως έλεγε κι ο Λίνκολν: «Μπορείς να κοροϊδεύεις μερικούς ανθρώπους για λίγο καιρό. Δεν μπορείς να κοροϊδεύεις όλους για πάντα». Αλλά αν προλάβεις μέχρι τις επόμενες εκλογές, who cares;

Η ΔΕΘ ως ο «Σκοτεινός Ιππότης» της πολιτικής σωτηρίας

Η πραγματική μάχη θα δοθεί τον Σεπτέμβρη, με το κυβερνητικό επιτελείο να προετοιμάζει ένα «πακέτο σωτηρίας» για τη μεσαία τάξη, πιο στιβαρό από τη στολή του Batman στο The Dark Knight Rises. Μειώσεις φόρων, ασφαλιστικών εισφορών, διόρθωση της κακής εικόνας – και όλα αυτά σε μια χρονιά-βάλτο για κυβερνήσεις. Γιατί όπως παραδέχονται και οι ίδιοι: το 2025 είναι δύσκολη χρονιά. Μελίγα λόγια, όπως θα έλεγε και ο Τζο Μπάιντεν: «If you have a problem figuring out whether you’re with us or with them, then you ain’t middle class.»

Εν τω μεταξύ, οι δημοσκοπήσεις είναι το νέο ευαγγέλιο. Αν οι αριθμοί δεν ευθυγραμμιστούν με τις ελπίδες του Μαξίμου, όλα τα σενάρια – ακόμη και για κάλπες – μένουν στο τραπέζι. Γιατί ο χρόνος μέχρι το 2027 μοιάζει με ταινία του Νόλαν: γεμάτη ανατροπές, φλας μπακ και κρυμμένα νοήματα. Και στο τέλος, όπως πάντα, το κοινό (βλέπε ψηφοφόροι) αποφασίζει αν το σενάριο αξίζει Όσκαρ ή πάει κατευθείαν στο Netflix.

Τσίπρας εν κινήσει…

Στην αρχή ξαφνιαστήκαμε διαβάζοντας για τα 4stop του πρώην πρωθυπουργού. Τι θέλει να πεί, τώρα; Στόπ στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο που το έμαθε παλιά στα μαρξιστικά του χρόνια; Στόπ στα πιοτά και στα ξενύχτια; Στόπ για τα αυτοκίνητα όταν περνάνε πεζοί στις διαβάσεις; Στόπ στον Μητσοτακισμό;-τι τέλος πάντων.

Τελικά ήταν 4stop για τους εχθρούς της Δημοκρατίας. Μιλάμε για κείμενο που περιείχε τα πάντα: Τραμπ, Ευρώπη, Αριστερά της Αμερικής, Ουκρανορωσικά, πόλεμο στον Νεοφιλελευθερισμό και στην Ακροδεξιά, Μετανάστες, Πρόσφυγες, Σύνορα, ΛΟΑΤΚΙ-τα πάντα σας λέμε!

Εντάξει, δεν υπήρξε τίποτε πρωτότυπο αλλά παρά ταύτα είχε μια χρησιμότητα. Όπως τα καλομαγειρεμένα φαγητά κι ας είναι κρύα. Μια άλλη χρησιμότητα-για τον ίδιο φυσικά- είναι το ότι το άρθρο φιλοξενήθηκε σε Αμερικάνικη εφημερίδα. Επομένως είχε εξ αντικειμένου παγκόσμια εμβέλεια…

Όχι τίποτε άλλο, αλλά να τα βλέπουν αυτά κάτι γκρινιάρηδες εκεί στην…μεγάλη Κεντροαριστερά που ακούνε Τσίπρα και τραβάνε πιστόλι. Για να ξέρουν τι τους περιμένει όταν ο πρώην αποφασίσει να αφήσει την αρθρογραφία και τα απ΄εξω απ΄εξω, και κατέβει στο γήπεδο με το δεκάρι στην πλάτη για να οδηγήσει την ομάδα της…μεγάλης Κεντροαριστεράς στον τελικό με τον επάρατο Μητσοτακισμό.

Με τον τρόπο του βέβαια. Όχι απαραίτητα στην αρχή ως επικεφαλής νέου σχήματος, αλλά είπαμε. Σαν δεκάρι που μοιράζει μπαλιές, οργώνει το γήπεδο και υπενθυμίζει ότι είναι η σημαία της ομάδας.

Βέβαια, θα περιμένει να λήξει η αρθογραφία του Μπίστη για τον Τσακαλώτο και τον Σακελλαρίδη, θα συστήνει υπομονή μέχρι να σκάσουν μύτη στον ΣΥΡΙΖΑ κάτι γκεσέμια της Νέο-Αριστεράς και μετά θα φορέσει τη φανέλα με το βαρύ νούμερο…

Στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται; Όχι, ρε παιδιά. Προς θεού. Απλώς ο Τσίπρας νοιάζεται να ξαναμαζέψει το σκορποχώρι που άφησε πίσω του-ένα είδος ρεβάνς από τον εαυτό του για το τραγικό εκλογικό αποτέλεσμα του ‘23- και να συλλέξει ο,τι μπορεί από τα πέριξ. Δηλαδή από το  πράσινο χωράφι, από το Δουκάτο των Αθηνών και τα λοιπά και τα λοιπά.

Δεν αποκλείεται, βέβαια, να καταφθάσει από το Καστελόριζο και ο Γιώργος ο σωτήρας, και να συγκλονιστεί ο τόπος από την σύναξη των πρώην, που φιλοδοξούν να ξανασώσουν την πατρίδα.

Κι αυτά που ξέρετε-ότι τάχα είναι καμένοι και οι δυό- να τα αφήσετε στην άκρη. Εντάξει;

Ο Ανδρέας είχε λαό. Ο Νίκος έχει… παγκάρι.

Στη Χαριλάου φυσάει αέρας αλλαγής, αλλά προς το παρόν απλώς ξεσκονίζει τα ίδια έπιπλα.

«Τρώγεται η πίτα χωρίς να κοπεί;»

Η Χαριλάου Τρικούπη ζει ένα déjà vu απ’ τα παλιά – όχι τα μεγάλα και ωραία, εκείνα με τον λαό στο πεζοδρόμιο και τον σοσιαλισμό στα χείλη. Ζει ένα déjà vu με τους ίδιους πάντα προσκεκλημένους στο δείπνο της καθόδου, να τρώνε το πολιτικό τους σουφλέ ακούγοντας ξανά τις ίδιες, προκάτ, ξύλινες τοποθετήσεις. Σαν παίκτες που κάνουν ζέσταμα αλλά κανείς δεν ιδρώνει. Ο Γερουλάνος ραφινάτος, ο Δούκας σενιαρισμένος, ο Κωνσταντινόπουλος πάντα με το στιβαρό «ποτέ δεν είπα», ο Χρηστίδης έτοιμος για TEDx και ο Χριστοδουλάκης σαν να βγήκε από board meeting της Eurobank. Όλοι παρόντες – αλλά από απόσταση ασφαλείας. Σαν τους ποδοσφαιριστές που πριν την καλοκαιρινή μεταγραφή παίζουν με το χέρι στο χειρόφρενο για να μη χτυπήσουν. Μην τους περάσουν για… κομματικούς.

“You can’t handle the truth!”

Το ΠΑΣΟΚ σήμερα δεν έχει έλλειμμα ιδεών – έχει πλεόνασμα άφωνων ευγενών. Στην τελευταία σύσκεψη, λέει, δεν συζητήθηκαν αλλαγές σε πρόσωπα. Μόνο σε «λειτουργία και εκφώνηση του λόγου». Δηλαδή, να λέμε τα ίδια, αλλά με νέα γραμματοσειρά. Η επικοινωνία του ΠΑΣΟΚ είναι ποιο κοντά στη γραφειοκρατία του 1985 και στη φωνή της Deutsche Welle. Αν ο στόχος είναι να μην τρομάξει κανείς από το πάθος και τη φλόγα του ΠΑΣΟΚ, η επιτυχία είναι απόλυτη.

«Στην πολιτική, όπως και στη ζωή, η πιο δύσκολη διαδρομή είναι από το “θα” στο “έγινε”.»

Η «αντεπίθεση Ανδρουλάκη» χτίζεται στη λογική του σταγονόμετρου. Λίγο-λίγο και βλέπουμε. Όμως η κοινωνία δεν περιμένει το briefing της επόμενης εβδομάδας. Βλέπει νούμερα να βυθίζονται, υποψήφιους αρχηγούς να «ψηλώνονται» σαν να δοκιμάζουν το κοστούμι του μέλλοντος και ακούει τις ίδιες φράσεις για “αναγέννηση”, “πολιτική αλλαγή”, “σχέδιο”, “μεταρρύθμιση” – χωρίς να νιώθει απολύτως τίποτα.

Το πρόβλημα δεν είναι οι λέξεις. Είναι η απουσία πίστης πίσω από τις λέξεις. Και η σιωπηλή αναμονή των δελφίνων, που κάθονται στον πάγκο και εύχονται… καλή συνέχεια στον αρχηγό. Μέχρι να πέσει σαν ώριμο φρούτο.

• κυβέρνηση
• Κωστής Χατζηδάκης
• μέτρα
• Πλεόνασμα
• συντάξεις